Siêu bão Dolphin mạnh bất thường, vì sao năm nay nhiều 'vua bão'?

Mắt của siêu bão Dolphin. Ảnh: Đài Truyền hình Vệ tinh Quảng Tây.

Siêu bão Dolphin đang trở thành tâm điểm theo dõi của các cơ quan khí tượng châu Á khi duy trì cường độ siêu bão hơn 60 giờ liên tiếp và được dự báo tiếp tục tiến về khu vực quần đảo Ryukyu (Nhật Bản) trong tuần tới. Cùng thời điểm, một áp thấp nhiệt đới phía đông Philippines được dự báo mạnh lên thành bão nhiệt đới Kujira (Kình Ngư), nhưng nhiều khả năng sẽ nhanh chóng suy yếu do chịu tác động từ hoàn lưu của Dolphin.

Siêu bão Dolphin duy trì sức mạnh hiếm gặp

Theo Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc (CMA), lúc 5h ngày 2/8, tâm siêu bão Dolphin nằm trên vùng biển Tây Bắc Thái Bình Dương, cách thành phố Naha (Okinawa, Nhật Bản) khoảng 2.720 km về phía đông.

Bão có sức gió cực đại gần tâm đạt 55 m/s (cấp 16, khoảng 198 km/h), áp suất trung tâm 930 hPa. Trước đó, vào ngày 30/7, sức gió của bão từng đạt 65 m/s, tương đương trên cấp 17.

Siêu bão Dolphin hình thành ngày 27/7 và chỉ mất khoảng 36 giờ để mạnh lên thành siêu bão. Sau một giai đoạn suy yếu nhẹ do quá trình thay thế thành mắt bão, hệ thống nhanh chóng lấy lại cường độ và đến nay đã duy trì trạng thái siêu bão hơn 60 giờ.

Theo CMA, trong ít nhất 5 ngày tới, Dolphin chưa ảnh hưởng trực tiếp đến vùng biển Trung Quốc.

Các mô hình dự báo của CMA, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA), Cơ quan Khí tượng Hàn Quốc (KMA), Cơ quan Khí tượng Đài Loan và Đài quan sát Hong Kong (HKO) đều cho thấy xu hướng chung là siêu bão này sẽ tiếp tục di chuyển theo hướng tây tây bắc, tiến gần quần đảo Ryukyu.

Siêu bão Dolphin được vệ tinh Himawari của Nhật Bản ghi lại. Ảnh: RAMMB/CIRA.

Nếu giữ được cường độ hiện tại, bão có thể ảnh hưởng khu vực Okinawa vào khoảng ngày 7/8 với cấp độ bão mạnh. Tuy nhiên, các cơ quan khí tượng đều nhấn mạnh quỹ đạo sau ngày 6/8 vẫn còn nhiều bất định.

Theo nhà phân tích khí tượng Xin Xin của China Weather, hướng đi cuối cùng của siêu bão phụ thuộc chủ yếu vào diễn biến của áp cao cận nhiệt đới Tây Thái Bình Dương.

Nếu khối áp cao này suy yếu và lùi về phía đông, bão có xu hướng bẻ lên phía bắc hoặc đông bắc, hướng về Nhật Bản hoặc bán đảo Triều Tiên. Ngược lại, nếu áp cao tiếp tục duy trì mạnh và mở rộng về phía tây, Dolphin có thể tiếp tục di chuyển theo hướng tây.

Trung tâm Truyền thông và Phổ biến khoa học thuộc Cục Khí tượng Trung Quốc cũng cho rằng phải đến khoảng ngày 6-8/8 mới có thể xác định rõ quỹ đạo cuối cùng của cơn bão.

Bão mới Kujira có thể bị "nuốt chửng"

Trong khi siêu bão Dolphin vẫn duy trì cường độ rất mạnh, một áp thấp nhiệt đới khác ở phía đông Philippines đang phát triển.

Theo CMA, hệ thống này có khả năng mạnh lên thành bão nhiệt đới trong vòng 24 giờ và sẽ được đặt tên Kujira - tên do Nhật Bản đề xuất, mang nghĩa "cá voi".

