Số hóa để minh bạch, bảo vệ quyền lợi lao động Việt Nam tại nước ngoài

Đưa lao động Việt Nam tiếp cận thị trường chất lượng cao

Tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, sáng 15/7, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.

Trình bày Tờ trình tóm tắt dự án Luật, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Đỗ Thanh Bình cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng đã được quy định tại Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng (Luật số 69/2020/QH14).

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Ảnh: Vũ Hiếu

Việc sửa đổi Luật nhằm khơi thông, giải phóng tối đa các nguồn lực xã hội; tháo gỡ những "điểm nghẽn" từ các quy định không còn phù hợp; tạo hành lang pháp lý thông thoáng, minh bạch để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam thông qua tiếp cận các thị trường lao động trình độ cao ở nước ngoài, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường cung ứng lao động quốc tế. Đây cũng là một trong những động lực góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số mà Đảng và Nhà nước đã đề ra.

Cùng với đó, dự thảo luật cũng nhằm đẩy mạnh phân quyền đối với chính quyền địa phương và giải quyết các vấn đề liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước, tổ chức chính quyền địa phương 02 cấp.

Cũng theo Bộ trưởng Bộ Nội vụ, về thủ tục hành chính, dự thảo Luật không phát sinh thủ tục hành chính mới; bãi bỏ 5/19 thủ tục; cắt giảm, đơn giản hóa 6/19 thủ tục, cắt giảm 34% chi phí tuân thủ của người dân, doanh nghiệp.

Dự thảo cũng lược bỏ nhiều quy định không còn cần thiết nhằm khơi thông nguồn lực xã hội, tăng tính chủ động, linh hoạt cho doanh nghiệp, nhất là trong tuyển chọn, đào tạo và chuẩn bị nguồn lao động, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam trên thị trường lao động quốc tế trong bối cảnh các quốc gia cung ứng lao động khác đang triển khai nhiều chính sách hỗ trợ người lao động đi làm việc ở nước ngoài.

Cụ thể, dự thảo bãi bỏ thành phần hồ sơ là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp đối với thủ tục đăng ký hợp đồng cung ứng lao động và đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập; đồng thời bãi bỏ điều kiện kinh doanh về ký quỹ đối với doanh nghiệp đưa người lao động đi đào tạo, nâng cao tay nghề ở nước ngoài.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung quy định về điều kiện cấp Giấy phép nhằm ngăn chặn tình trạng doanh nghiệp hoặc người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm pháp luật tiếp tục thành lập, hoặc tham gia điều hành doanh nghiệp khác để xin cấp Giấy phép mới.

Bảo vệ quyền lợi người lao động, chống lừa đảo

Trình bày báo cáo tóm tắt thẩm tra sơ bộ dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho biết: Thường trực Ủy ban nhất trí với sự cần thiết sửa đổi Luật để tiếp tục thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng; khắc phục một số hạn chế, bất cập của Luật hiện hành; hoàn thiện hành lang pháp lý đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn mới.

Dự thảo Luật đã quán triệt các chủ trương về phân cấp, phân quyền; chuyển đổi cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”; phù hợp với Hiến pháp, cơ bản bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong hệ thống pháp luật, tính tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Tuy nhiên, đề nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính thống nhất với Luật Việc làm, Luật Doanh nghiệp, Luật Điều ước quốc tế, Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài, Luật Đầu tư và các pháp luật khác có liên quan.

Về một số nội dung lớn của dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, bổ sung chính sách Nhà nước đưa chuyên gia, lao động chất lượng cao đi làm việc ở nước ngoài; định hướng giảm dần tỷ trọng đưa người lao động phổ thông, lao động chưa qua đào tạo đi làm việc ở nước ngoài, gắn với chiến lược phát triển nguồn nhân lực quốc gia và yêu cầu bảo đảm nguồn lao động cho thị trường lao động trong nước.

Các ý kiến phát biểu tại Phiên họp bày tỏ nhất trí với sự cần thiết và mục đích ban hành luật dựa trên các cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn đã được nêu rõ trong Tờ trình của Chính phủ. Dự thảo Luật đã bám sát chủ trương, đường lối và yêu cầu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư. Hồ sơ dự án Luật đảm bảo đầy đủ thành phần theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Phát biểu tại Phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, mục tiêu cuối cùng của việc sửa đổi Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng là dịch chuyển mạnh mẽ theo hướng: số hóa để đảm bảo tính minh bạch, siết chặt định nghĩa pháp lý để chống lừa đảo và cắt giảm thủ tục hành chính nhằm kiến tạo thị trường lao động.

Khi đó, người lao động sẽ dễ dàng tiếp cận nguồn thông tin chính thống, giảm thiểu rủi ro bị lừa đảo qua mạng. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đây là vấn đề xã hội rất quan tâm, do đó việc Quốc hội sửa đổi luật lần này nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp cho cả người lao động và doanh nghiệp.

Phát biểu kết luận nội dung làm việc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự chủ động, tích cực của cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong quá trình xây dựng dự án Luật, đảm bảo hồ sơ được chuẩn bị đầy đủ và đúng quy định pháp luật.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị hoàn thiện các quy định về điều kiện cấp, điều chỉnh, cấp lại và thu hồi Giấy phép hoạt động dịch vụ đưa người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Những nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết phải được xác định rõ phạm vi, không làm phát sinh điều kiện đầu tư kinh doanh mới.

Các quy định về phân cấp, phân quyền và thủ tục hành chính cũng cần được rà soát kỹ, xác định rõ cơ quan tiếp nhận, cơ quan thẩm định và trách nhiệm của từng chủ thể; đồng thời đánh giá đầy đủ các điều kiện bảo đảm thực hiện, cơ chế phối hợp, kiểm tra và giám sát sau phân cấp.

Việc đơn giản hóa thủ tục cho doanh nghiệp phải đi đôi với tăng cường hậu kiểm và bảo vệ người lao động. Các chính sách cần góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trước khi đi làm việc ở nước ngoài, trong thời gian làm việc và sau khi người lao động trở về nước.