SSI Research dự báo NT2 và POW có thể hưởng lợi vì nhu cầu điện tăng cao trong thời gian tới

Theo báo cáo cập nhật ngành điện mới công bố của SSI Research, sản lượng điện toàn quốc trong 9 tháng năm 2026 tăng khoảng 10% so với cùng kỳ, cao hơn đáng kể mức tăng 4% của 9 tháng năm 2025 và mức 5% của cả năm trước.

Diễn biến này cho thấy nhu cầu tiêu thụ điện đang tăng tốc trở lại sau giai đoạn tăng trưởng thấp hơn đáng kể so với GDP. Một trong những yếu tố làm thay đổi cơ cấu huy động nguồn điện trong năm nay là sự trở lại của hiện tượng El Niño từ quý II/2026.

Điều kiện thời tiết kém thuận lợi khiến khả năng huy động thủy điện bị hạn chế, buộc hệ thống phải gia tăng sử dụng nhiệt điện. Do chi phí phát điện của các nhà máy nhiệt điện thường cao hơn thủy điện, giá thị trường điện toàn phần cũng phục hồi trong năm 2026.

Nhu cầu điện năm 2027 có thể tăng 8-9%

Bước sang năm 2027, bài toán cân đối cung - cầu điện được dự báo tiếp tục là vấn đề đáng chú ý khi mục tiêu tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao.

SSI Research dự báo nhu cầu điện năm 2027 có thể tăng khoảng 8-9% so với năm trước, sau mức tăng ước tính 10-11% trong năm 2026. Trong khi đó, điều kiện thủy văn bất lợi đối với thủy điện có khả năng kéo dài ít nhất trong nửa đầu năm tới, đồng nghĩa hệ thống điện vẫn phải phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn nhiệt điện và giá thị trường điện có thể duy trì ở mức cao.

Đáng chú ý hơn, áp lực không chỉ nằm ở nhu cầu điện trong một năm mà còn ở khả năng bổ sung nguồn cung trong giai đoạn 2027-2030.

Theo EVN, để theo kịp tốc độ tăng nhu cầu, hệ thống cần bổ sung khoảng 4.000-5.000 MW công suất nguồn điện mới mỗi năm. Tuy nhiên, nhiều dự án điện khí hóa lỏng và điện gió ngoài khơi đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian hoàn vốn dài và cần những cơ chế đặc thù để thu hút nhà đầu tư cũng như đẩy nhanh tiến độ.

Khoảng cách giữa tốc độ tăng nhu cầu và tiến độ đưa nguồn điện mới vào vận hành vì vậy có thể trở thành một trong những thách thức lớn nhất của ngành điện trong những năm tới.

Một trong những dự án được kỳ vọng bổ sung nguồn khí và công suất phát điện đáng kể là chuỗi khí - điện Lô B - Ô Môn. Tuy nhiên, theo SSI Research, đóng góp của dự án đối với bài toán an ninh năng lượng năm 2027 có thể còn hạn chế do tiến độ hiện nay.

Mỏ khí Lô B đang được triển khai với mục tiêu đón dòng khí đầu tiên vào nửa cuối năm 2027. Đường ống dẫn khí Lô B - Ô Môn cũng đang thi công, song song với quá trình giải phóng mặt bằng. Trong nhóm nhà máy điện, một số dự án vẫn còn vướng mắc liên quan tới hợp đồng mua bán điện và cam kết bao tiêu.

Tiến độ toàn chuỗi do đó phụ thuộc lớn vào khả năng đồng bộ giữa khai thác khí, đường ống, xây dựng nhà máy cũng như giải quyết các thủ tục liên quan.

Trong khi những nguồn điện mới quy mô lớn chưa thể ngay lập tức đáp ứng nhu cầu, những giải pháp như cơ chế mua bán điện trực tiếp, hệ thống pin lưu trữ năng lượng, điện tự sản tự tiêu hay điện hạt nhân được nhìn nhận nhiều hơn dưới góc độ trung và dài hạn.

Giá LNG cao tạo thêm sức ép

Bên cạnh vấn đề tiến độ đầu tư, giá nhiên liệu là một biến số lớn đối với triển vọng ngành điện năm 2027.

