Sốt xuất huyết Dengue tại miền Trung - Tây Nguyên: Không chỉ mùa mưa, không chừa độ tuổi

Sốt xuất huyết Dengue có thể tấn công bất kỳ ai, không chừa độ tuổi, thể trạng hay vùng miền.

Mùa nào cũng có bệnh, tuổi nào cũng nguy cơ

Sốt xuất huyết Dengue giờ đây đã xuất hiện quanh năm. Chu kỳ dịch cũng rút ngắn từ khoảng 5 năm xuống còn 3-4 năm, cho thấy vi-rút Dengue đang lưu hành thường xuyên hơn trong cộng đồng(1).

Hiện nhìn chung, tình hình dịch bệnh sốt xuất huyết Dengue đã được kiểm soát tốt tại một số tỉnh, thành phố thuộc khu vực. Tuy nhiên, bệnh đang có diễn biến khó lường do biến đổi khí hậu (nhiệt độ tăng, mưa thất thường) và đô thị hóa nhanh, tạo môi trường thuận lợi để muỗi vằn - trung gian truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue sinh sôi, phát triển mạnh, khiến nguy cơ mắc bệnh luôn hiện hữu(2,3).

Tại Đà Nẵng - trung tâm kinh tế lớn nhất miền Trung, trong năm 2025, có 4.176 ca mắc sốt xuất huyết Dengue, 1 ca tử vong(4) được ghi nhận. Đáng chú ý, ca bệnh xuất hiện ở toàn bộ xã, phường và kéo dài suốt 52 tuần trong năm, không còn tập trung vào riêng mùa mưa(4). Bước sang 3 tháng đầu năm 2026, số ca tiếp tục tăng 47% so với cùng kỳ năm trước với 691 ca bệnh được ghi nhận(5).

Tọa đàm “Sốt xuất huyết Dengue tại Đà Nẵng: Bất kể nắng mưa, cảnh giác không thừa” được thực hiện nhằm trang bị kiến thức giúp người dân chủ động phòng bệnh.

Mở rộng ra một số tỉnh, thành phố khác trong khu vực miền Trung - Tây Nguyên, số ca mắc sốt xuất huyết Dengue trong 3 tháng đầu năm vẫn ở mức đáng lưu ý.

Tại Đắk Lắk, theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, toàn tỉnh ghi nhận trên 560 ca mắc sốt xuất huyết Dengue tại cả 24/24 khu vực, tăng 26% so với cùng kỳ năm 2025(6). Ở Gia Lai, số ca mắc được thống kê là 794 trường hợp(7). Trong khi đó, Quảng Ngãi báo cáo 288 ca mắc, tăng 35,21% so với cùng kỳ năm trước(8).

Không chỉ thay đổi về thời điểm xuất hiện, sốt xuất huyết Dengue còn đang cho thấy sự dịch chuyển về đối tượng mắc bệnh và mức độ nặng của bệnh. Theo Bác sĩ CKII Võ Hữu Hội - Phó Giám đốc Bệnh viện Phụ sản - Nhi Đà Nẵng, bệnh viện đã ghi nhận nhiều trường hợp phải can thiệp hồi sức tích cực, trải qua nhiều lần lọc máu hoặc thay huyết tương nhiều lần để duy trì sự sống.

Một số trường hợp trẻ sơ sinh mắc bệnh ngay sau sinh hoặc trẻ nhỏ xuất hiện biến chứng thần kinh hậu nhiễm, cho thấy mức độ ảnh hưởng có thể xảy ra ở mọi độ tuổi, kể cả nhóm rất nhỏ tuổi.

Ở người lớn, số ca mắc hiện chiếm tỷ lệ áp đảo. Theo Bác sĩ CKII Nguyễn Đại Vĩnh - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật thành phố Đà Nẵng, nhóm trên 15 tuổi chiếm hơn 63% tổng số ca bệnh(4).

Những trường hợp người lớn được báo cáo nặng thường rơi vào tình trạng suy đa tạng hoặc xuất huyết, đặc biệt là xuất huyết tiêu hóa.

Thực tế này cho thấy: Ở bất kỳ độ tuổi thể trạng nào, nếu không được theo dõi và xử trí kịp thời, sốt xuất huyết Dengue có thể nhanh chóng trở nặng khó lường, dẫn đến biến chứng nghiêm trọng như sốc sốt xuất huyết, xuất huyết nặng, suy đa tạng (tim, gan, thận, não...), thậm chí gây tử vong(9).

Vì sao người bệnh thường chủ quan và chỉ đến viện khi đã chuyển nặng?

Điểm đáng lưu ý là diễn tiến của sốt xuất huyết Dengue rất khó lường và dễ gây nhầm lẫn trong giai đoạn đầu. Nhiều người bệnh có biểu hiện sốt cao trong vài ngày đầu, sau đó hạ sốt, khiến người bệnh hoặc gia đình lầm tưởng đã hồi phục.