Tuy nhiên, nhiều cơ quan khí tượng nhận định Kujira sẽ chỉ tồn tại trong thời gian ngắn.

Dự báo cho thấy đến khoảng ngày 6/8, khoảng cách giữa Kujira và Dolphin sẽ thu hẹp xuống khoảng 1.100 km, đủ điều kiện để xảy ra hiệu ứng Fujiwhara - hiện tượng hai xoáy thuận nhiệt đới tương tác khi ở gần nhau.

Do Dolphin mạnh vượt trội, hoàn lưu của siêu bão được dự báo chi phối hoàn toàn Kujira, khiến cơn bão mới đổi hướng rồi nhanh chóng suy yếu, thậm chí bị "hấp thụ" bởi hệ thống lớn hơn.

Bản đồ thời tiết lúc rạng sáng ngày 2/8 tại Hong Kong (Trung Quốc) cho thấy, mắt siêu bão Dolphin đã mở rộng và trở nên bất quy tắc, có xu hướng yếu dần. Ảnh: Tropical Tidbits.

Vì sao năm 2026 liên tiếp xuất hiện "vua bão"?

Không chỉ Dolphin, năm 2026 còn chứng kiến hàng loạt cơn bão có cường độ rất mạnh.

Theo bài phân tích của Chao News, chỉ trong giai đoạn từ tháng 4 đến hết tháng 7, Tây Bắc Thái Bình Dương đã ghi nhận 4 siêu bão, gồm Sinlaku, Mekkhala, Bavi và Dolphin. Trong đó, Sinlaku từng đạt sức gió cực đại khoảng 70 m/s, trở thành cơn bão mạnh nhất năm tính đến thời điểm hiện tại.

Theo tiêu chuẩn phân loại của Trung Quốc, một xoáy thuận nhiệt đới được xếp vào nhóm siêu bão khi sức gió cực đại gần tâm đạt từ 51 m/s (cấp 16) trở lên.

Giải thích nguyên nhân, giáo sư Wang Chao, giảng viên Học viện Khoa học Khí quyển, Đại học Khoa học Thông tin Nam Kinh, cho biết cường độ bão phụ thuộc chủ yếu vào hai yếu tố: nhiệt lượng đại dương và điều kiện động lực học của khí quyển.

Theo ông, cả hai điều kiện này đều đặc biệt thuận lợi trong năm nay.

Nhiệt độ mặt nước biển trên Tây Bắc Thái Bình Dương cao hơn trung bình nhiều năm do xu hướng nóng lên toàn cầu, tạo nguồn năng lượng dồi dào cho bão phát triển.

Bên cạnh đó, 2026 là năm chịu ảnh hưởng mạnh của hiện tượng El Nino, khiến khu vực hình thành bão dịch chuyển ra xa về phía đông. Điều này giúp các xoáy thuận lưu lại lâu hơn trên vùng biển nhiệt đới có nhiệt độ trên 30 độ C, hấp thụ nhiều năng lượng hơn trước khi tiến gần đất liền.

Giáo sư Wang Chao cho biết siêu bão Dolphin còn gặp điều kiện đặc biệt thuận lợi khi hoạt động trên vùng biển có lớp nước ấm dày, trong khi độ đứt gió theo phương thẳng đứng ở mức thấp. Nhờ đó, cấu trúc của bão không bị phá vỡ, đồng thời dòng thoát khí trên tầng cao hoạt động hiệu quả, giúp duy trì "lõi ấm" và tiếp tục hạ thấp áp suất trung tâm.

Các nhà khí tượng nhận định dù siêu bão chưa ảnh hưởng trực tiếp đến các nước châu Á, đây vẫn là một trong những cơn bão mạnh nhất của mùa bão năm nay. Người dân tại các khu vực có khả năng chịu ảnh hưởng được khuyến cáo tiếp tục theo dõi các bản tin dự báo chính thức trong những ngày tới, khi quỹ đạo của bão vẫn còn có thể thay đổi.