Phát triển cụm công nghiệp: Cần cú hích chính sách đủ mạnh

Nghị quyết 22: "Cú hích" chính sách tháo gỡ điểm nghẽn hạ tầng

Xác định hạ tầng là "chìa khóa" mở đường cho phát triển, năm 2021, HĐND tỉnh Nghệ An đã ban hành Nghị quyết số 22/NQ-HĐND quy định về chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp. Nghị quyết đã tạo hành lang pháp lý quan trọng và động lực thu hút đầu tư, hoàn thiện hạ tầng cụm công nghiệp trên địa bàn. Tỉnh đã ưu tiên nguồn lực ngân sách để hỗ trợ các địa phương: Lập quy hoạch chi tiết; Đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng trong hàng rào và các công trình bảo vệ môi trường; Xây dựng đường giao thông kết nối ngoài hàng rào cụm công nghiệp. Giai đoạn 2021-2025, ngân sách tỉnh đã hỗ trợ hơn 52,5 tỷ đồng cho các địa phương triển khai 8 dự án hạ tầng kỹ thuật trọng điểm. Nhờ đó, tỷ lệ lấp đầy bình quân tại các cụm công nghiệp thụ hưởng chính sách tăng đáng kể, thu hút làn sóng dự án thứ cấp vào sản xuất, kinh doanh.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thành Vinh kiểm tra cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh. Ảnh: Thanh Lê

Cụm công nghiệp Trường Thạch (xã Đông Lộc) hiện đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và đạt tỷ lệ lấp đầy 100% diện tích. Giai đoạn 2021-2024, cụm này được hỗ trợ hoàn thiện hệ thống thu gom, xử lý nước thải tập trung. Sau sáp nhập, xã Đông Lộc tiếp tục tập trung quản lý, khai thác hiệu quả và huy động nguồn lực nâng cấp hạ tầng.

Cụm công nghiệp Trường Thạch (xã Đông Lộc) đã cơ bản hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, lấp đầy 100% diện tích. Ảnh: Chu Quý

Cụm công nghiệp Diễn Thắng (xã Minh Châu) được hỗ trợ lập quy hoạch chi tiết với diện tích 40 ha và đã hoàn tất giải phóng mặt bằng. Cụm đã thu hút được nhà đầu tư hạ tầng cùng nhiều nhà đầu tư thứ cấp. Điển hình là Công ty Sản xuất lắp ráp linh kiện điện tử Minh Anh đang vận hành dây chuyền 500 công nhân và tiếp tục mở rộng thêm 2 dây chuyền sản xuất linh kiện cho dòng xe Hyundai - Hàn Quốc.

Cụm công nghiệp Diễn Thắng (xã Minh Châu) đã được hỗ trợ lập quy hoạch chi tiết với diện tích 40 ha và đã hoàn tất giải phóng mặt bằng. Ảnh: Chu Quý

Các địa phương cần một "cú hích" mạnh mẽ hơn

Đến nay, trên địa bàn tỉnh có 31 cụm công nghiệp đã được thành lập với tổng diện tích khoảng 1.000 ha. Trong đó, có 23 cụm đã đi vào hoạt động, thu hút 257 doanh nghiệp và cơ sở sản xuất thứ cấp với tổng mức vốn đăng ký hơn 2.700 tỷ đồng, tỷ lệ lấp đầy trung bình đạt khoảng 75%, giải quyết việc làm cho gần 26.000 lao động, giá trị sản xuất công nghiệp đạt xấp xỉ 4.300 tỷ đồng/năm, nộp ngân sách hàng năm khoảng 375 tỷ đồng.

Trong đó, 11 cụm do doanh nghiệp làm chủ đầu tư hạ tầng kỹ thuật, 20 cụm trước đây do UBND cấp huyện làm chủ đầu tư hiện đã được chuyển giao cho các xã, phường quản lý, vận hành. Hiện các địa phương đang rà soát mở rộng quy hoạch, huy động các nguồn lực để đầu tư nâng cấp, hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật; tạo điều kiện tốt nhất để thu hút doanh nghiệp vào sản xuất, kinh doanh hiệu quả.

Kết quả trên cho thấy, việc đầu tư phát triển cụm công nghiệp trong thời gian qua là giải pháp phù hợp và mang lại hiệu quả thực tiễn. Cụm công nghiệp đã trực tiếp giải quyết nhu cầu về mặt bằng sản xuất, từng bước trở thành địa bàn chủ yếu để thu hút các dự án đầu tư quy mô vừa và nhỏ, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển bứt phá của giai đoạn mới, chính sách hỗ trợ phát triển cụm công nghiệp đòi hỏi phải có những tư duy mới, hành động mới; tạo đòn bẩy tài chính thiết yếu nhằm thu hút các thành phần kinh tế tham gia đầu tư hạ tầng kỹ thuật cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh

Cụm công nghiệp Bồng Khê được quy hoạch với diện tích khoảng 23 ha trên địa bàn xã Con Cuông, đóng vai trò then chốt trong việc phát triển kinh tế công nghiệp, chế biến nông - lâm sản của khu vực miền Tây Nghệ An. Vì vậy, ngay sau khi tiếp nhận quản lý, xã Con Cuông đã tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, đầu tư hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và thu hút được 02 doanh nghiệp vào đầu tư.

