Sớm tiếp tục chương trình đưa lao động Việt Nam sang làm việc thời vụ tại Hàn Quốc
Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về tiếp tục thí điểm thực hiện đưa người lao động Việt Nam đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc đề xuất gia hạn chương trình này trong 5 năm, từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2031.

Lao động thời vụ của tỉnh Quảng Bình (trước đây) sang làm việc tại Hàn Quốc. (Ảnh tư liệu HƯƠNG GIANG)
Bộ Nội vụ đã xây dựng và đang lấy ý kiến về Dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc tiếp tục thí điểm thực hiện đưa người lao động Việt Nam đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc theo thỏa thuận hợp tác giữa các địa phương của hai nước (sau đây gọi tắt là Dự thảo).
Hơn 18.700 lượt lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc
Theo Bộ Nội vụ, Chương trình tiếp nhận người lao động thời vụ nước ngoài theo hình thức hợp tác giữa các địa phương (dưới đây gọi tắt là Chương trình) được Bộ Tư pháp Hàn Quốc chính thức triển khai từ tháng 4/2017 với hai ngành nông nghiệp và ngư nghiệp nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trong lĩnh vực này của nước sở tại.
Sau giai đoạn đầu triển khai thí điểm, do hiệu quả triển khai và nhu cầu đối với loại hình lao động thời vụ tăng cao, phía Hàn Quốc tiếp tục duy trì thực hiện Chương trình này để đáp ứng thiếu hụt lao động thời vụ trong lĩnh vực nông nghiệp và ngư nghiệp.
Tuy nhiên, do đặc thù công việc thời vụ là thời hạn làm việc ngắn, nhu cầu và số lượng lao động tiếp nhận phụ thuộc vào mùa vụ và thời tiết, khí hậu hằng năm, phía Hàn Quốc xác định đây là Chương trình đặc thù, không đưa vào điều chỉnh trong hệ thống văn bản quy phạm về lao động và vừa triển khai Chương trình và vừa hoàn thiện cơ chế chính sách áp dụng đối với người lao động nước ngoài và người sử dụng lao động Hàn Quốc.
Hiện Chương trình này vẫn được Bộ Tư pháp Hàn Quốc giao cho các địa phương trực tiếp hợp tác với địa phương của nước phái cử lao động để triển khai; ngoại trừ nhà nước, chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn chuyên trách về lao động, nghiêm cấm các tổ chức, cá nhân trung gian tham gia vào việc lựa chọn, sắp xếp và tuyển dụng lao động. Trong đó, kể cả việc lựa chọn địa phương nước ngoài hợp tác, Hàn Quốc cũng cấm các hành vi lựa chọn thông qua giới thiệu hoặc theo mục đích của bất cứ cá nhân, tập thể nào đó
Đến nay, đã có 16 tỉnh, thành phố (sau sáp nhập) triển khai đàm phán và ký kết Thỏa thuận (MOU) đưa lao động sang làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình lao động thời vụ với các địa phương của Hàn Quốc, với hơn 18.700 lượt lao động.
Sau 5 năm triển khai Nghị quyết số 59/NQ-CP ngày 27/4/2022 của Chính phủ về việc tiếp tục thí điểm thực hiện đưa người lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc theo hình thức hợp tác giữa các địa phương của hai nước , Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội (nay là Bộ Nội vụ) đã chủ trì, phối hợp với các bộ: Tư pháp, Tài chính, Ngoại giao và Công an xây dựng, ban hành văn bản số 2188/LĐTBXH-QLLĐNN ngày 24/6/2022 hướng dẫn các địa phương ký kết thỏa thuận và triển khai việc đưa người lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc.
Đến nay, đã có 16 tỉnh, thành phố (sau sáp nhập) gồm Cà Mau, Đồng Nai, Đồng Tháp, Cần Thơ, Lâm Đồng, Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Đà Nẵng, Quảng Trị, Ninh Bình, Hưng Yên, Phú Thọ, Lào Cai, Lai Châu, Sơn La và Tuyên Quang triển khai đàm phán và ký kết Thỏa thuận (MOU) đưa lao động sang làm việc tại Hàn Quốc theo Chương trình lao động thời vụ với các địa phương của Hàn Quốc.
Báo cáo của địa phương cho thấy, đến nay đã có hơn 18.700 lượt lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc. Trong đó, phần lớn người lao động được đưa đi trong năm 2025 và 2026.