Theo SSI Research, giá khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) đã vượt 20 USD/MMBTU. Dù vẫn thấp hơn đỉnh năm 2022, mức giá này có thể gây áp lực lên khả năng huy động điện LNG, đồng thời làm giảm sức hấp dẫn về mặt đầu tư của các dự án điện khí mới.

Điện LNG được coi là một nguồn điện nền quan trọng trong quá trình phát triển năng lượng tái tạo, bởi hệ thống cần những nguồn có khả năng vận hành ổn định để cân bằng sự biến động của điện gió và điện mặt trời.

Nếu các dự án LNG tiếp tục chậm tiến độ, áp lực bảo đảm nguồn cung điện và mở rộng năng lượng tái tạo có thể cùng gia tăng.

Trong ngắn hạn, SSI cho rằng việc tăng huy động LNG và điện dầu có thể cần thiết nhằm hỗ trợ an ninh năng lượng năm 2027. Về dài hạn, điều chỉnh giá bán lẻ điện cũng được xem là một trong những yếu tố quan trọng để giải bài toán thu hút vốn đầu tư vào nguồn và lưới điện.

Nhiệt điện than vẫn khó thay thế trong ngắn hạn

Trong cơ cấu nguồn điện hiện nay, nhiệt điện than vẫn chiếm khoảng một nửa tổng sản lượng điện quốc gia và tiếp tục đóng vai trò nguồn điện nền quan trọng.

Điều này càng rõ nét khi nguồn cung khí tự nhiên trong nước có xu hướng suy giảm, thủy điện phụ thuộc lớn vào thời tiết còn điện tái tạo cần thêm các giải pháp lưu trữ và nguồn điện cân bằng.

Tuy nhiên, sự phụ thuộc vào than khó trở thành giải pháp dài hạn. Phát triển nhiệt điện than mới không còn là định hướng ưu tiên trong quy hoạch điện quốc gia, trong khi triển vọng giá và nguồn cung than nhập khẩu năm 2027 vẫn chứa đựng nhiều bất định.

Diễn biến giá nhiên liệu toàn cầu cũng trở nên phức tạp hơn trong năm 2026 khi căng thẳng tại Trung Đông tác động tới thị trường dầu khí. Cùng với El Niño, giá khí tăng đã khiến nhiều quốc gia phải tăng huy động nhiệt điện than để bù đắp cho chi phí phát điện khí cao và sản lượng thủy điện suy giảm.

Không chỉ thiếu nguồn phát, hệ thống truyền tải cũng đứng trước áp lực đầu tư lớn.

Khác với một nhà máy điện đơn lẻ, các dự án lưới điện thường phải trải qua quá trình giải phóng mặt bằng trên phạm vi rộng và mất nhiều thời gian triển khai. Trong ngắn hạn, EVN đề xuất ưu tiên những dự án giúp nâng năng lực lưới điện khu vực miền Bắc, đồng thời tạo điều kiện tăng nhập khẩu điện từ Trung Quốc để hỗ trợ bảo đảm nguồn cung trong năm 2027.

Điều này cho thấy bài toán an ninh năng lượng không chỉ phụ thuộc vào tổng công suất nguồn điện được xây dựng, mà còn nằm ở khả năng truyền tải điện từ nơi sản xuất đến khu vực có nhu cầu cao.

Theo đơn vị phân tích, rủi ro thiếu điện cùng điều kiện thủy văn không thuận lợi cho thủy điện có thể khiến nhiệt điện tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong cơ cấu phát điện năm tới. Đây được xem là yếu tố hỗ trợ đối với hoạt động của NT2 và POW, dù giá than và khí có thể duy trì ở mức cao.

Nhìn rộng hơn, năm 2027 có thể tiếp tục là giai đoạn ngành điện phải giải đồng thời nhiều bài toán: nhu cầu tiêu thụ tăng nhanh, thủy điện kém thuận lợi, nguồn điện mới chưa bổ sung kịp, giá nhiên liệu biến động và hạ tầng truyền tải cần tiếp tục mở rộng.

Trong bối cảnh đó, việc bảo đảm đủ điện cho tăng trưởng kinh tế sẽ không chỉ phụ thuộc vào khả năng huy động những nguồn điện hiện hữu, mà còn vào tốc độ tháo gỡ thủ tục đầu tư, phát triển lưới truyền tải và xây dựng cơ chế giá đủ hấp dẫn để dòng vốn tiếp tục chảy vào ngành năng lượng.