Thảm họa 443 triệu năm trước: Khi 85% sự sống trên Trái Đất biến mất

Trong lịch sử 4,6 tỷ năm của Trái Đất, sự sống từng nhiều lần đối mặt với những cuộc khủng hoảng sinh tồn quy mô toàn cầu. Một trong những sự kiện tàn khốc nhất xảy ra vào cuối kỷ Ordovic, khoảng 443 triệu năm trước, khi một cuộc tuyệt chủng hàng loạt đã quét sạch phần lớn sinh vật biển đang phát triển mạnh mẽ trong các đại dương cổ đại.

Ảnh: fossilera

Vào thời kỳ Ordovic, Trái Đất rất khác so với ngày nay. Các lục địa nằm ở những vị trí khác biệt, trong đó siêu lục địa Gondwana đang trôi dần về phía Nam Cực. Đại dương bao phủ phần lớn hành tinh và là nơi sinh sống của vô số loài sinh vật biển như bọ ba thùy, tay cuộn, san hô cổ, động vật thân mềm và các sinh vật phù du nguyên thủy.

Ảnh: note

Nguyên nhân chính của Đại tuyệt chủng cuối kỷ Ordovic được cho là liên quan đến một trong những đợt biến đổi khí hậu mạnh nhất trong lịch sử Trái Đất: sự hình thành của các tảng băng khổng lồ ở Gondwana. Khi khí hậu toàn cầu lạnh đi nhanh chóng, mực nước biển giảm hàng trăm mét do lượng nước bị đóng băng trên lục địa. Các vùng biển nông – nơi tập trung phần lớn sinh vật biển – bị thu hẹp nghiêm trọng.

Hậu quả là nhiều hệ sinh thái biển bị phá vỡ. Các loài sinh vật sống trong môi trường nước nông không còn đủ không gian sinh tồn, dẫn đến sự suy giảm mạnh về số lượng. Các nhà khoa học ước tính khoảng 85% loài sinh vật biển đã biến mất, khiến đây trở thành một trong năm cuộc đại tuyệt chủng lớn nhất từng được biết đến.

Ảnh: meteorologiaenred

Tuy nhiên, điều kỳ lạ là thảm họa này diễn ra theo hai giai đoạn. Giai đoạn đầu xảy ra khi băng hà lan rộng và mực nước biển giảm mạnh. Sau đó, khi khí hậu ấm lên trở lại, các dòng hải lưu thay đổi, nhiều vùng biển bị thiếu oxy, tiếp tục gây thêm một đợt tuyệt chủng thứ hai.

Dù gây tổn thất khủng khiếp, Đại tuyệt chủng cuối kỷ Ordovic cũng mở ra những cơ hội tiến hóa mới. Khi nhiều nhóm sinh vật biến mất, các loài sống sót bắt đầu phát triển theo những hướng mới. Sự kiện này góp phần định hình lại hệ sinh thái biển và tạo điều kiện cho những nhóm sinh vật khác phát triển trong các kỷ địa chất tiếp theo.

Ngày nay, nghiên cứu về thảm họa Ordovic không chỉ giúp con người hiểu quá khứ của hành tinh mà còn cung cấp những bài học quan trọng về biến đổi khí hậu. Một thế giới từng tưởng như bất khả xâm phạm cũng có thể thay đổi chỉ trong thời gian địa chất tương đối ngắn.

Đại tuyệt chủng cuối kỷ Ordovic nhắc nhở rằng sự sống trên Trái Đất luôn mong manh, và những biến động của hành tinh có thể tạo ra những bước ngoặt không thể đảo ngược trong lịch sử tiến hóa.

Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi