Sự đa dạng các loài động vật trong hang động lớn nhất thế giới

Sơn Đoòng là hang động lớn nhất hành tinh với tổng chiều dài gần 9km, vòm hang rộng lớn có chỗ cao hơn 200m, rộng hơn 150m, tổng thể tích khoảng 38.5 triệu m3. Hang động này được một sơn tràng địa phương là ông Hồ Khanh (SN 1969, trú xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị) phát hiện trong chuyến đi rừng dài ngày cuối năm 1990.

Những năm sau đó, dù nhiều lần cùng các chuyên gia hang động tìm kiếm nhưng ông Khanh không thể tìm lại vị trí hang động năm xưa. Đến đầu năm 2009, đoàn chuyên gia của Hiệp hội Hang động Hoàng gia Anh cùng Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội cùng ông Hồ Khanh tìm thấy hang.

Ngày 30/4/2013, tổ chức Guinness thế giới công nhận Sơn Đoòng là hang động lớn nhất thế giới. Ảnh: Oxalis Adventure.

Cuối tháng 4/2009, lần đầu tiên hang Sơn Đoòng được công bố trước thế giới. Ngày 30/4/2013, tổ chức Guinness thế giới công nhận Sơn Đoòng là hang động lớn nhất thế giới. Sau khảo sát, đánh giá, tháng 8/2013 tour du lịch thám hiểm Sơn Đoòng được đưa vào khai thác.

Theo các chuyên gia, hang Sơn Đoòng được hình thành khi nước sông chảy ngang qua vùng đá vôi bị vùi lấp dọc theo một đường đứt gãy. Dòng nước làm xói mòn và tạo ra một đường hầm khổng lồ trong lòng đất dưới dãy núi. Tại những nơi đá mềm, phần trần sụp xuống tạo thành những lỗ hổng, lâu ngày tạo thành những vòm hang khổng lồ.

Những viên ngọc hang động (Cave pearl) trong hang Sơn Đoòng. Ảnh: Oxalis Adventure.

Các nhà khoa học phát hiện trong hang Sơn Đoòng có một khu rừng nguyên sinh. Nhờ hội tụ đầy đủ các yếu tố về khí hậu, thời tiết, ánh sáng mặt trời và độ ẩm, một hệ sinh thái hoàn chỉnh được hình thành ngay bên trong, mang đặc trưng của những cánh rừng nhiệt đới.

Các sinh vật được ghi nhận trong hang khá đa dạng, thích nghi với môi trường sống đặc thù như thiếu ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm ổn định. Nơi đây có hệ sinh thái khép kín, các sinh vật sống phụ thuộc lẫn nhau. Các thành phần vô sinh và cây cối là nguồn thức ăn cho các sinh vật ăn cây cỏ như sóc, bọ cánh cứng, dế, cuốn chiếu, rệp...

Các sinh vật ăn cây cỏ lại là nguồn thức ăn cho các sinh vật ăn động vật như rắn, dơi, chồn,... Sau đó, vi khuẩn, nấm... phân hủy xác chết của các sinh vật thành các chất dinh dưỡng, cung cấp cho các sinh vật khác trong hệ sinh thái.

Nhện và cuốn chiếu sinh sống trong hang Sơn Đoòng. Ảnh: Oxalis Adventure.

Trong hang Sơn Đoòng, ánh sáng chủ yếu đến từ các hố sụt, dẫn đến sự phân bố không đồng đều của động vật. Các loài động vật ưa ánh sáng như khỉ, dơi và chim… thường được tìm thấy gần các hố sụt. Một số loài động vật như nhện, bọ cạp và giun, thường được tìm thấy ở những khu vực tối hơn.

Với điều kiện thiếu ánh sáng và độ ẩm cao, các loài sinh vật này thích nghi với môi trường sống này bằng cách tiến hóa để không cần mắt, phát triển các giác quan khác và có cơ thể trong suốt.

Với điều kiện thiếu ánh sáng và độ ẩm cao, các loài sinh vật này thích nghi với môi trường sống này bằng cách tiến hóa để không cần mắt, phát triển các giác quan khác và có cơ thể trong suốt. Ảnh: Oxalis Adventure.

Theo khảo sát của các nhà khoa học, riêng khu hệ động vật chân khớp hình nhện trong hang đã ghi nhận tới 80 loài, thuộc 37 giống, 22 họ và 5 bộ. Trong số này, 57 loài đã được xác định tên khoa học, còn 13 loài chưa được định danh chính xác.

Đối với côn trùng, tổng cộng 203 loài đã được ghi nhận tại khu vực hang Sơn Đoòng và vùng phụ cận, gồm 144 loài bướm, 8 loài ngài, 51 loài cánh cứng chân chạy và 1 loài dế lạc đà. Kết quả này đã bổ sung thêm 12 loài bướm, 8 loài ngài và 51 loài cánh cứng cho danh lục của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Để bảo tồn Hang Sơn Đoòng và hệ sinh thái xung quanh, choạt động du lịch chỉ được khai thác từ tháng 1 đến tháng 8 hằng năm, với số lượng khách giới hạn khoảng 1.000 lượt người/năm.

Hệ sinh thái trong hang Sơn Đoòng ẩn chứa nhiều loài sinh vật đặc hữu, là nguồn cung cấp thông tin quan trọng về tiến hóa và các tương tác sinh học. Để bảo tồn hang Sơn Đoòng và hệ sinh thái xung quanh, hoạt động du lịch chỉ được khai thác từ tháng 1 đến tháng 8 hằng năm, với số lượng khách giới hạn khoảng 1.000 lượt người/năm. Thời gian còn lại, các tour sẽ tạm ngưng để hệ sinh thái có điều kiện phục hồi.