Singapore và Trung Quốc dẫn đầu thế giới về kết quả học tập

Chương trình "Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA) năm 2025" có sự tham gia của 760.000 học sinh 15 tuổi đến từ 91 quốc gia và nền kinh tế, bao gồm cả các thành viên và đối tác của OECD. Đây là đợt khảo sát quy mô lớn nhất kể từ khi OECD bắt đầu triển khai chương trình đánh giá định kỳ ba năm một lần này vào năm 2000.

Singapore đã vượt qua Trung Quốc ở môn Đọc hiểu, với 535 điểm so với 527 điểm của Trung Quốc. Đất nước này cũng đạt kết quả ấn tượng ở các môn Toán và Khoa học, với số điểm lần lượt là 563 và 560, chỉ đứng sau Trung Quốc.

Học sinh Trung Quốc dẫn đầu thế giới về toán học, với 612 điểm và khoa học với 597 điểm, vượt xa mức trung bình của OECD là 463 và 482 điểm tương ứng. Các học sinh được khảo sát đến từ bốn khu vực có nền giáo dục hàng đầu ở miền Đông Trung Quốc: Bắc Kinh, Thượng Hải, cùng hai tỉnh Giang Tô và Chiết Giang.

Kỳ đánh giá năm 2025 đã mở rộng phạm vi ngoài các môn Đọc hiểu, Toán và Khoa học để lần đầu tiên đưa vào phần thi giải quyết vấn đề bằng tư duy máy tính (computational problem-solving). Phần thi này kiểm tra khả năng sử dụng các công cụ lập trình, tiến hành thí nghiệm và thiết kế sản phẩm kỹ thuật số của học sinh.

Các hệ thống giáo dục có thành tích cao khác bao gồm Ma Cao (Trung Quốc), Đài Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Hàn Quốc, Estonia, Hồng Kông (Trung Quốc) và Anh.

Ngược lại, học sinh Mỹ đạt kết quả không đồng đều, khi đạt 490 điểm môn đọc hiểu, giảm 14 điểm so với năm 2022 và 463 điểm môn Toán, tương đương với mức 465 điểm đạt được ba năm trước đó. Điểm số môn Khoa học của học sinh Mỹ tăng nhẹ lên 502, trong khi điểm Kỹ năng tư duy máy tính là 513.

Xét trên quy mô toàn cầu, kết quả khá ảm đạm. So với năm 2022, điểm trung bình của các nước OECD ở cả ba môn học chính đều sụt giảm ở các mức độ khác nhau, ghi nhận mức điểm trung bình thấp nhất từ ​​trước đến nay.

Theo báo cáo, trên toàn khối OECD, cứ năm học sinh 15 tuổi thì có một người đạt kết quả kém ở các môn Khoa học, Toán và Đọc hiểu. Tỷ lệ này đã tăng so với mức 16% vào năm 2022.

Báo cáo cũng chỉ ra sự sụt giảm ở các kỹ năng then chốt cho kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), chẳng hạn như đánh giá thông tin, tổng hợp từ nhiều nguồn và tư duy phản biện. Ngoài ra, tỷ lệ "người đọc vội", những học sinh đọc lướt văn bản và đưa ra câu trả lời nhanh nhưng thiếu chính xác, đã tăng gần gấp đôi trong giai đoạn từ năm 2018 đến 2025.

Tình trạng mất tập trung do thiết bị kỹ thuật số trong lớp học được xác định là nguyên nhân chính dẫn đến sự sa sút này. Hơn một phần tư số học sinh tại các nước OECD cho biết, bạn bè của mình thường bị xao nhãng bởi các thiết bị điện tử trong giờ học khoa học. Trong khi đó, mối liên hệ giữa việc sử dụng AI và kết quả học tập lại cho thấy những khía cạnh phức tạp.

Dữ liệu năm 2025 tiết lộ rằng, những học sinh sử dụng AI cho các tác vụ cụ thể như soạn thảo văn bản, tóm tắt nội dung hoặc nghiên cứu lại có kết quả môn khoa học kém hơn so với những ai không sử dụng công cụ này. Tuy nhiên, những học sinh sử dụng AI để hỗ trợ việc học tập nói chung và được đào tạo về kỹ năng sử dụng AI tại trường lại đạt điểm số cao hơn một chút.

Ông Mathias Cormann - Tổng Thư ký OECD nhận định rằng, dữ liệu này cho thấy việc "đảo ngược đà suy giảm trong kết quả học tập của học sinh là vấn đề cấp bách". Ông nhấn mạnh thêm rằng, công nghệ và AI cần được sử dụng một cách có mục đích, thay vì đóng vai trò "thay thế cho sự chú tâm, nỗ lực và khả năng thấu hiểu".