Sẽ có cảnh báo bất thường khi doanh nghiệp tự quyết định giá xăng dầu

Ngày 7/10/2026, Bộ Công Thương tổ chức cuộc họp thường kỳ quý III.

Tại họp báo, liên quan đến đề xuất cho phép doanh nghiệp tự quyết giá tại dự thảo Nghị định kinh doanh xăng dầu, bà Nguyễn Thúy Hiền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết, dự thảo Nghị định được xây dựng với mục tiêu xuyên suốt để giá xăng dầu bám sát cơ chế thị trường, song vẫn có sự quản lý của Nhà nước. Theo đó, doanh nghiệp sẽ được giao quyền quyết định giá. Tuy nhiên, doanh nghiệp phải tính toán giá bán theo công thức và các yếu tố cấu thành giá do Nhà nước quy định.

Một trong những công cụ để Nhà nước giám sát giá là khi tính toán giá bán, doanh nghiệp phải kê khai công thức tính, các yếu tố cấu thành giá và giải trình biến động khi thay đổi giá với cơ quan Nhà nước. Việc kê khai được thực hiện trên hệ thống cơ sở dữ liệu về giá do Bộ Công Thương xây dựng. Cơ sở dữ liệu này sẽ được áp dụng trên cả nước.

Đáng chú ý, theo bà Hiền, "Hệ thống này cũng sẽ có những cảnh báo đối với các yếu tố bất thường để các cơ quan quản lý Nhà nước như các Sở Công Thương, Bộ Công Thương có thể giám sát, từ những cảnh báo này có sự kiểm tra, giám sát thường xuyên khi doanh nghiệp quyết định giá và thay đổi giá bán". Đồng thời hệ thống cũng sẽ cảnh báo kịp thời đến Sở Công Thương, lực lượng Quản lý thị trường những thương nhân có kê khai nhưng không giải trình được các yếu tố biến động làm tăng hoặc giảm giá.

Bà Hiền khẳng định giá xăng dầu sẽ diễn biến như một mặt hàng bình thường khi doanh nghiệp căn cứ vào chi phí kinh doanh thực tế và các lô hàng mua bán thực tế để xác định giá bán, từ đó có thể chủ động điều chỉnh giá xăng dầu theo hoạt động kinh doanh của mình. Song việc thay đổi giá xăng dầu vẫn phải có căn cứ và doanh nghiệp phải kê khai với cơ quan quản lý. Ví dụ doanh nghiệp phải làm rõ yếu tố nào trong cấu thành giá có biến động, như chi phí đầu vào, chi phí định mức…

Liên quan đến lo ngại doanh nghiệp có thể mua vào với giá cao nhưng vẫn tiếp tục giữ giá dù giá thế giới đã giảm, bà Hiền cho rằng không thể quy định cứng nhắc rằng "mua cao thì bán cao, mua thấp thì bán thấp”, điều này rất khó phân biệt. Theo bà Hiền, đặc thù của xăng dầu là hàng hóa được lưu trữ trong kho, doanh nghiệp có thể mua nhiều lô hàng ở những thời điểm và mức giá khác nhau, trong khi lượng hàng mua trước đó chưa được bán hết.

"Trong suốt thời gian nắm giữ hàng hóa không có nghĩa rằng giá bán phải vận động theo từng lô hàng. Cái này là rất khó xác định. Mục tiêu của chúng tôi trong điều hành giá xăng dầu là giá bán của doanh nghiệp cũng phải bám sát với tín hiệu của thị trường và mục tiêu cao nhất là làm thế nào để đảm bảo nguồn cung và an ninh năng lượng", bà Hiền nhấn mạnh.

Đáng chú ý, bà Nguyễn Thúy Hiền cho biết, theo thiết kế tại dự thảo Nghị định, không phải chỉ thương nhân đầu mối mới được quyền quyết định giá mà các thương nhân phân phối hoạt động độc lập cũng được quyết định giá bán. Vì vậy, thị trường sẽ có sự cạnh tranh về giá giữa các thương nhân đầu mối và các thương nhân phân phối độc lập. Bên cạnh đó, dự kiến có thể có hơn 10.500 thương nhân phân phối hoạt động theo mô hình mới và được quyền quyết định giá nên thị trường cạnh tranh rất khốc liệt, rất mạnh mẽ. Các thương nhân đầu mối cũng phải cạnh tranh với các thương nhân phân phối. “Đặc biệt tại các khu vực vùng sâu, vùng xa, thương nhân phân phối có hệ thống và hoạt động tại địa bàn sẽ có lợi thế trong cạnh tranh. Do đó với thiết kế của dự thảo, khó có khả năng thương nhân đầu mối có thể chi phối hoàn toàn giá bán”, bà Hiền khẳng định.