Số lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc trong 5 năm qua. (Nguồn Bộ Nội vụ)

Chương trình đưa người lao động đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc đã góp phần giải quyết việc làm cho người lao động của địa phương, tạo cơ hội cho người lao động học hỏi kỹ thuật, công nghệ, kinh nghiệm trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp và tăng thêm thu nhập.
Nhờ Chương trình này, nhiều nông dân được ra nước ngoài, đặc biệt là người dân tộc thiểu số, người lao động nghèo, lao động lớn tuổi và lao động trong lĩnh vực nông nghiệp có cơ hội đi làm việc ở nước ngoài để học hỏi, tiếp thu kỹ thuật, công nghệ, tích lũy kinh nghiệm và nâng cao thu nhập.
Thu nhập thực tế bao gồm tăng ca của người lao động có thể đạt từ 45-60 triệu đồng/tháng. Sau khi khấu trừ các chi phí ăn, ở, sinh hoạt cá nhân và bảo hiểm, người lao động có thể tích lũy được từ 30 đến 45 triệu đồng/tháng. Sau thời gian làm việc theo hợp đồng từ 3 tháng đến 8 tháng, mỗi lao động có thể tích lũy tổng số tiền từ 100 đến 320 triệu đồng. Đây là khoản tài chính đáng kể đối với lao động nông thôn, vùng sâu, vùng xa, đặc biệt là người lao động thuộc hộ nghèo và người dân tộc thiểu số.
Theo thông tin từ địa phương, sau khi trở về nước, người lao động sử dụng khoản thu nhập tích lũy trong quá trình làm việc ở Hàn Quốc để sửa chữa nhà cửa, cải thiện cuộc sống, đầu tư học hành cho con cái và tích lũy tiết kiệm.
Ngoài ra, trong thời gian làm việc tại Hàn Quốc, người lao động được tiếp cận các quy trình kỹ thuật canh tác nông nghiệp công nghệ cao, hiện đại của nước bạn, do đó, có thể áp dụng tại gia đình và địa phương sau khi về nước, góp phần vào công cuộc phát triển kinh tế-xã hội của địa phương, vào công tác giảm nghèo bền vững cũng như bảo đảm an sinh xã hội.
Bộ Nội vụ nhận định, Chương trình lao động thời vụ tại Hàn Quốc góp phần đa dạng hóa hình thức hợp tác giữa các địa phương của Việt Nam với Hàn Quốc nói riêng và hai nước nói chung. Các cấp chính quyền, địa phương quan tâm, tạo điều kiện cho người lao động, một số địa phương có chính sách hỗ trợ cho người lao động vay vốn để trang trải chi phí trước khi đi làm việc ở nước ngoài.
Phía Hàn Quốc đánh giá cao hiệu quả của chương trình hợp tác lao động thời vụ, qua đó đã góp phần đáp ứng một phần nhu cầu về nhân lực nông nghiệp của các địa phương Hàn Quốc.
Do già hóa dân số và tỷ lệ sinh thấp, Hàn Quốc hiện có nhu cầu tiếp nhận số lượng lớn lao động từ nước ngoài để bù đắp thiếu hụt lao động trong nước, đặc biệt là lao động trong lĩnh vực thời vụ. Năm 2026, Hàn Quốc đã nâng tổng hạn ngạch tiếp nhận lao động thời vụ từ nước ngoài lên 117.113 chỉ tiêu, tăng 22% so với chỉ tiêu phân bổ năm 2025.
Gỡ vướng mắc, bất cập và nguy cơ khoảng trống pháp lý
Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ, bên cạnh các kết quả đạt được, thực tiễn thi hành Nghị quyết số 59/NQ-CP đã bộc lộ một số khó khăn, vướng mắc cần giải quyết. Cụ thể như:
Thứ nhất là về thời hạn pháp lý.
Nghị quyết số 59/NQ-CP có thời hạn thực hiện thí điểm 5 năm kể từ ngày 1/1/2022 và sẽ kết thúc hiệu lực vào ngày 31/12/2026.
Sau thời điểm này, trong trường hợp chưa có văn bản pháp lý về việc tiếp tục triển khai Chương trình, toàn bộ hoạt động ký kết, thực hiện Thỏa thuận quốc tế và phái cử lao động thời vụ của các địa phương theo Chương trình này sẽ dừng lại, gây ra "khoảng trống pháp lý", làm gián đoạn quan hệ hợp tác giữa các địa phương hai nước và tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động cũng như các bên liên quan.
Thứ hai là về cơ chế tổ chức thực hiện và rủi ro thương mại hóa.
