Sớm “an cư” cho người dân vùng ảnh hưởng thiên tai

Căn nhà của gia đình anh Ngân Văn Ngọc, bản Thanh Sơn, xã Quan Sơn bị ảnh hưởng của sụt lún đất.

Từ vùng lũ Yên Nhân...

Sau trận mưa lũ lịch sử năm 2025, tôi có dịp trở lại vùng lũ xã Yên Nhân. Những dấu vết do thiên tai vẫn còn hằn hiện qua từng bản làng, đặc biệt là cuộc sống của nhiều hộ dân nơi đây vẫn chưa thể trở lại bình thường. Người phải dựng nhà tạm trên đất mượn, người ở nhờ nhà người thân... Với bà con vùng lũ, sau những mất mát do thiên tai, niềm mong mỏi lớn nhất lúc này là sớm có một nơi ở an toàn để yên tâm làm ăn, sinh sống.

Ghé căn nhà dựng tạm trên khu đất mượn của gia đình chị Vi Thị Thắm, với 5 nhân khẩu, câu hỏi đầu tiên chúng tôi nhận được là: “Khu TĐC sắp xong chưa cán bộ?”. Có lẽ, chính sự ám ảnh về trận lũ năm 2025, khiến căn nhà của gia đình bị cuốn trôi làm cho chị Thắm càng trở nên nóng ruột trong mùa mưa bão này. Từ khi được hỗ trợ dựng nhà tạm đến nay, cuộc sống của cả gia đình chị gói gọn trong căn nhà nhỏ hẹp, ẩm thấp. Chị Thắm cho biết, sống tạm khiến gia đình gặp không ít khó khăn, nhất là mỗi khi trời mưa lớn. Điều chị và các thành viên gia đình mong mỏi nhất lúc này là dự án TĐC sớm hoàn thành, để có đất dựng căn nhà kiên cố, chấm dứt những ngày tháng sống chờ.

Cách không xa gia đình chị Thắm là gia đình anh Hà Văn Trắm, với 7 nhân khẩu, cũng đang trong tình cảnh tương tự. Sau thiên tai, gia đình phải tìm chỗ ở tạm trong lúc chờ khu TĐC hoàn thiện. Cuộc sống chưa thể ổn định khi nơi ở hiện tại chỉ mang tính tạm thời, trong khi mùa mưa lũ dự báo vẫn còn nhiều bất trắc. Sự lo lắng của anh Trắm cũng là nỗi niềm của 3 mẹ con chị Lữ Thị Hảo. Căn nhà tạm của gia đình được bà con chung tay dựng giúp sau thiên tai, dù đã có chỗ che mưa, che nắng trong lúc khó khăn, nhưng đó chưa phải một mái ấm lâu dài.

Theo lãnh đạo xã Yên Nhân, địa phương đang tập trung đôn đốc các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công các dự án TĐC, nhằm sớm bố trí nơi ở ổn định cho các hộ dân bị ảnh hưởng bởi thiên tai. Hiện trên địa bàn xã đang gấp rút thi công 2 khu TĐC tập trung tại Na Sọt và Na Quan.

Khi nơi ở cũ không còn an toàn

Tại xã Quan Sơn, nhiều gia đình đang đứng trước yêu cầu phải di dời khỏi những khu vực có nguy cơ cao về thiên tai. Ở bản Thanh Sơn, anh Ngân Văn Ngọc vẫn chưa hết bàng hoàng khi nhìn căn nhà và xưởng mộc của gia đình bị đất đá sạt trượt, nền nhà nứt toác, sụt lún, do ảnh hưởng của mưa lớn kéo dài hồi tháng 8/2026. Gia đình có 4 nhân khẩu, xưởng mộc vừa được cải tạo, nâng cấp chưa lâu thì xảy ra sạt lở. “Lúc đó khoảng 2 giờ sáng ngày 7/8, khi cả gia đình đang ngủ, tôi bất ngờ nghe tiếng động lớn, ầm ầm như động đất. Tôi vội hô hoán mọi người chạy ra ngoài. Đến sáng nhìn lại thì nhà và xưởng mộc đã bị sạt lở, nền đất nứt toác, sụt lún, nhiều hạng mục bị hư hỏng”, anh Ngọc nhớ lại.

Điều anh Ngọc mong mỏi nhất lúc này là sự an toàn của gia đình và một nơi ở ổn định nếu khu vực đang sinh sống được xác định không còn bảo đảm an toàn. “Dù nơi ở cũ là đất cha ông để lại nhưng an toàn tính mạng của các thành viên trong gia đình vẫn là trên hết. Nếu nơi ở cũ không còn an toàn, gia đình tôi mong được Nhà nước bố trí TĐC để ổn định cuộc sống”, anh Ngọc nói.

Câu chuyện của gia đình anh Ngọc cũng là thực tế đặt ra đối với nhiều hộ dân ở xã Quan Sơn. Theo thống kê của xã, hiện có 109 hộ nằm trong diện có nguy cơ xảy ra lũ ống, lũ quét và sạt lở đất. Trong năm 2026, có 11 hộ đăng ký thực hiện TĐC xen ghép. Cùng với phương án TĐC xen ghép, trên địa bàn xã được tỉnh phê duyệt 3 khu TĐC tập trung, tạo cơ sở để địa phương chủ động di dời người dân ra khỏi những khu vực có nguy cơ cao khi cần thiết. Theo lãnh đạo xã Quan Sơn, đối với các hộ dân bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, sạt lở đất trong năm 2026, địa phương sẽ rà soát, xem xét bố trí TĐC trong trường hợp nơi ở cũ không còn bảo đảm an toàn.

Với người dân vùng ảnh hưởng của thiên tai, rời nơi ở cũ đã gắn bó nhiều năm không phải quyết định dễ dàng. Nhưng sau những trận lũ quét, sạt lở đất, yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng ngày càng trở nên cấp thiết. Một nơi ở mới sẽ là điểm tựa để người dân bắt đầu lại cuộc sống sau thiên tai.