Sơ khảo ấn bản Kim Cang Kinh Chú Giải (1931) lữu trữ tại Tổ Đình Quốc Ân Huế
Ấn bản Kim Cang Kinh Chú Giải này không chỉ là một tạo tác tôn giáo mà còn là một di sản văn hóa, minh chứng cho trình độ khắc in điêu luyện của nghệ nhân Thuận Hóa và sự hộ trì phật pháp mạnh mẽ của giới trí thức, quan lại triều Nguyễn đầu thế kỷ XX.
1. Tổng quan về ấn phẩm
• Tên kinh: Kim Cang Kinh Chú Giải (金剛經註解), cũng được gọi là Kim Cang Ngũ Thập Tam Gia Chú Giải (金剛五十三家註解- Bản chú giải kinh Kim Cang của 53 vị danh tăng, thánh hiền.)
• San khắc niên đại: Bảo Đại tháng 10 năm Tân Mùi (1931) khởi công, tháng 4 năm Nhâm Thân (1932) hoàn thành.
• Nơi lưu bản khắc: Nam Thiền Phật Đường, Phúc Sơn, Thừa Thiên (承天福山南禪佛堂藏版).
• Quy mô vật lý: 104 tấm khắc hai mặt và 46 tấm khắc một mặt, tổng 150 phiến - 254 mặt giấy, chuyển tải 80.800 chữ Hán.
• Nơi lưu trữ: Tổ Đình Quốc Ân - Huế
2. Nhân duyên san khắc
Dựa trên lời bình của Lạc Viên Tôn Thất Huyền và bài tựa trùng san của Hộ bộ Tả Thị lang Nguyễn Cao Tiêu, chúng ta biết được người khởi xướng việc san khắc này là Hàn lâm viện Thị giảng Đặng Như Bá (Vĩnh An cư sĩ). Trước đó ông đã phát nguyện in 100 bộ kinh Kim Cang, nhưng e ngại nghĩa lý thâm huyền, người đời khó thấu triệt nếu không có chỉ dẫn. Sẵn có trong nhà bản Kim Cang Ngũ Thập Tam Gia gồm 4 quyển với lời giảng giải tường minh, ông ấp ủ tâm nguyện san khắc để quảng kết thiện duyên đã lâu nhưng vì việc này cần nhiều nhân lực và vật lực nên chưa thực hiện được. Đến lễ Phật Đản ngày Rằm tháng 4 năm 1931 ở Hàn Dưỡng tinh xá, ông đã kêu gọi và quyên góp được hơn 300 viên tiền. Đến tháng 10 năm đó, ông về kinh đô Thuận Hóa để chọn gỗ và tìm thợ giỏi, cuối cùng quyết định mời Phan Thế Khang tại Cục Tập Thiện ấp Tả Chí phường Đệ Lục (第六坊左志邑集善局) phụ trách san khắc và in ấn. Tổng chi phí khi hoàn thành lên đến hơn 500 viên tiền.
3. Hội đồng chứng minh và hiệu đính
Một trong những phát hiện thú vị nhất khi khảo cứu bản khắc Kim Cang Kinh Chú Giải chính là nó không phải một bản sao chép rập khuôn. Đây là một công trình có sự đầu tư nghiêm túc về mặt hiệu đính. Cư sĩ Đặng Như Bá không chỉ cho khắc lại bản cũ mà đã cùng gia đình tiến hành đối soát, chỉnh sửa sai sót. Đồng thời mời các bậc trí thức khác như Hoàng thúc Tôn Thất Trứ, cư sĩ Huệ An, Tống Phúc, Trương Thái Trạch... cùng góp sức trong khâu khảo chánh và hiệu tập.
Khi san khắc bản chú giải này ông còn cung thỉnh những bậc tôn túc bấy giờ làm chứng san và hộ niệm như: Tăng cang Huệ Giác (Chùa Linh Mụ), Trụ trì Thiện Quả (Chùa Chúc Thánh), Hòa thượng Phước Hậu (Chùa Linh Quang), Hòa thượng Giác Viên (Chùa Hồng Khê), Hòa thượng Tịnh Phổ (Chùa Bảo Vân).
Sau khi hoàn thành in ấn ông lại dâng lên cho tầng lớp quan viên thời bấy giờ duyệt độc và viết lời bình. Đứng đầu là Hợp tá Đại học sĩ Tôn Thất Huyền (Lạc Viên) đề lời bình. Cùng tham gia duyệt đọc có các vị Thượng thư bộ Công, bộ Hình, Thống chế chí sự như Lê Viết Nghiêm...Đáng chú ý có sự hiện diện của Tâm Minh Lê Đình Thám một nhân vật kiệt xuất của phong trào Chấn hưng Phật giáo Việt Nam, cùng các vị như Nguyễn Khoa Tân, Tống Phúc Trương...
Danh sách những người tham gia từ khâu hiệu đính, chứng san đến duyệt độc không chỉ là những cái tên trên mặt giấy. Đó là minh chứng cho sự đồng lòng của giới tinh hoa trí thức và các bậc cao tăng.
4. Dòng chảy văn bản: Từ Vĩnh Lạc (Minh) đến Bảo Đại (Nguyễn)
Qua khảo sát phần tựa và hậu bạt, chúng ta phát hiện một chi tiết văn bản học quan trọng đó là cuối sách có bài bạt viết năm Khang Hy Quý Sửu (1673), đồng thời văn bản vẫn lưu lại bài tựa cũ từ năm Vĩnh Lạc Quý Mão (1423) của Minh Thành Tổ. Do đó nhiều khả năng, bản khắc năm 1931 tại Huế đã sử dụng bản trùng san năm 1673 làm bản đáy (base text/底版). Xa hơn nữa, bản năm 1673 này lại có gốc tích từ bản in triều Minh năm 1423. Điều này khẳng định tính kế thừa và sự chuẩn xác về văn bản học của ấn bản Bảo Đại.