Ông Trần Anh Tuấn - Chủ tịch UBND xã Con Cuông cho rằng,điểm nghẽn khó nhất đó là vấn đề giải phóng mặt bằng sạch trên toàn bộ diện tích của cụm công nghiệp. Do đó đề nghị tỉnh có một chính sách hỗ trợ riêng đối với công tác bồi thường giải phóng mặt bằng để tạo điều kiện cho địa phương thu hút các nhà đầu tư.

Cụm công nghiệp Bồng Khê (xã Con Cuông) đang được đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật. Ảnh: Chu Quý

Theo quy hoạch, trên địa bàn xã Phúc Lộc có 3 cụm công nghiệp. Trong đó, Cụm công nghiệp Đô Lăng II có diện tích khoảng 75 ha với tổng mức đầu tư khoảng 930 tỷ đồng đã được tỉnh cấp chứng nhận đầu tư. Sau khi sáp nhập, UBND xã Phúc Lộc đã phối hợp với nhà đầu tư hạ tầng cơ bản hoàn thiện các thủ tục để triển khai xây dựng hạ tầng kỹ thuật theo hướng hiện đại, xanh, sạch; sẵn sàng quỹ đất thu hút các doanh nghiệp nhỏ và vừa làm vệ tinh cho các tập đoàn, doanh nghiệp lớn trong Khu kinh tế Đông Nam và Khu lâm nghiệp ứng dụng công nghệ cao Khu vực Bắc Trung Bộ.

Ông Nguyễn Duy Biểu - Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc rất mong tỉnh và các sở, ngành nghiên cứu hỗ trợ địa phương đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng, kết nối ở các tuyến đường khu dân sinh xung quanh cụm công nghiệp để đảm bảo an toàn giao thông cũng như lưu thông hàng hóa. Quan tâm hỗ trợ công tác xử lý môi trường để không ảnh hưởng đến đời sống người dân.

Cụm công nghiệp Đô Lăng 2 (xã Phúc Lộc) đang triển khai công tác bồi thường, GPMB để triển khai xây dựng hạ tầng, thu hút nhà đầu tư thứ cấp.

Ông Lê Thế Hiếu - Phó Chủ tịch UBND xã Minh Châu lại cho rằng:Nghị quyết 22 không có bất cập, tuy nhiên mức hỗ trợ hơi thấp. Đối với Cụm công nghiệp Diễn Thắng 40 ha mà hỗ trợ 7 tỷ đồng thì hơi thấp so với bình quân chung. Chúng tôi cho rằng, nếu mức này được nâng lên thì sẽ tạo điều kiện cho chủ đầu tư quan tâm đến vấn đề xử lý nước thải cũng như đầu tư hạ tầng trong cụm công nghiệp để phục vụ tốt hơn cho sản xuất sau này.

Nhà máy xử lý nước thải - Cụm công nghiệp Diễn Thắng (xã Minh Châu) đang được triển khai xây dựng, dự kiến hoàn thành vào cuối năm 2026 này. Ảnh: P.V

Xây dựng nghị quyết mới: Kiến tạo dư địa, đón làn sóng đầu tư giai đoạn 2026-2030

Từ những cơ sở pháp lý và thực tiễn triển khai định hướng quy hoạch tỉnh, Nghệ An đang rà soát, xây dựng và ban hành nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 22 quy định một số chính sách hỗ trợ đầu tư, phát triển cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh nhằm đảm bảo tính thống nhất với hệ thống pháp luật hiện hành và tạo động lực thúc đẩy thu hút đầu tư trong giai đoạn 2026-2030. Cơ quan soạn thảo là Sở Công Thương đề xuất bãi bỏ các nội dung chính sách không còn phù hợp, kế thừa các chính sách đang phát huy hiệu quả; đồng thời sửa đổi, bổ sung các quy định và định mức hỗ trợ mới.

Dự kiến, tổng kinh phí từ ngân sách cấp tỉnh giai đoạn 2026-2030 dành cho phát triển cụm công nghiệp khoảng 215 tỷ đồng; tập trung hỗ trợ đầu tư hệ thống xử lý nước thải tập trung, hạ tầng giao thông kết nối và tiếp cận đất đai. Bà Trần Thị Mỹ Hà - Trưởng Phòng Quản lý Công nghiệp (Sở Công Thương) cho biết: "Để đảm bảo khả năng cân đối ngân sách và tạo động lực đột phá, Sở Công Thương đề xuất nâng mức hỗ trợ đầu tư lên 100% đối với các hạ tầng thiết yếu: Hệ thống xử lý nước thải tập trung và hạ tầng giao thông kết nối ngoài hàng rào. Đồng thời, lộ trình giải ngân sẽ thực hiện linh hoạt theo tiến độ thi công thực tế của từng công trình nhằm giảm áp lực ngân sách hàng năm".

Theo quy hoạch, đến năm 2030, Nghệ An phát triển 71 cụm công nghiệp với tổng diện tích hơn 2.600 ha. Sự chủ động, linh hoạt trong cơ chế hỗ trợ đầu tư không chỉ tháo gỡ các "điểm nghẽn" hạ tầng, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho kinh tế địa phương; sẵn sàng đón làn sóng đầu tư mới, đóng góp tích cực vào mục tiêu đưa Nghệ An bứt phá trở thành tỉnh công nghiệp hiện đại. Hy vọng rằng, một nghị quyết mới với định mức hỗ trợ đủ lớn, cơ chế thông thoáng và thủ tục minh bạch sẽ là "chìa khóa" giải phóng mọi nguồn lực xã hội, tạo đòn bẩy đưa hạ tầng cụm công nghiệp Nghệ An bước vào một chu kỳ phát triển mới./.