Sớm chốt phương án khai quật tàu cổ Cẩm An

Hình ảnh ghi nhận giữa tháng 10.2026 cho thấy di vật đã bị cát phủ lấp đáng kể

Phương án tổng thể được Sở VHTTDL TP. Đà Nẵng nêu trong báo cáo trình UBND thành phố gồm hai giai đoạn: Bảo vệ khẩn cấp tại chỗ, sau đó khai quật khảo cổ, di dời nguyên khối và bảo quản di vật tàu cổ ở ven biển phường Hội An Tây.

Giai đoạn khai quật được đề xuất bắt đầu khoảng tháng 3.2027, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho thi công tại hiện trường.

Về giải pháp cụ thể, giai đoạn đầu là giai đoạn bảo vệ khẩn cấp trước mùa mưa bão năm 2026. Mục tiêu là bảo vệ di vật tại chỗ, giữ ổn định hiện trạng, hạn chế tối đa tác động bất lợi của các điều kiện thời tiết cho đến khi tiến hành khai quật khẩn cấp.

Sở đề xuất giải pháp kỹ thuật là sử dụng Geotube kết hợp vải địa kỹ thuật và cát phủ, tạo tuyến chắn giảm sóng, dòng chảy và xói lở; thi công có kiểm soát, không tác động trực tiếp đến di vật. Thời gian thực hiện dự kiến 15-30 ngày, kinh phí hơn 650 triệu đồng.

Giai đoạn hai dự kiến kinh phí gần 9,5 tỉ đồng, mục tiêu là khai quật theo phương pháp khảo cổ học để trục vớt, di dời nguyên khối về nơi bảo quản.

Địa điểm được đề xuất là trong khuôn viên của Bảo tàng Hội An, tại đây sẽ hình thành bể theo tiêu chuẩn để thực hiện quy trình bảo quản di vật gồm hai bước: Ngâm xả mặn, sau đó ngâm hóa chất chuyên dụng. Tổng thời gian thực hiện bảo quản dự kiến khoảng hai năm.

Thời gian bắt đầu triển khai giai đoạn này được đề xuất là khoảng tháng 3.2027, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho hoạt động thi công tại hiện trường.

Theo Sở VHTTDL Đà Nẵng, trong văn bản thống nhất khai quật khảo cổ khẩn cấp, Bộ VHTTDL đề nghị Sở báo cáo UBND thành phố cho chủ trương phối hợp với các cơ quan chuyên môn triển khai khai quật, di dời và bảo quản di vật sau khai quật.

Theo quy định của Luật Di sản văn hóa, khai quật khảo cổ khẩn cấp do Sở VHTTDL cấp phép. Hiện nay, Sở đã có các tờ trình số xin chủ trương khai quật, di dời và bảo quản cấp thiết di vật. UBND TP. Đà Nẵng cũng đã có các văn bản chỉ đạo.

Tuy nhiên, đến thời điểm báo cáo, thành phố vẫn chưa có ý kiến thống nhất chủ trương theo đề nghị của Sở. Vì vậy, Sở kiến nghị UBND TP. Đà Nẵng xem xét, thống nhất chủ trương về giải pháp tổng thể để có cơ sở chỉ đạo, triển khai theo quy định.

Trong đó, giai đoạn hai cần lập phương án chi tiết về khai quật khảo cổ, giải pháp kỹ thuật bảo vệ di vật trong quá trình khai quật, di dời và bảo quản, cùng dự toán kinh phí trình thành phố xem xét để triển khai đầu năm 2027.

Riêng giai đoạn một, Sở đề nghị cho chủ trương sử dụng nguồn chi thường xuyên của ngân sách thành phố để sớm thực hiện việc bảo vệ khẩn cấp trước mùa mưa bão năm 2026.

Tàu cổ Cẩm An được phát hiện ngày 26.12.2023 tại ven biển khối Thịnh Mỹ, phường Cẩm An, TP Hội An trước đây, nay thuộc phường Hội An Tây, TP. Đà Nẵng.

Theo báo cáo của Sở, từ năm 2023 đến gần cuối năm 2025, di vật liên tục bồi lấp, xuất lộ với mức độ khác nhau do thủy triều và thời tiết.

Ngày 8.11.2025, bờ biển sạt lở nghiêm trọng khiến cấu trúc phần trên của con tàu gỗ lộ rõ, rộng khoảng 5m, phần chiều dài xuất lộ 17,4m và có thể còn dài hơn.

Đến cuối tháng 10.2026, gần ba năm đã trôi qua kể từ lần phát hiện đầu tiên và gần một năm từ lần thân tàu xuất lộ rõ trở lại. Việc khảo sát, lấy mẫu, tham vấn chuyên gia và xây dựng hồ sơ đã được thực hiện, nhưng cuộc khai quật, di dời và bảo quản cấp thiết vẫn chưa triển khai.

Di vật tiếp tục nằm ở khu vực chịu tác động của sóng và xói lở. Ghi nhận của phóng viên vào giữa tháng 10.2026 cho thấy di vật đã bị cát phủ lấp đáng kể.

Những đầu cọc trụ gỗ nhô lên khỏi mặt cát và mép nước khoảng 3-4cm, kéo dài thành dải cong theo thân tàu.

Khu vực này đang triển khai dự án kè chống xói lở bảo vệ bờ biển Hội An; cơ quan chức năng đã khoanh vùng, đặt biển thông báo hạn chế người không có nhiệm vụ vào khu vực di vật.

Những dấu hiệu hư hại ở di vật đã ghi nhận thời gian qua và nguy cơ tiếp diễn là cơ sở để thúc đẩy việc quyết định chủ trương, triển khai bảo vệ, chuẩn bị đủ điều kiện kỹ thuật và nguồn lực.

Khoảng thời gian đến mùa thi công thuận lợi cần được sử dụng để hoàn tất các phần việc ấy, cùng với giám sát biến đổi của di vật.

Sau gần ba năm phát lộ, yêu cầu cấp thiết là một tiến độ cụ thể để việc cứu giữ con tàu được thực hiện sớm, an toàn và kịp thời.