Ấn bản Kim Cang Kinh Chú Giải này không chỉ là một tạo tác tôn giáo mà còn là một di sản văn hóa, minh chứng cho trình độ khắc in điêu luyện của nghệ nhân Thuận Hóa và sự hộ trì Phật pháp mạnh mẽ của giới trí thức, quan lại triều Nguyễn đầu thế kỷ XX.
Bài: Thích Bảo Định - Nghiên cứu sinh chuyên ngành Phật học tại Đại học Phật Quang, Đài Loan
Ảnh: Thư Viện Huệ Quang
Tin nóng
Trần Đức Anh Sơn (sinh năm 2002), sinh viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng, đang tự tay vẽ lại quỹ đạo thanh xuân của mình khi dũng cảm rẽ hướng từ ngành Y sang lĩnh vực Kinh tế. Khước từ sự an bài để dấn thân vào những thử thách mới, nam sinh Gen Z không chỉ khẳng định năng lực qua vai trò thủ lĩnh phong trào mà còn vươn lên trở thành một nhà sáng tạo nội dung truyền cảm hứng mạnh mẽ đến cộng đồng.
Giếng nước ở Giang Tô phun trào nước đen ngòm khiến các chuyên gia khảo cổ học phải điều tra. 9 ngôi mộ hoàng gia thuộc về hậu duệ của Tư Mã Ý được tìm thấy.
Không chỉ mang vẻ đẹp rêu phong của di sản, Hà Nội ghi dấu ấn nhờ sự giao thoa giữa nét cổ kính và nhịp sống hiện đại. Những góc phố mang kiến trúc xưa hòa cùng nhịp đô thị sôi động - yếu tố góp phần đưa Thủ đô vào Top 25 thành phố thú vị nhất thế giới năm 2026 do Time Out bình chọn.
Sáng 21.4, tại Sân ao cá Bác Hồ, Quảng trường Tây Bắc, UBND tỉnh Sơn La tổ chức khai mạc Ngày hội Sách và Khoa học Công nghệ tỉnh Sơn La năm 2026 với chủ đề 'Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển'. Sự kiện đã thu hút đông đảo học sinh, sinh viên và người dân tham gia.
Giỗ tổ Hùng Vương là dịp để người dân tưởng nhớ cội nguồn và lên kế hoạch nghỉ lễ phù hợp, vậy giỗ tổ Hùng Vương 2026 là thứ mấy, ngày mấy dương lịch?
Sau nhiều ngày 'săn' góc và canh thời tiết, Nguyễn Hải Triều ghi lại khoảnh khắc Mặt Trời 'trứng muối' rơi trúng đỉnh núi Bà Đen.
Tin mới
Được ghép từ hàng triệu mảnh sành sứ, chùa Linh Phước – hay còn gọi là chùa Ve Chai – đã xác lập hàng loạt kỷ lục thế giới và Việt Nam, trở thành điểm đến không thể bỏ qua của du khách thập phương.
Nghĩ rằng các lối mòn đều gặp nhau ở chân núi, Nguyễn Tuấn Anh quyết định tách đoàn. Nam sinh lạc trong rừng suốt một ngày rưỡi, lần theo suối để sinh tồn trước khi được giải cứu.
Sáng 21/4, UBND phường Hòa Cường tổ chức chương trình hưởng ứng ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21/4), phát động phong trào đọc sách tại Không gian văn hóa - hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phường Hòa Cường.
Khán giả có thể đăng ký nhận vé miễn phí để tham dự chương trình nghệ thuật chính luận đặc biệt 'Âm vang Tổ quốc' thông qua ứng dụng Tuyên giáo và Dân vận.
Trong nhịp sống hiện đại, khi công nghệ số đang len lỏi vào từng ngõ ngách đời sống, việc giữ gìn và phát triển thói quen đọc sách càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Tại Đồng Tháp - vùng đất giàu truyền thống hiếu học, Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam (21-4) không chỉ là một sự kiện mang tính biểu tượng, mà đã trở thành dịp để khơi dậy tình yêu sách, lan tỏa tri thức và bồi đắp khát vọng phát triển trong mỗi người dân.
Ngày 21/4, tại Thư viện Tổng hợp thành phố Huế, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Huế phối hợp Sở Giáo dục và Đào tạo, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh và Viện Nghiên cứu phát triển thành phố tổ chức khai mạc Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026 với chủ đề 'Sách - Tri thức - Khát vọng phát triển đất nước'.
Hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam lần thứ 5 năm 2026, sáng 21/4/2026, UBND phường Vĩnh Phúc (Phú Thọ) tổ chức chương trình ra mắt mô hình 'Book & Coffee' với chủ đề 'Không gian đọc mở - Kiến tạo chính quyền - Phục vụ nhân dân'. Đây là một trong những hoạt động thiết thực nhằm phát triển văn hóa đọc trong cộng đồng, đồng thời góp phần đổi mới phương thức phục vụ của chính quyền cơ sở theo hướng thân thiện, gần gũi và hiệu quả.
Giữa nhịp sống đô thị gấp gáp, nỗi lo lớn nhất của nhiều gia đình không chỉ là việc chăm sóc sức khỏe cho cha mẹ, ông bà, mà là làm sao để tuổi già bớt đi nỗi cô đơn khi con cháu bận rộn. Từ trăn trở đó, mô hình dưỡng lão ban ngày, hay còn gọi là những 'lớp học bán trú' đặc biệt, đã ra đời. Tại đây, người già không chỉ được chăm sóc y tế mà còn tìm thấy niềm vui, sự sẻ chia từ những người cùng thế