Sợ Iran 'giáng đòn chí tử', Ả Rập Saudi 'gây sức ép' với Mỹ

Theo báo The Wall Street Journal, Riyadh lo ngại các hành động của Washington sẽ làm leo thang căng thẳng tại Trung Đông, khiến lực lượng Houthi ở Yemen trả đũa bằng cách phong tỏa eo biển Bab-el-Mandeb.

Sự lo ngại này không phải là không có cơ sở. Từ khi Houthi tham chiến vào cuối tháng 3, lực lượng này - vốn nổi tiếng với các cuộc tấn công tàu bè trên biển Đỏ - đã trở thành mối đe dọa trực tiếp đối với Bab-el-Mandeb.

Cũng như Hormuz, eo biển Bab-el-Mandeb (còn được gọi là "Cổng nước mắt") là "yết hầu" không thể thay thế trong khu vực. Đây là nơi một lượng khổng lồ dầu mỏ, khí đốt hóa lỏng và hàng hóa đi qua, đóng vai trò mắt xích chiến lược nối liền Địa Trung Hải với Ấn Độ Dương thông qua biển Đỏ và kênh đào Suez.

Đối với Ả Rập Saudi, Bab-el-Mandeb không chỉ là một tuyến hàng hải quốc tế mà còn là lộ trình xuất khẩu dầu mỏ sống còn.

Tàu trên eo biển Hormuz. Ảnh: EPA

Việc Mỹ đe dọa phong tỏa Hormuz đang làm dấy lên nỗi lo sợ rằng Iran sẽ phản công bằng cách thúc giục Houthi chặn đứng hành lang huyết mạch Bab-el-Mandeb, gây ra sự hỗn loạn kinh tế toàn cầu nghiêm trọng hơn bao giờ hết.

Tờ The Wall Street Journal lưu ý Houthi cam kết với Ả Rập Saudi sẽ không tấn công lãnh thổ hay tàu bè của nước này. Dẫu vậy, các quan chức Ả Rập Saudi vẫn tin rằng tình hình rất bất ổn. Họ không loại trừ khả năng Houthi có thể thu phí tàu bè đi qua eo biển Bab-el-Mandeb.

Tờ báo này cũng cho rằng các quốc gia vùng Vịnh không hề muốn eo biển Hormuz rơi vào tay Iran. Nhiều nước trong khu vực đã yêu cầu Mỹ phải giải quyết vấn đề này thông qua con đường đối thoại.

Bà Mona Yacoubian, chuyên gia tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) của Mỹ, nhận định với Fox News rằng nếu Mỹ quyết phong tỏa eo biển Hormuz, Iran có thể đáp trả bằng cách triệt đường xuất khẩu của các nước vùng Vịnh.

Điều này đồng nghĩa với việc Iran có thể tấn công thẳng vào hạ tầng năng lượng của khu vực, hoặc sử dụng lực lượng Houthi để phong tỏa luôn eo biển Bab al-Mandeb.

Nếu Bab al-Mandeb bị tê liệt cùng lúc với Hormuz, đó sẽ là thảm họa cho thương mại toàn cầu. Ảnh: Independent

Eo biển Bab al-Mandeb từng đạt đỉnh 9,3 triệu thùng dầu/ngày nhưng đến năm 2024, lưu lượng đã giảm mạnh xuống còn 4,1 triệu thùng do các cuộc tấn công của Houthi.

Nếu Bab al-Mandeb bị tê liệt cùng lúc với Hormuz, đó sẽ là thảm họa cho thương mại toàn cầu, khi nguồn cung năng lượng từ Trung Đông bị cắt đứt hoàn toàn.

Hiện tại, Ả Rập Saudi dùng eo biển này làm lối thoát, giúp một lượng dầu nhỏ từ Trung Đông lách qua vòng vây thông qua cảng Yanbu. Cảng Yanbu nằm ở phía Tây, đóng vai trò là điểm tiếp nhận dầu cuối cùng từ hệ thống đường ống dẫn xuyên suốt từ Đông sang Tây của Ả Rập Saudi.

Ông Matthew Wright, nhà phân tích tại công ty dữ liệu Kpler, nhận định rằng hệ thống đường ống này đang phải hoạt động hết công suất.

Ông Wright nhấn mạnh: "Trong khi mọi sự chú ý đang dồn vào eo biển Hormuz, Yanbu lại có ý nghĩa cực kỳ quan trọng vì đây là cảng hoạt động năng nổ nhất khu vực vào lúc này. Nếu có bất kỳ chuyện gì xảy ra tại đây, đó sẽ là một đòn giáng chí tử vào nỗ lực duy trì xuất khẩu dầu thô của Trung Đông".

Tính đến tháng 4-2026, Ả Rập Saudi xuất khẩu khoảng 4,6 - 5 triệu thùng dầu thô mỗi ngày qua cảng Yanbu, trong đó 80% hướng tới thị trường châu Á.