Sớm mở rộng khẩu độ các cầu, cống để giảm ngập

Cầu đường sắt ở giữa 2 hồ Trung Nghĩa 1 và Trung Nghĩa 2 (phường Hòa Khánh) có khẩu độ hẹp, không đảm bảo thoát nước, gây ngập lụt sâu ở khu vực thượng lưu. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Cầu hẹp, không đủ khả năng thoát nước

Những ngày này, chứng kiến nhà thầu đang tập trung thi công tuyến cống hộp 4 khoang dọc đường Hồng Thái và Tân Trào (phường Hòa Khánh), nhiều người trong khu vực có tâm trạng trái ngược, vừa mừng, vừa lo. Mừng vì từ mùa hè năm nay không còn phải hứng chịu mùi hôi thối từ kênh thoát nước đang được thay thế bằng cống hộp và sắp có thêm công viên cây xanh, hoa, cảnh ở bên trên cống.

Nhưng lại lo vì mùa mưa tới có nguy cơ tiếp tục bị ngập lụt sâu do nước đổ dồn về nhiều, nhưng cầu đường sắt bắc qua 2 hồ Trung Nghĩa 1 và Trung Nghĩa 2 ở hạ lưu cống lại quá hẹp.

Ông Bùi Ngọc Nhân (người dân ở đường Hồng Thái, phường Hòa Khánh) nhìn nhận: “Tuyến cống này có 4 khoang với tổng bề rộng hơn 9m được tiếp nhận nước từ Phước Lý và khu vực rộng lớn của phường An Khê chảy về, mà khẩu độ cầu qua đường sắt tàu hỏa ở hạ lưu chỉ rộng 6m thì không đủ thoát nước cho tuyến cống, chưa kể lưu lượng nước rất lớn trên bề mặt ở khu vực này. Những năm qua, khu vực này đã ngập rất nghiêm trọng, nếu cầu đường sắt ở giữa 2 hồ Trung Nghĩa 1 và Trung Nghĩa 2 không được mở rộng thì mùa mưa năm nay có nguy cơ ngập sâu hơn”.

Bà Phạm Thị Thu Hà (ở đường Nam Trân, phường Hòa Khánh) cho hay: “Những năm trước, đường Nam Trân đoạn từ đường sắt tàu hỏa đến khu vực Bến xe Trung tâm thành phố Đà Nẵng và cầu vượt Ngã ba Huế bị ngập sâu do cao độ thấp hơn đường sắt khiến nước khó thoát nhanh về hạ lưu. Hồ Trung Nghĩa 1 ở thượng lưu cầu qua đường sắt thì nước dâng cao, trong khi mực nước hồ Trung Nghĩa 2 thì thấp do cầu có khẩu độ nhỏ, không đủ thoát nước cho khu vực rộng lớn. Do đó, thành phố cần sớm mở rộng khẩu độ cầu đường sắt này”.

Theo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng, sau một thời gian tích cực kiến nghị, tháng 2/2026, Bộ Xây dựng gửi công văn thống nhất với đề xuất của đơn vị về việc mở rộng khẩu độ cầu đường sắt tại Km787+320 của tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh đoạn qua hồ Trung Nghĩa 1 và Trung Nghĩa 2 (phường Hòa Khánh) nhằm tăng khả năng thoát lũ, chống ngập úng cho khu vực thượng lưu.

Tuyến cống đang được thi công ở dọc đường Hồng Thái và Tân Trào có bề rộng hơn 9m, nhưng cống qua đường sắt ở hạ lưu chỉ rộng khoảng 6m nên người dân ở xung quanh đang lo ngại bị ngập sâu vào mùa mưa. Ảnh: HOÀNG HIỆP

Kinh phí khảo sát, thiết kế, đầu tư xây dựng, giải phóng mặt bằng (nếu có) đối với cầu đường sắt được mở rộng này do thành phố chi trả. Ban Quản lý đang phối hợp với Cục Đường sắt Việt Nam hoàn thành các thủ tục liên quan để sớm triển khai thi công công trình này.

