Su-57 2 chỗ ngồi: Nga đang chuẩn bị cho chiến tranh thế hệ mới?

Ngày 19/5/2026 đã đánh dấu một mốc quan trọng khi nguyên mẫu tiêm kích thế hệ 5 Su-57D 2 chỗ ngồi của Nga thực hiện chuyến bay đầu tiên.

Máy bay được phi công thử nghiệm Sergey Bogdan điều khiển. Nga xác định phiên bản mới không chỉ phục vụ huấn luyện mà còn có thể đảm nhiệm vai trò máy bay chỉ huy và điều khiển tác chiến.

Điểm đáng chú ý nằm ở vị trí dành cho phi công thứ 2. Với một tiêm kích thông thường, người lái phải đồng thời điều khiển máy bay, quản lý cảm biến, theo dõi tình huống và sử dụng vũ khí.

Khi có thêm một thành viên tổ lái, Su-57D có thể phân chia nhiệm vụ giữa điều khiển máy bay và quản lý hoạt động tác chiến.

Nga cho biết, Su-57D có thể tổ chức và điều phối hoạt động của một nhóm máy bay có người lái và không người lái. Mục tiêu là hình thành một không gian thông tin và điều khiển thống nhất giữa các phương tiện tham gia chiến đấu.

Đây là điểm khiến Su-57D khác với một phiên bản 2 chỗ ngồi chỉ dành cho đào tạo. Phi công phía trước có thể tập trung vào việc điều khiển tiêm kích và thực hiện nhiệm vụ chiến đấu.

Người phía sau có thêm khả năng đảm nhiệm công việc liên quan đến chỉ huy, điều phối và quản lý thông tin tác chiến.

Vai trò này đặc biệt phù hợp với mô hình phối hợp giữa máy bay có người lái và máy bay không người lái.

Thay vì để tiêm kích hoạt động độc lập, Su-57D có thể trở thành một nút điều khiển trên không, kết nối nhiều phương tiện trong cùng một nhiệm vụ.

Nga đã công bố định hướng sử dụng Su-57 2 chỗ ngồi để tổ chức và điều hành nhóm máy bay có người lái và không người lái.

Ý tưởng này cũng gắn với khái niệm tác chiến mạng lưới. Trong mô hình đó, máy bay không chỉ thực hiện nhiệm vụ bằng cảm biến và vũ khí của chính mình. Chúng còn trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu và phối hợp hoạt động với những phương tiện khác.

Với Su-57D, phi công thứ 2 có thể đảm nhiệm phần công việc mà một phi công đơn lẻ khó xử lý đồng thời trong một tình huống phức tạp. Đây là lý do cấu hình 2 chỗ ngồi có thể phù hợp hơn với vai trò chỉ huy một nhóm máy bay hỗn hợp.

Su-57 vốn được thiết kế để thực hiện nhiều nhiệm vụ, gồm đối phó mục tiêu trên không, mặt đất và trên biển. Máy bay cũng được Nga giới thiệu là có thể hoạt động trong điều kiện thời tiết phức tạp và môi trường bị gây nhiễu.

Việc bổ sung khả năng chỉ huy không thay thế những nhiệm vụ chiến đấu đó. Thay vào đó, Nga đang mở rộng chức năng của Su-57 từ một nền tảng tác chiến đơn lẻ thành một thành phần trong hệ thống gồm nhiều phương tiện.

Đây cũng là hướng phát triển phù hợp với sự gia tăng của máy bay không người lái trên chiến trường. Khi số lượng phương tiện không người lái ngày càng lớn, vấn đề không chỉ là chế tạo thêm UAV mà còn là cách tổ chức, điều phối và kết nối chúng với lực lượng có người lái.

Su-57D vì thế đáng chú ý không chỉ bởi nó có thêm một ghế. Điều quan trọng hơn là Nga đang thử nghiệm một cách sử dụng mới đối với tiêm kích thế hệ 5, trong đó máy bay có người lái có thể đóng vai trò trung tâm điều phối các phương tiện không người lái.

Nếu hướng phát triển này được hoàn thiện, giá trị của một tiêm kích thế hệ 5 sẽ không chỉ được tính bằng số mục tiêu nó có thể tự mình tấn công.

Khả năng kết nối, chia sẻ thông tin và điều phối các phương tiện khác cũng có thể trở thành một phần quan trọng trong năng lực tác chiến trên không.