Nghị quyết số 59/NQ- CP chưa quy định đầy đủ nguyên tắc xác định đơn vị được giao thực hiện Chương trình theo hình thức phi lợi nhuận.
Một số địa phương còn lúng túng trong việc phân công đơn vị đầu mối là cơ quan chuyên môn cấp tỉnh hay Trung tâm Dịch vụ việc làm công lập thuộc Cơ quan lao động địa phương hay Ủy ban nhân dân cấp xã; đã xuất hiện tình trạng một số tổ chức, cá nhân trung gian lợi dụng danh nghĩa Chương trình thời vụ để can thiệp, lôi kéo, thu tiền trái phép của người lao động, gây thiệt hại đối với người lao động và bức xúc trong dư luận.
Thứ ba, thời gian thực hiện thí điểm Chương trình theo Nghị quyết 59/NQ-CP hiện sắp kết thúc, trong khi nhiều địa phương vẫn trong quá trình đàm phán mới, đàm phán gia hạn Thỏa thuận với địa phương đối tác của Hàn Quốc. Do đó, sau khi ký kết, địa phương không còn đủ thời gian để triển khai thực hiện.
Thứ tư là tình trạng người lao động vi phạm hợp đồng, pháp luật nước sở tại, cư trú và làm việc không hợp pháp.
Một bộ phận người lao động sau khi hết thời hạn làm việc theo hợp đồng đã tự ý bỏ trốn ra ngoài để cư trú và làm việc không hợp pháp.
Thực tế này dẫn tới việc một số địa phương của Hàn Quốc đã tạm dừng tiếp nhận lao động đối với các tỉnh có tỷ lệ lao động không về nước ở mức cao, làm ảnh hưởng bất lợi đến hình ảnh và uy tín chung của lao động Việt Nam.
Một trong những nguyên nhân chủ yếu là do khâu tuyển chọn ở một số nơi chưa chặt chẽ, chưa đúng đối tượng, thiếu cơ chế ràng buộc trách nhiệm tuân thủ quy định của pháp luật, quy định của Chương trình đối với người lao động.
Thứ năm là về chuyển giao thẩm quyền quản lý nhà nước.
Sau khi tổ chức bộ máy các bộ, ngành được kiện toàn, chức năng quản lý nhà nước về lĩnh vực lao động ngoài nước đã chuyển giao sang Bộ Nội vụ. Vì vậy, cần ban hành Nghị quyết mới để xác định rõ trách nhiệm đầu mối quản lý của Bộ Nội vụ và cơ chế phối hợp liên ngành với Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp và các địa phương liên quan nhằm quản lý việc triển khai Chương trình một cách thống nhất, chặt chẽ và đồng bộ.
Từ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc Bộ Nội vụ trình Chính phủ ban hành Nghị quyết mới về việc tiếp tục thực hiện đưa người lao động Việt Nam đi làm việc thời vụ tại Hàn Quốc theo thỏa thuận hợp tác giữa các địa phương của hai nước (thay thế Nghị quyết số 59/NQ-CP) là hết sức cần thiết và cấp bách.
Đề xuất thời hạn thực hiện đến hết ngày 31/12/2031
Dự thảo Nghị quyết quy định về việc tiếp tục thực hiện đưa người lao động là công dân Việt Nam cư trú hợp pháp tại địa phương đi làm việc thời vụ trong lĩnh vực nông nghiệp, ngư nghiệp tại Hàn Quốc theo Thỏa thuận hợp tác (MOU) được ký kết giữa chính quyền địa phương của hai nước trong giai đoạn mới, với 8 điều và một số nội dung đáng quan tâm.
Dự thảo kế thừa chủ trương nhất quán cho phép Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương được ký kết Thỏa thuận hợp tác với các địa phương của Hàn Quốc để triển khai đưa lao động đi làm việc thời vụ trong lĩnh vực nông nghiệp, ngư nghiệp; bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng của người lao động và hiệu quả phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.
Đồng thời, Dự thảo Nghị quyết có các nội dung sửa đổi, hoàn thiện, bổ sung mới.
Về cơ quan đầu mối quản lý nhà nước, thay thế vai trò của Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội trước đây bằng Bộ Nội vụ để phù hợp với chức năng, nhiệm vụ mới của Bộ Nội vụ theo Nghị định số 276/2026/NĐ-CP và Luật số 22/2026/QH16.
Về thời hạn thực hiện, Nghị quyết xác định thời gian thực hiện là 5 năm kể từ ngày 1/1/2027 đến hết ngày 31/12/2031.