Tuy nhiên, TS. Lê Hùng, giảng viên Khoa Xây dựng công trình thủy, Trường Đại học Bách khoa - Đại học Đà Nẵng, cho rằng theo tính toán thì khẩu độ đường sắt này cần có bề rộng đến 24m, tức là cần mở rộng khẩu độ rộng gấp 4 lần hiện nay thì mực nước ở thượng lưu và hạ lưu mới có khả năng cân bằng. Công trình có kinh phí đầu tư không lớn, phương pháp thi công không khó, nhưng cấp bách và mang lại hiệu quả cao nên đòi hỏi các đơn vị liên quan triển khai sớm và nhanh chóng để tăng cường thoát nước ra sông Phú Lộc và Vịnh Đà Nẵng.

Chẳng hạn, có thể đưa phương án thi công khoan kích ngầm nhiều đốt cống qua đường sắt để có thể hoàn thành nhanh chóng mà vẫn đảm bảo an toàn chạy tàu bình thường.

Cần rà soát các cầu, cống hẹp

Hiện trên địa bàn thành phố có nhiều cầu, cống có khẩu độ hẹp gây chậm thoát hoặc cản trở thoát nước, thoát lũ. Đơn cử như: cống Lò Vôi trên tuyến quốc lộ 14B (phường Cẩm Lệ); cống qua đường Nguyễn Nhàn (phường Cẩm Lệ); cống qua đường Điện Biên Phủ (phường An Khê và Thanh Khê) thoát nước từ kênh Phân Lăng ra hồ Bàu Trảng; 2 cống qua đường sắt ở hạ lưu hồ Bàu Trảng (phường Thanh Khê); cống trên đường Tôn Đức Thắng (phường Hòa Khánh) thoát nước từ kênh ra Đa Cô ra kênh thượng lưu sông Phú Lộc…

Trong đó, cống qua đường Nguyễn Nhàn đã được UBND thành phố phê duyệt chủ trương đầu tư xây dựng cầu từ tháng 4/2024, nhưng đến nay vẫn chưa khởi công. UBND thành phố vừa chỉ đạo Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông và nông nghiệp Đà Nẵng khẩn trương phối hợp với các đơn vị liên quan hoàn thành công tác lựa chọn nhà thầu và khởi công chậm nhất trong tháng 7/2026.

Cống qua đường Nguyễn Nhàn (phường Cẩm Lệ) đã được thành phố có chủ trương đầu tư cải tạo thành cầu và chỉ đạo sớm khởi công. Ảnh: HOÀNG HIỆP

TS. Lê Hùng cũng kiến nghị thành phố cần tiếp tục rà soát, kiến nghị Bộ Xây dựng mở rộng khẩu độ nhiều cầu, cống trên các tuyến quốc lộ, đường sắt qua địa bàn thành phố Đà Nẵng để đảm bảo thoát nước, thoát lũ trong bối cảnh mưa, lũ có xu hướng tập trung, cực đoan trong thời gian ngắn và việc đô thị hóa ở thượng lưu làm khả năng thấm lẫn chứa nước hạn chế.

Chẳng hạn, vị trí cấp thiết và bức xúc nhiều năm qua là cống qua kênh Đa Cô trên tuyến quốc lộ 1A (đường Tôn Đức Thắng, phường Hòa Khánh). Mặc dù đã kiến nghị nhiều lần, nhưng cống này vẫn chưa được thay thế bằng cầu nên thường hay gây ngập sâu ở khu vực thượng lưu, nhất là khu dân cư ở đường Mẹ Suốt (phường Hòa Khánh).

Vì vậy, thành phố cần sớm rà soát để đầu tư hoặc kiến nghị Bộ Xây dựng về việc mở rộng các khẩu độ cầu, cống hoặc thay thế cống bằng cầu trên các tuyến giao thông đường bộ, đường sắt để đảm bảo chống ngập úng, thoát lũ.