Số hóa quản lý hạ tầng chiếu sáng ở cơ sở

Hệ thống đèn chiếu sáng bằng năng lượng mặt trời tại xã Đông Giang được đầu tư từ năm 2023 đến nay vẫn hoạt động tốt. TRONG ẢNH: Đoạn đường dẫn vào sân vận động xã Đông Giang, chụp tối 3/11/2026. Ảnh: PHAN VINH

Xây dựng số liệu

Tại xã Sông Vàng, hạ tầng chiếu sáng đang được địa phương quan tâm đầu tư song song với giao thông nông thôn và quản lý tài sản công. Theo ông Lê Văn Tư, Chủ tịch UBND xã, nguồn vốn đầu tư của năm 2026 đã được phân bổ, vì vậy những hạng mục mới sẽ tiếp tục được rà soát để đưa vào kế hoạch đầu tư công năm 2027.

Thời gian qua, xã đã làm việc với đơn vị tư vấn, bước đầu khảo sát và xây dựng nội dung bản đồ dữ liệu số về hạ tầng chiếu sáng theo tinh thần Quyết định số 45/2026/QĐ-UBND.

Trước mắt, Sông Vàng dự tính lựa chọn các thôn Ban Mai, Quyết Thắng và Đha Mi để làm điểm. Từng tuyến đường, vị trí điểm đèn, chủng loại thiết bị, tình trạng sử dụng và nhu cầu bổ sung sẽ được rà soát, cập nhật thành dữ liệu để địa phương thử cách quản lý trước khi tính chuyện mở rộng.

Ông Tư cho biết, địa phương cần nắm được thông tin toàn bộ hiện trạng trên một nền dữ liệu chung, nhất là những tuyến đã được đầu tư từ nhiều nguồn và nhiều thời điểm. Khi số lượng đèn, vị trí, tình trạng thiết bị và lịch sử sửa chữa được xác định đầy đủ, bộ phận chuyên môn sẽ chủ động hơn khi xây dựng kế hoạch đầu tư, đồng thời giảm việc kiểm tra lại từ đầu mỗi khi phát sinh nhu cầu.

Bên cạnh đó, UBND xã Sông Vàng đang khảo sát khu vực quảng trường trung tâm xã, nơi tập trung khá đông dân cư và thường xuyên diễn ra hoạt động cộng đồng. Địa phương đang nghiên cứu phương án bổ sung hệ thống trụ đèn phục vụ chiếu sáng, tạo cảnh quan, đồng thời đặt yêu cầu về độ bền thiết bị, chất lượng ánh sáng, khả năng bảo trì và sự phù hợp với không gian trung tâm.

Một cụm đèn năng lượng mặt trời tại thôn ADzốc, xã Avương đã bị xuống cấp. Ảnh: PHAN VINH

Theo đó, với địa bàn miền núi, chi phí vận hành phát sinh từ cả quá trình kiểm tra, di chuyển và sửa chữa. Khoảng cách giữa các khu dân cư khá xa, phạm vi quản lý rộng khiến một hư hỏng nhỏ cũng có thể tốn thêm nhân lực, phương tiện và thời gian.

Vì vậy, dữ liệu về từng điểm đèn còn giúp địa phương theo dõi lịch sử bảo trì, nhận diện thiết bị đã sử dụng, lựa chọn khu vực cần ưu tiên xử lý và chuẩn bị kế hoạch đầu tư sát với nhu cầu thực tế.

Quản lý từng điểm đèn

Trong khi đó, tại xã Avương, những khó khăn trong quản lý hiện rõ khi hệ thống chiếu sáng được hình thành qua nhiều thời kỳ. Ông Trương Công Thanh, Chủ tịch UBND xã cho biết, hiện nay, 12 thôn cơ bản đã có đèn, nhiều khu vực sử dụng đèn năng lượng mặt trời. Các công trình hình thành từ nguồn xã hội hóa và nhiều nguồn sự nghiệp nên thiết bị khá đa dạng, thời điểm đầu tư chưa đồng nhất.

Khi thiết bị xuống cấp, địa phương khó theo dõi vị trí, thời gian sử dụng và tình trạng điểm đèn. Địa hình miền núi khiến việc bảo trì phức tạp, chỉ vài điểm hư hỏng vẫn phải bố trí phương tiện, nhân lực đến tận nơi.

Từ thực tế đó, Avương đang nghiên cứu lập bản đồ số, trước mắt chọn khu dân cư hoặc thôn xây dựng nông thôn mới để làm điểm. Khảo sát sẽ xác định số lượng đèn, vị trí lắp đặt, hiện trạng thiết bị và nhu cầu trên từng đoạn đường, kể cả tuyến dốc, đoạn cong hoặc dân cư thưa.

“Bản đồ số có thể làm trước ở một thôn rồi đánh giá để nhân rộng. Khi từng điểm đèn và tình trạng sử dụng được quản lý rõ thì việc bảo hành, bảo trì thuận lợi. Địa phương có cơ sở để biết khu vực nào đã đầu tư, nơi nào còn thiếu, thiết bị nào cần thay thế và tính toán nguồn lực phù hợp”, ông Thanh nói.

UBND xã Avương nghe đơn vị tư vấn báo cáo về việc triển khai thí điểm bản đồ dữ liệu số về hạ tầng chiếu sáng. Ảnh: PHAN VINH

Theo ông Phạm Phú Hiển, Giám đốc Công ty TNHH Phú Hiển Lighting, đơn vị tư vấn bản đồ dữ liệu số về hạ tầng chiếu sáng, theo phương án tư vấn, bản đồ được xây dựng đến thôn, tuyến đường. Mỗi điểm đèn có thể gắn tọa độ GPS, hình ảnh hiện trạng, loại thiết bị, công suất, thời gian đầu tư và tình trạng vận hành. Dữ liệu thu thập theo từng thôn, có sự tham gia của lực lượng ở cơ sở.

“Khó nhất là năm đầu tiên vì phải rà lại nguồn dữ liệu cũ và đi xác định thực tế. Khi dữ liệu gốc đã hoàn chỉnh, những năm sau công trình nào đầu tư mới, thay thiết bị hay sửa chữa ở đâu đều có thể cập nhật ngay. Lúc cần lập kế hoạch đầu tư hoặc bảo trì, cán bộ có thể nhìn trên hệ thống để biết khu vực cần ưu tiên”, ông Hiển nói.

Khi dữ liệu được duy trì thường xuyên, mỗi điểm đèn sẽ có hồ sơ theo dõi xuyên suốt quá trình sử dụng. Với các xã miền núi, việc biết chính xác hệ thống đang có gì, thiếu gì sẽ giúp kế hoạch đầu tư bám sát nhu cầu hơn, đồng thời tạo nền tảng để tích hợp giải pháp giám sát từ xa khi điều kiện cho phép.

Cấp xã phải xây dựng dữ liệu chiếu sáng

Ngày 18/5/2026, Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Quang Nam ký Quyết định số 45/2026/QĐ-UBND ban hành Quy định về quản lý chiếu sáng trên địa bàn thành phố, có hiệu lực từ ngày 28/5/2026. Theo quyết định, UBND cấp xã chịu trách nhiệm quản lý các công trình chiếu sáng công cộng thuộc phạm vi được phân cấp, lập kế hoạch đầu tư, kinh phí quản lý vận hành, tổng hợp báo cáo và xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu về chiếu sáng công cộng trên địa bàn.