Sau khi kết thúc thời hạn này, Chương trình tiếp tục được vận hành cho đến khi có văn bản quy phạm pháp luật khác thay thế hoặc Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng được sửa đổi, bổ sung để bao gồm hình thức người lao động đi làm việc ở nước ngoài này vào đối tượng điều chỉnh nhằm bảo đảm tính liên tục lâu dài và ổn định trong hợp tác quốc tế.
Về trách nhiệm của chính quyền địa phương, phân định rõ trách nhiệm toàn diện của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh từ khâu đàm phán ký kết MOU, thẩm định hồ sơ, tuyển chọn lao động, bồi dưỡng tay nghề, giáo dục định hướng, quản lý nhân thân, giữ liên lạc với gia đình cho khi người lao động về nước; chủ động áp dụng các biện pháp quản lý, gắn kết trách nhiệm của người lao động phù hợp với tình hình thực tế và quy định pháp luật để ngăn chặn tình trạng người lao động vi phạm hợp đồng, quy định pháp luật, bỏ trốn ra ngoài cư trú và làm việc không hợp pháp.
Bổ sung điều khoản “Giải thích từ ngữ”, quy định rõ khái niệm "Làm việc thời vụ tại Hàn Quốc"; chuẩn hóa định nghĩa "Nguyên tắc phi lợi nhuận" và "Trực tiếp tổ chức thực hiện" nhằm tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác kiểm tra, giám sát và ngăn chặn các biểu hiện thương mại hóa.
Bổ sung nguyên tắc và điều kiện thực hiện: Quy định rõ chỉ giao cho cơ quan chuyên môn cấp tỉnh hoặc Trung tâm Dịch vụ việc làm công lập trực tiếp tổ chức thực hiện; nghiêm cấm giao cho doanh nghiệp dịch vụ, tổ chức hoặc cá nhân trung gian; nghiêm cấm thu tiền môi giới, tiền dịch vụ; công khai toàn bộ chi phí thực tế và các khoản hỗ trợ từ ngân sách địa phương; quy định chặt chẽ điều kiện tham gia của người lao động (độ tuổi, sức khỏe, tư cách pháp lý, nơi cư trú lâu dài, cam kết về nước đúng hạn). Trước đây những nội dung này chỉ quy định tại Công văn hướng dẫn triển khai thực hiện.
Bổ sung cụ thể trách nhiệm liên ngành của các bộ: Quy định rõ trách nhiệm của Bộ Nội vụ (hướng dẫn, kiểm tra, giám sát thực hiện và hỗ trợ mở rộng hợp tác); Bộ Công an (đấu tranh phòng chống hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài); Bộ Ngoại giao (chỉ đạo cơ quan đại diện tăng cường kết nối địa phương, bảo hộ công dân, hỗ trợ xử lý rủi ro); Bộ Tài chính (hướng dẫn cơ chế quản lý tài chính, hướng dẫn chương trình hỗ trợ của địa phương với người lao động; hướng dẫn chính sách cho vay vốn ưu đãi đối với người nghèo, dân tộc thiểu số); Bộ Tư pháp (rà soát tính tương thích của thỏa thuận quốc tế cấp địa phương, tham mưu hoàn thiện thể chế pháp luật lâu dài).
Bổ sung quy định chuyển tiếp: Các thỏa thuận hợp tác đã ký kết và đang thực hiện hợp pháp giữa địa phương hai nước trước ngày Nghị quyết có hiệu lực sẽ tiếp tục được thực hiện cho đến khi kết thúc Thỏa thuận hoặc được rà soát để ký kết Thỏa thuận mới phù hợp với Nghị quyết này, bảo đảm tính liên tục trong hoạt động hợp tác đối ngoại của địa phương.
Dự thảo Nghị quyết quán triệt sâu sắc chủ trương đẩy mạnh phân quyền, phân cấp của Đảng và Chính phủ, trong đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh là cơ quan chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ và trước pháp luật về việc lựa chọn địa phương đối tác Hàn Quốc, đàm phán ký kết và tổ chức triển khai Thỏa thuận hợp tác.
Các cơ quan trung ương (Bộ Nội vụ, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp) tập trung thực hiện đúng chức năng quản lý nhà nước: ban hành khung hướng dẫn mẫu, kiểm tra, giám sát, hỗ trợ kết nối đối, bảo hộ công dân và bảo đảm an ninh trật tự, không làm thay nhiệm vụ chuyên môn của chính quyền địa phương.
Dự kiến, dự thảo Nghị quyết được trình Chính phủ xem xét, thảo luận và thông qua trong tháng 12/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2027.

