Siêu El Niño: Phép thử sinh tử cho hạ tầng giữ nước của California

Đợt “siêu El Niño” tiếp tục mạnh lên, dự kiến kéo dài sang năm 2027 và có thể trở thành một trong những đợt mạnh nhất từng được ghi nhận. Trong khi nhiều nơi lo ngại những tác động cực đoan, bang California của Mỹ lại có lý do để mong chờ hiện tượng này.

Bang California của Mỹ trải qua đợt siêu hạn hán kéo dài. (Ảnh: mywild)

Vừa mong chờ, vừa lo

El Niño không gây tác động giống nhau ở mọi nơi. Khi vùng biển nhiệt đới phía đông và trung tâm Thái Bình Dương ấm lên, hoàn lưu khí quyển và đường đi của các hệ thống thời tiết cũng thay đổi. Vì vậy, hiện tượng có thể gây nóng, khô hạn ở nhiều khu vực, nhưng lại đưa nhiều hơi ẩm và mưa hơn tới một số nơi như California và vùng tây nam Mỹ.

California đang trải qua đợt siêu hạn hán kéo dài khiến nguồn nước chịu áp lực lớn.

“Tất cả chúng tôi đều hy vọng thời tiết sẽ ẩm ướt, nhưng có lẽ đừng quá nhiều”, Stephanie Anagnoson, Giám đốc phụ trách nước và tài nguyên thiên nhiên hạt Madera, thuộc Thung lũng Trung tâm, vùng nông nghiệp trọng điểm của California, nói.

Mối lo của California nằm ở chỗ El Niño có thể mang đến quá nhiều nước trong thời gian ngắn. Những luồng hơi ẩm khổng lồ được gọi là “sông khí quyển” sẽ liên tục gây mưa và tuyết trong nhiều ngày. Một số đợt như vậy có thể tạo ra phần lớn lượng mưa cả năm của khu vực.

Nếu lượng nước đổ xuống quá nhanh, hệ thống chống hạn hán của California không thể thu gom và tích trữ hết. Phần nước dư thừa có thể gây ngập lụt và sạt lở đất trước khi chảy ra Thái Bình Dương.

Thống đốc California Gavin Newsom tuần này ban bố tình trạng khẩn cấp, nhằm huy động nguồn lực ứng phó và thúc giục các địa phương chuẩn bị trước thời điểm El Niño thường đạt đỉnh vào mùa đông. Cơ quan khẩn cấp của bang đã tập kết hàng triệu bao cát và hàng trăm tấn đá để chuyển hướng nước lũ và gia cố đê.

El Niño được kỳ vọng chấm dứt hạn hạn ở California nhưng cũng gây lo ngại nguy cơ ngập lụt. (Ảnh: Getty Images)

Thử thách năng lực trữ nước

El Niño lần này cũng là phép thử đối với nỗ lực kéo dài nhiều năm của California nhằm giữ lại lượng nước trong những mùa mưa lớn để sử dụng khi hạn hán trở lại.

Trung bình mỗi năm, bang nhận khoảng 200 triệu acre-foot nước từ mưa và tuyết. Một acre-foot tương đương khoảng 1.233 m³, gần đủ đáp ứng nhu cầu sử dụng một năm của 2-3 hộ gia đình.

Trong khi đó, các hồ chứa chỉ có sức chứa khoảng 50 triệu acre-foot. Vì vậy, bổ sung nước xuống các tầng chứa nước ngầm, vốn có sức chứa lớn hơn nhiều, được xem là giải pháp quan trọng.

California từng nhận lượng mưa gần gấp đôi bình thường trong hai đợt El Niño mạnh vào mùa đông 1982-1983 và 1997-1998.

Mùa đông 2022-2023, dù không có El Niño, hàng loạt “sông khí quyển” đã mang lượng mưa và tuyết kỷ lục tới California, chấm dứt đợt hạn hán kéo dài nhiều năm. Nước đổ về quá nhanh khiến một số địa phương không kịp thu giữ.

Sau đợt mưa này, California đẩy mạnh chuẩn bị cơ sở hạ tầng để giữ nước. Các địa phương có thể lấy nước dư từ sông, dẫn vào hồ chứa, khu vực trữ nước hoặc những cánh đồng bỏ không để nước thấm xuống lòng đất.

Bang cũng hỗ trợ đào các khu trữ nước, trang bị máy bơm và cấp giấy phép tạm thời để việc thu nước được triển khai nhanh hơn. Từ khi ban hành luật quản lý nước ngầm năm 2014, các cộng đồng tại California đã đầu tư hàng tỷ USD vào hơn 1.500 dự án duy trì và bổ sung nguồn nước này.

Tuy nhiên, lượng nước giữ lại vẫn chưa đủ bù đắp phần đã mất. California bổ sung 4,6 triệu acre-foot vào các tầng nước ngầm trong những tháng mưa nhiều năm 2023, nhưng con số giảm còn 1,9 triệu acre-foot năm 2024 và 1,1 triệu acre-foot năm 2025.

Nghiên cứu mới trên Geophysical Research Letters cũng chỉ ra rằng mưa lớn đơn thuần chưa đủ để phục hồi đáng kể nước ngầm California, lượng tuyết tích tụ dày mới đóng vai trò quan trọng. Vì vậy, nếu siêu El Niño mang tới một mùa đông nhiều mưa tuyết như dự báo, đây sẽ là cơ hội để California kiểm chứng khả năng giữ lại nguồn nước dư thừa cho những năm khô hạn tiếp theo.