Sôi nổi Ngày hội văn hóa dân tộc Ca Dong tại Trà My

Tái hiện nghi thức cúng máng nước của người Ca Dong và phần thi ẩm thực tại ngày hội.

Độc đáo nghi lễ cúng máng nước

Không gian ngày hội rộn ràng tiếng trống, tiếng chiêng, những điệu múa, trò chơi dân gian cùng các hoạt động chế biến, trình diễn món ăn truyền thống. Trong dòng chảy văn hóa ấy, nghi lễ “Đi tìm nguồn nước và cúng máng nước” được tái hiện, giúp cộng đồng hôm nay tìm về những giá trị được cha ông gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tái hiện nghi lễ cúng máng nước.

Nguồn nước được đưa về làng.

Theo bà Võ Thúy Hằng - Phó Chủ tịch UBND xã Trà My, với người Ca Dong, nước không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn gắn với sự tồn tại và phát triển của cộng đồng. Từ những mạch nước giữa núi rừng, người dân có nước uống, nước sinh hoạt, phục vụ ruộng nương và duy trì cuộc sống hằng ngày. Bởi vậy, nghi lễ cúng máng nước thể hiện cách ứng xử đặc biệt của con người với thiên nhiên, trước hết là sự biết ơn đối với núi rừng, nguồn nước và đất trời đã ban tặng điều kiện để cộng đồng tồn tại.

Trong đời sống truyền thống, khi tìm được nguồn nước, cộng đồng cùng làm máng, dẫn nước về làng phục vụ sinh hoạt. Nguồn nước không thuộc riêng một gia đình mà là tài sản chung, mọi người cùng sử dụng và có trách nhiệm bảo vệ. Từ đó, nghi lễ không chỉ mang ý nghĩa tâm linh mà còn phản ánh tinh thần đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm cộng đồng. Mỗi người đều góp sức tìm nguồn, làm máng, bảo vệ dòng nước chung và cùng hưởng lợi từ nguồn tài nguyên ấy.

Nguồn nước được sử dụng để rửa sạch thực phẩm.

Nghệ nhân Hồ Văn Linh (54 tuổi, thôn Long Sơn) cho biết, trước ngày hội, các nghệ nhân và bà con nhiều lần tập luyện những điệu múa, cách trình diễn cồng chiêng cũng như các nghi thức trong lễ cúng máng nước. “Chúng tôi tập luyện nhiều lần để khi trình diễn vừa đúng nghi thức, vừa giúp người trẻ hiểu hơn về văn hóa của ông bà. Đối với nghi lễ cúng máng nước nhắc nhở mọi người uống nước nhớ nguồn, biết ơn thần sông, thần rừng đã ban cho nguồn nước để cuộc sống, mùa màng được thuận lợi”, nghệ nhân Linh nói.

Theo bà Võ Thúy Hằng, việc phục dựng nghi lễ trong khuôn khổ ngày hội không chỉ nhằm tái hiện một phong tục truyền thống mà còn góp phần nhắc nhớ một cách sống: trân trọng thiên nhiên, biết ơn người đi trước và có trách nhiệm với cộng đồng.

Giữa núi rừng Trà My, dòng nước không chỉ nuôi dưỡng cuộc sống mà còn trở thành một phần ký ức văn hóa của người Ca Dong. Giữ nguồn nước cũng là giữ một phần văn hóa; giữ văn hóa là giữ sợi dây gắn kết cộng đồng qua các thế hệ.

Đánh thức sắc màu văn hóa Ca Dong

Đại diện các thôn thuyết minh phần thi ẩm thực tại ngày hội.

Những món ăn truyền thống được các đội thi chăm chút, chế biến và trình bày đẹp mắt.

Bên cạnh nghi lễ “Đi tìm nguồn nước và cúng máng nước”, ngày hội còn diễn ra các hoạt động giao lưu trống chiêng, bắn nỏ, trình diễn và chế biến món ăn truyền thống... Qua đó, văn hóa Ca Dong không chỉ được giới thiệu mà còn được “sống” trong chính không gian cộng đồng. Đây cũng là hướng đi xã Trà My hướng tới trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, gắn văn hóa với đời sống, giáo dục thế hệ trẻ và từng bước kết nối với phát triển du lịch, tạo sinh kế từ những giá trị đặc sắc của địa phương.

Sau phần thi ẩm thực, thức ăn được trưng bày để lãnh đạo địa phương, người dân và du khách cùng thưởng thức.

Sau phần thi ẩm thực của các thôn, những món ăn truyền thống được các đội thi chăm chút, chế biến và trình bày đẹp mắt tiếp tục được trưng bày để lãnh đạo địa phương, người dân và du khách cùng thưởng thức. Không gian ẩm thực không chỉ là nơi giới thiệu những món ăn mang đậm bản sắc Ca Dong, mà còn trở thành dịp để mọi người gặp gỡ, chia sẻ và thưởng thức thành quả lao động trong không khí vui tươi, đoàn kết, ấm áp tình cộng đồng. Qua từng món ăn, cách chế biến và bày biện, những nét văn hóa trong đời sống thường ngày của đồng bào Ca Dong được giới thiệu một cách tự nhiên, gần gũi đến người dân và du khách.

Lãnh đạo xã Trà My chụp hình lưu niệm với đại diện các thôn tham gia ngày hội.

Theo bà Võ Thị Thúy Hằng, Ngày hội văn hóa dân tộc Ca Dong năm 2026 được tổ chức trong khuôn khổ Dự án 6 thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi năm 2026, với nội dung bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với phát triển du lịch. Thông qua ngày hội, địa phương mong muốn tạo không gian để bà con gìn giữ, thực hành văn hóa, đồng thời giới thiệu những nét đặc trưng của người Ca Dong đến du khách. Đây cũng là một trong những cách tạo thêm điểm nhấn cho du lịch cộng đồng ở Trà My.