Chính đặc điểm này khiến không ít trường hợp nhập viện muộn, khi tình trạng đã trở nên phức tạp hơn. Một số người bệnh ban đầu tự theo dõi tại nhà, hoặc cho rằng chỉ cảm sốt thông thường nên chưa thăm khám sớm.

Tuy nhiên, theo các bác sĩ điều trị, giai đoạn từ ngày thứ 3 đến ngày thứ 7 lại là thời điểm nguy cơ cao vì bệnh có thể chuyển nặng đột ngột với các biểu hiện như: đau bụng nhiều và liên tục, vật vã, lừ đừ, li bì, nôn ói nhiều, chảy máu chân răng, chảy máu mũi, nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc máu...(9)

Bên cạnh đó, các bác sĩ ghi nhận vẫn còn những cách xử trí chưa phù hợp trong cộng đồng như cạo gió, chích lể, tự ý dùng thuốc hoặc truyền dịch tại nhà. Những biện pháp này có thể làm bệnh nghiêm trọng hơn, khiến việc đánh giá và xử trí bệnh bị chậm trễ.

Một hiểu lầm khác cũng khá phổ biến là đã mắc sốt xuất huyết Dengue 1 lần thì sẽ không bị lại. Thực tế, 1 người có thể mắc bệnh tối đa 4 lần trong đời vì vi-rút Dengue có đến 4 tuýp huyết thanh khác nhau. Điều đáng lo ngại là nếu mắc bệnh lần thứ 2 với tuýp huyết thanh vi-rút Dengue khác thì có nguy cơ mắc nặng hơn lần đầu tiên(10,11).

Một ca bệnh, nhiều hệ lụy

Một ca nặng sốt xuất huyết Dengue không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của người bệnh mà còn kéo theo nhiều hệ lụy khác.

Với phụ nữ mang thai hoặc người có bệnh nền, bệnh có thể ảnh hưởng đến thai kỳ hoặc làm quá trình điều trị trở nên phức tạp và kéo dài(12,13).

Gánh nặng kinh tế cũng là điều không thể bỏ qua. Những ca bệnh nặng cần điều trị hồi sức, sử dụng kỹ thuật cao như lọc máu hay thay huyết tương thường đi kèm chi phí lớn. Khi người bệnh là lao động chính, việc gián đoạn công việc càng khiến áp lực tài chính gia tăng, ảnh hưởng đến cả gia đình.

Một ca nặng sốt xuất huyết Dengue vì vậy không phải là chuyện của riêng một người. Nó có thể làm đảo lộn sinh hoạt, công việc và cuộc sống của cả gia đình trong một thời gian dài.

Bác sĩ CKII Nguyễn Đại Vĩnh cho biết, khi số ca mắc tăng, các cơ sở y tế dễ rơi vào tình trạng quá tải, buộc phải huy động tối đa nguồn lực cho cả phòng - chống và điều trị, tạo áp lực lớn lên hệ thống y tế và ngân sách.

Chủ động phòng bệnh từ sớm, từ xa

Trong bối cảnh dịch bệnh thay đổi như hiện nay, việc chủ động phòng bệnh là yếu tố then chốt. Khi có triệu chứng nghi ngờ sốt xuất huyết Dengue như: sốt cao đột ngột, liên tục; nhức đầu, chán ăn, buồn nôn; da xung huyết; đau cơ, đau khớp, nhức hai hố mắt…(9) người dân cần đi khám sớm và tuân thủ hướng dẫn theo dõi của nhân viên y tế.

Song song đó, việc kiểm soát muỗi truyền bệnh vẫn là nền tảng quan trọng: loại bỏ nước đọng, diệt lăng quăng, vệ sinh môi trường sống, sử dụng màn khi ngủ và các biện pháp xua muỗi, kể cả vào ban ngày. Đặc biệt sau các đợt mưa bão, việc vệ sinh môi trường cần được thực hiện sớm để hạn chế nguy cơ phát sinh ổ dịch.

Bên cạnh các biện pháp dự phòng quen thuộc, tiêm chủng mang lại thêm một lựa chọn phòng bệnh chủ động. Tiêm chủng có khả năng bảo vệ trước cả 4 tuýp huyết thanh vi-rút, giúp giảm nguy cơ mắc và giảm nguy cơ biến chứng nặng.

Theo khuyến cáo, người từng mắc sốt xuất huyết Dengue vẫn có thể tiêm phòng để ngừa các tuýp huyết thanh vi-rút còn lại để tiếp tục bảo vệ sức khỏe (tiêm sau khi đã mắc bệnh ít nhất 6 tháng) .

Nội dung được phối hợp thực hiện bởi Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP. Đà Nẵng và Công ty TNHH Dược Phẩm Takeda Việt Nam. Mọi thông tin y khoa được trình bày khách quan và không đại diện cho quan điểm thương mại của bất kỳ công ty nào.

Nội dung nhằm mục đích giáo dục và nâng cao nhận thức cộng đồng, không chẩn đoán hoặc thay thế cho việc tư vấn với nhân viên y tế. Vui lòng tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn thêm.

C-ANPROM/VN/NON/0146 Apr 2026