Số hóa di sản để văn hóa truyền thống gần giới trẻ

Các bạn trẻ giao lưu trong tọa đàm "Thư viện văn hóa số S Gallery: Kết nối di sản qua bốn thế hệ". Ảnh: BTC.

Trong khuôn khổ Đường sách Tết Bính Ngọ 2026, tọa đàm "Thư viện văn hóa số S Gallery: Kết nối di sản qua bốn thế hệ" thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Thay vì chỉ nói về lưu giữ tư liệu, các diễn giả tập trung vào câu hỏi làm thế nào để di sản truyền thống thực sự chạm tới người trẻ trong bối cảnh công nghệ thay đổi thói quen tiếp nhận văn hóa.

Chương trình có sự tham gia của 4 diễn giả đại diện cho 4 thế hệ: PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, soạn giả Linh Huyền - người khởi xướng dự án Bảo tàng cải lương tư nhân, tác giả sách Học âm nhạc cải lương, đạo diễn Nguyệt Quế - người sáng lập Thư viện văn hóa số S Gallery, và em Hồ Thảo Nhi, học sinh lớp 5, Đại sứ thư viện số.

PGS.TS Nguyễn Mạnh Hùng, người có hàng chục năm nghiên cứu Việt Nam học, nhấn mạnh di sản không chỉ nằm ở những công trình lớn mà còn hiện diện trong trò chơi dân gian, chữ viết cổ, ký ức cộng đồng. Ông kể về nguồn gốc và sự lan tỏa của nhiều trò chơi như oẳn tù tì, chi chi chành chành, đánh đáo, qua đó cho thấy văn hóa Việt luôn vận động và giao thoa.

Theo ông, chữ Nôm là một minh chứng rõ ràng cho năng lực sáng tạo của dân tộc khi cải biến chữ Hán thành hệ thống riêng. Tuy nhiên, nếu không được số hóa và hệ thống hóa tư liệu, những giá trị này sẽ khó tiếp cận rộng rãi trong bối cảnh người trẻ chủ yếu tiếp nhận thông tin qua môi trường số.

Sự kiện "Thư viện văn hóa số S Gallery: Kết nối di sản qua bốn thế hệ" thu hút sự quan tâm của đông đảo khán giả. Ảnh: BTC.

Từ góc nhìn của một người thực hành di sản, soạn giả cải lương Linh Huyền chia sẻ hành trình gần hai thập niên sưu tầm tư liệu cải lương. Bà cho rằng bảo tồn thuần túy trong không gian vật lý là chưa đủ. Việc xây dựng nền tảng trực tuyến, mở lớp học cải lương qua mạng và đưa tư liệu lên môi trường số giúp di sản vượt qua giới hạn không gian, tiếp cận người học ở nhiều quốc gia.

Những màn trình diễn của các bạn trẻ tại tọa đàm, từ sinh viên đến học sinh lớp 5 có thể chơi đàn kìm, đàn tranh, hát cải lương, được xem như minh chứng cho khả năng "truyền lửa" khi di sản được đặt trong bối cảnh phù hợp.

Ở cấp độ hệ thống, đạo diễn Nguyệt Quế, người khởi xướng dự án Thư viện số văn hóa S Gallery, trình bày định hướng ứng dụng thực tế ảo và thực tế tăng cường để xây dựng các không gian triển lãm trực tuyến về bảo tàng, làng nghề, danh nhân. Thay vì chỉ đọc tài liệu, người học có thể tương tác, tham quan, trải nghiệm bằng nhiều giác quan.

Dự án đã thí điểm tại 11 trường học vào cuối năm 2025 và hướng đến xây dựng mạng lưới nội dung kết nối nhà nghiên cứu, giáo viên và học sinh, từ đó hình thành những "tiết học mở" dựa trên chất liệu văn hóa số.

Đức An