Sống lâu hơn, con người lại đối mặt bài toán mới

Tác giả: Carl Sagan / Lightbooks & NXB Phụ nữ Việt Nam

Thế giới bị quỷ ám

Cuốn sách là một trong những tác phẩm quan trọng nhất của nhà thiên văn học huyền thoại Carl Sagan. Ra mắt vào năm 1996, ngay trước khi ông qua đời, cuốn sách không chỉ là một bài học về khoa học mà còn là một tuyên ngôn cá nhân về giá trị cốt lõi của tư duy phản biện trong một xã hội hiện đại.

Sống lâu hơn, con người lại đối mặt bài toán mới

Nhờ các tiến bộ khoa học, tuổi thọ được nâng cao. Lúc này, con người phải đứng trước bài toán về sự gia tăng dân số. Một lần nữa, khoa học lại phải can thiệp vào vấn đề này.

Nhiều quốc gia ở Đông Á đang đứng trước bài toán suy giảm dân số. Ảnh minh họa: K.D.

Trong thời kỳ săn bắt và hái lượm và tiền nông nghiệp, tuổi thọ trung bình của con người chỉ vào khoảng 20 đến 30 năm. Đó cũng là mức tuổi thọ ở Tây Âu vào thời Hậu La Mã và Trung cổ. Phải đến khoảng năm 1870 thì tuổi thọ ở khu vực này mới tăng lên 40.

Sau đó, mốc này tiếp tục tăng dần, đạt 50 vào năm 1915, 60 vào năm 1930, 70 vào năm 1955 và hiện nay đang tiến gần đến 80 (phụ nữ cao hơn một chút, nam giới hơi thấp hơn). Phần còn lại của thế giới cũng có bước nhảy vọt về tuổi thọ như châu Âu. Nguyên nhân của sự chuyển biến nhân đạo chưa từng có và đầy choáng ngợp này là gì?

Thuyết vi trùng gây bệnh, các biện pháp y tế công cộng, y dược và công nghệ y học. Tuổi thọ có lẽ là thước đo đơn lẻ tốt nhất để xác định chất lượng cuộc sống về mặt thể chất. (Nếu đã chết thì bạn đâu còn nhiều việc để làm nhằm mưu cầu hạnh phúc.) Đây là báu vật quý giá mà khoa học đã hiến tặng cho nhân loại - chính là món quà của sự sống.

Nhưng vi sinh vật vẫn liên tục biến đổi. Các bệnh mới lan truyền như cháy rừng. Có một cuộc chiến không ngừng giữa chiến lược của vi khuẩn và đối sách của con người. Chúng ta cố gắng theo kịp trong cuộc chạy đua này không chỉ bằng cách phát triển các loại thuốc và phương pháp điều trị mới, mà còn bằng việc nắm bắt sâu rộng hơn về bản chất của sự sống thông qua nghiên cứu cơ bản.

Nếu thế giới muốn tránh khỏi những hậu quả khôn lường của sự gia tăng dân số toàn cầu, với 10 hoặc 12 tỷ người vào cuối thế kỷ XXI, chúng ta phải phát minh ra các phương pháp trồng trọt an toàn nhưng hiệu quả hơn, cùng với đó là các loại hạt giống, hệ thống tưới tiêu, phân bón, thuốc trừ sâu, phương tiện vận chuyển và làm lạnh đi kèm.

Đồng thời, chúng ta cũng cần đến các biện pháp tránh thai phổ cập và dễ chấp nhận, tiến bộ đáng kể trong bình đẳng chính trị của phụ nữ và nâng cao tiêu chuẩn sống cho lớp người nghèo nhất. Làm sao ta có thể đạt được tất cả những điều này nếu thiếu khoa học và công nghệ?