StG-44 của Đức Quốc Xã, mốc khởi nguồn của súng trường tấn công hiện đại

Trong giai đoạn cuối của chiến tranh thế giới thứ 2, quân đội Đức Quốc Xã phải đối mặt với bài toán nan giải về hỏa lực bộ binh. Các loại súng trường nạp đạn từng phát có tầm bắn xa nhưng tốc độ bắn chậm, trong khi súng tiểu liên lại hiệu quả ở cự ly gần nhưng thiếu chính xác ở khoảng cách trung bình.

Thực tế chiến đấu cho thấy phần lớn giao tranh bộ binh diễn ra trong phạm vi dưới 400 m, đòi hỏi một loại vũ khí mới có thể bắn nhanh, chính xác và linh hoạt. Từ hoàn cảnh đó, súng trường tấn công StG-44 được phát triển.

StG-44, viết đầy đủ là Sturmgewehr 44, có nghĩa là súng trường xung phong 44, đánh dấu sự thay đổi tư duy căn bản trong thiết kế vũ khí bộ binh.

Trước đó, khái niệm súng trường tấn công gần như chưa tồn tại. Đức Quốc Xã là bên đầu tiên đưa vào biên chế một loại vũ khí sử dụng đạn trung gian, nằm giữa đạn súng trường cỡ lớn và đạn súng ngắn, nhằm cân bằng giữa sức mạnh và khả năng kiểm soát khi bắn tự động.

Về mặt kỹ thuật, súng StG-44 sử dụng loại đạn 7,92 x 33 mm Kurz, được thiết kế riêng để giảm độ giật nhưng vẫn đủ uy lực trong cự ly tác chiến phổ biến.

Súng có chiều dài tổng thể khoảng 94 cm, trong đó chiều dài nòng đạt gần 42 cm. Trọng lượng của súng StG-44 vào khoảng 4,6 kg khi nạp đầy đạn, nặng hơn súng tiểu liên nhưng nhẹ và linh hoạt hơn nhiều so với các súng trường tiêu chuẩn thời đó.

Cơ chế hoạt động của súng StG-44 cho phép bắn phát một hoặc bắn tự động, giúp binh sĩ tùy chọn chế độ phù hợp với tình huống chiến đấu.

Tốc độ bắn lý thuyết đạt khoảng 500 đến 600 viên mỗi phút. Tầm bắn hiệu quả của súng vào khoảng 300 m, đủ đáp ứng yêu cầu tác chiến bộ binh trong môi trường đô thị, rừng rậm và địa hình phức tạp.

Hộp tiếp đạn cong chứa 30 viên, một thiết kế sau này trở thành đặc trưng của nhiều dòng súng trường tấn công hiện đại.

Về cấu tạo, súng StG-44 sử dụng nhiều chi tiết dập kim loại, phản ánh nỗ lực giảm chi phí và thời gian sản xuất trong bối cảnh chiến tranh kéo dài.

Báng súng làm bằng gỗ, kết hợp với thân súng kim loại tạo nên hình dáng vừa chắc chắn vừa thực dụng. Dù không được đánh giá cao về độ tinh xảo, súng StG-44 vẫn cho thấy độ tin cậy tương đối tốt trong điều kiện chiến trường khắc nghiệt.

Trên phương diện chiến thuật, sự xuất hiện của súng StG-44 mang lại cho bộ binh Đức Quốc Xã lợi thế đáng kể ở cự ly trung bình.

Binh sĩ được trang bị loại súng này có thể áp chế đối phương hiệu quả hơn so với việc chỉ sử dụng súng trường nạp đạn từng phát.

Tuy nhiên, do ra đời muộn và số lượng sản xuất hạn chế, súng StG-44 không đủ để thay đổi cục diện chiến tranh.

Dù vậy, giá trị lớn nhất của súng StG-44 nằm ở ảnh hưởng lâu dài sau chiến tranh. Thiết kế và triết lý của nó đã tác động mạnh đến sự phát triển vũ khí bộ binh toàn cầu.

Liên Xô sau này phát triển súng trường tấn công AK-47 với nhiều điểm tương đồng về khái niệm sử dụng đạn trung gian và hỏa lực tự động.

Tại Mỹ, quá trình nghiên cứu súng trường tấn công cũng chịu ảnh hưởng gián tiếp từ những bài học mà súng StG-44 để lại, dẫn tới sự ra đời của các dòng súng hiện đại sau này.

Từ góc độ lịch sử quân sự, súng StG-44 được coi là ông tổ của súng trường tấn công hiện đại. Nó không chỉ là một loại vũ khí cụ thể, mà còn là minh chứng cho sự thay đổi trong tư duy tác chiến bộ binh.

Thay vì tập trung vào tầm bắn xa lý thuyết, các nhà thiết kế bắt đầu chú trọng hơn tới tính thực dụng, hỏa lực và khả năng kiểm soát trong chiến đấu thực tế.

Ngày nay, súng StG-44 được trưng bày trong nhiều bảo tàng quân sự như một hiện vật lịch sử quan trọng.

Dù gắn liền với một giai đoạn đen tối của lịch sử, giá trị kỹ thuật và ảnh hưởng của nó đối với sự phát triển vũ khí bộ binh là điều không thể phủ nhận.

StG-44 vì thế trở thành cột mốc đánh dấu sự ra đời của một kỷ nguyên mới trong thiết kế súng trường quân sự.

Việt Hùng