Siết trách nhiệm nền tảng trong livestream bán hàng

Số liệu từ Bộ Công Thương cho thấy, trong 9 tháng đầu năm, thương mại điện tử (TMĐT) tiếp tục phát triển. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng TMĐT đạt 68%, vượt mục tiêu đề ra. Tuy nhiên, quy mô thị trường thương mại điện tử B2C mới tăng 19,5%, chưa đạt mục tiêu 20-22%. Theo Bộ Công Thương, trọng tâm trong quý IV cần chuyển từ mở rộng mức độ tham gia sang nâng cao hiệu quả giao dịch, chất lượng dịch vụ và năng lực quản lý các nền tảng số.

Tại họp báo thường kỳ ngày 7/10, bà Lại Việt Anh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), cho biết hoạt động kinh doanh hàng hóa trên nền tảng TMĐT, đặc biệt qua hình thức livestream, đang đặt ra nhiều thách thức trong kiểm soát hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Trong đó, việc bán thuốc, các sản phẩm liên quan đến thuốc và thực phẩm chức năng qua livestream là lĩnh vực đáng lưu ý.

Hoạt động livestream có sự tham gia của nhiều bên gồm người bán, người livestream và nền tảng. Người livestream có thể thay đổi địa điểm nhanh chóng, trong khi nguồn hàng có thể tách rời khỏi địa điểm livestream. Điều này gây khó khăn cho việc xác minh nguồn hàng và hàng hóa được bán.

Bà Lại Việt Anh - Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương). Ảnh: Nam Nguyễn - Báo Công Thương.

Bên cạnh nguyên nhân khách quan, khung pháp lý đối với hoạt động bán thuốc và các sản phẩm liên quan đến thuốc cũng còn một số nội dung chưa hoàn thiện. Luật Dược sửa đổi, bổ sung năm 2024 đã quy định một số giới hạn đối với phương thức kinh doanh thuốc nhưng chưa điều chỉnh cụ thể hoạt động livestream đối với thuốc và các sản phẩm liên quan.

Trong khi đó, đặc thù của livestream khiến việc lưu vết và lưu giữ chứng cứ giao dịch phức tạp hơn so với hình thức bán hàng thông qua gian hàng cố định trên nền tảng.

“Luật Thương mại điện tử lần đầu tiên đã có quy định về vấn đề này”, Phó Cục trưởng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số nói.

Theo bà Việt Anh, một trong những vấn đề mấu chốt trong quản lý livestream bán hàng là xác thực điện tử danh tính người livestream trên các nền tảng.

Luật Thương mại điện tử và Nghị định 248/2026/NĐ-CP ngày 30/6/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Thương mại điện tử, cùng có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, đã quy định cụ thể trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động này.

Theo đó, nền tảng phải xác thực điện tử danh tính của cả người bán và người livestream trước khi phát sóng; dừng phát, gỡ bỏ nội dung vi phạm và lưu trữ dữ liệu livestream tối thiểu một năm.

Trong khi đó, người bán và người livestream có trách nhiệm cung cấp thông tin trung thực về hàng hóa.

Nghị định 248/2026/NĐ-CP cũng quy định trách nhiệm gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan nhà nước.

Bà Việt Anh cho rằng, việc xác thực điện tử danh tính là một trong những biện pháp được kỳ vọng góp phần tăng cường quản lý hoạt động livestream bán hàng, qua đó tạo cơ sở để xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Từ đầu năm 2026 đến nay, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã yêu cầu các nền tảng TMĐT tăng cường rà soát, hoàn thiện quy trình và biện pháp kiểm duyệt đối với người bán và sản phẩm, dịch vụ thuộc danh mục hàng hóa hạn chế kinh doanh, kinh doanh có điều kiện.

Các nhóm hàng được chú trọng gồm dược phẩm, thực phẩm chức năng, thuốc lá điếu kinh doanh qua TMĐT và các sản phẩm có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cục cũng phối hợp với các nền tảng rà soát, gỡ bỏ 116.000 sản phẩm, xử lý hơn 51.000 gian hàng trên các nền tảng TMĐT. Đồng thời, cơ quan này tiếp nhận hơn 200 lượt phản ánh qua đường dây nóng và thư điện tử.

Theo bà Việt Anh, thời gian tới, Bộ Công Thương tập trung nâng cao trách nhiệm của các nền tảng trong xác thực người bán, kiểm soát hàng hóa và kịp thời xử lý vi phạm theo quy định của Luật TMĐT. Tăng cường phối hợp với Bộ Y tế và các cơ quan chức năng trong giám sát, xác minh và xử lý hành vi kinh doanh, quảng cáo thuốc trái quy định. Đồng thời tiếp tục hoàn thiện chế tài xử lý vi phạm, đáp ứng các yêu cầu mới của Luật TMĐT.