Sự dịch chuyển lớn trong xu hướng chọn môn thi của học sinh 2K8

Trên cơ sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo, xu hướng chọn môn thi tốt nghiệp của học sinh năm 2026 có một sự dịch chuyển lớn so với năm 2025. Điều đó cho thấy tư duy chọn môn học và môn thi phù hợp với năng lực và nhu cầu lao động của xã hội.

Sự dịch chuyển môn thi tự chọn trên cả nước

Dựa trên infographic của Bộ Giáo dục và Đào tạo, năm nay có một sự dịch chuyển lớn trong tư duy lựa chọn môn thi của học sinh. Tổng số học sinh đăng ký dự thi của cả nước là 1.223.776 em.

Xu hướng đăng ký môn thi tốt nghiệp THPT 2026 theo nguồn số liệu từ Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Trong đó, học sinh lớp 12 là 1.159.932 và thí sinh tự do là 63.844. Ở nhóm môn thi bắt buộc, Ngữ văn có 1.208.356 em, tăng hơn 56.600; Toán có 1.204.180 em, tăng hơn 58.700.

Đây là dấu hiệu của sự phân hóa mạnh mẽ trong giáo dục phổ thông. Ngược với năm 2025, môn Lịch sử có số lượng đăng ký nhiều nhất (570.800) và ít nhất là Công nghệ công nghiệp (7.402).

Lần lượt số lượng các môn còn lại như sau: Địa lí: 448.725, Vật lí: 389.630, Ngoại ngữ: 347.455, Giáo dục kinh tế và pháp luật: 284.754, Hóa học: 253.966, Sinh học: 70.303, Công nghệ nông nghiệp: 31.091, Tin học: 18.691.

Có thể hiểu, học sinh 2K8 không còn tập trung vào các khối thi truyền thống mà đang hướng mạnh tới sự thực dụng, gắn liền với nhu cầu của xã hội.

Những môn thi có xu hướng tăng

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, xu hướng chọn môn thi năm nay cho thấy: "Sự quan tâm ngày càng lớn tới các lĩnh vực STEM, công nghệ và định hướng nghề nghiệp tương lai". Chẳng hạn như 2 môn Công nghệ công nghiệp và Tin học tuy có số lượng đăng ký ít nhưng tỷ lệ tăng rất cao; còn môn Vật lí có số lượng học sinh tăng nhiều.

Thứ nhất là nhóm môn thi tăng đột biến về tỷ lệ. Đó là 2 môn: Công nghệ công nghiệp và Tin học. Theo đó, Công nghệ công nghiệp tăng tới 204,86%; Tin học tăng 142,24%. Có thể học sinh 2K8 bị tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng 4.0. Điều đó có nghĩa là các em đã nhận ra công nghệ và tin học là nền tảng cốt lõi để bước vào các ngành như tự động hóa hay bán dẫn.

Thứ hai là nhóm môn tăng ấn tượng về số lượng thí sinh đăng ký dự thi. Hai môn Lịch sử và Vật lí dẫn đầu về số lượng thí sinh tăng thêm. Môn Lịch sử tăng thêm hơn 71.000 em (tương ứng 14,31%), cho thấy vị thế của môn học này đã thay đổi hoàn toàn theo hướng tích cực. Có lẽ việc đổi mới phương pháp dạy học thực tế đã chứng minh được hiệu quả, đặc biệt là sự linh hoạt của các tổ hợp xét tuyển đại học đã đưa học sinh quay lại với môn học truyền thống.

Thứ ba là nhóm môn thi tăng ổn định. Môn Giáo dục kinh tế và pháp luật tăng thêm hơn 32.000 em (tương ứng 12,96%). Phải chăng thế hệ 2K8 cực kỳ quan tâm đến các vấn đề thực tiễn như quản trị tài chính và pháp luật. Trong khi đó, Công nghệ nông nghiệp và Hóa học thì vẫn giữ được đà tăng ổn định, khẳng định vai trò là những môn khoa học nền tảng không thể thay thế.

Những môn thi có xu hướng giảm

Ở chiều ngược lại, có 3 môn thi ghi nhận xu hướng giảm, đáng chú ý nhất là Địa lí. Môn học này giảm hơn 45.000 thí sinh (tương đương 9,18%). Tuy vẫn là môn có lượng đăng ký nhiều nhất trong nhóm môn tự chọn, nhưng sự giảm sút này là một tín hiệu để các nhà quản lý nhìn nhận lại tính hấp dẫn và ứng dụng thực tế của bộ môn.

Trong thời đại toàn cầu hóa, việc Ngoại ngữ giảm hơn 17.000 em (4,8%) có vẻ là một bất ngờ. Tuy nhiên, con số này không đáng lo ngại. Bởi vì, nhận thức được trong thời đại toàn cầu hóa, nhiều phụ huynh và học sinh đầu tư ngoại ngữ từ rất sớm nên không ít thí sinh đã có các chứng chỉ quốc tế (IELTS, TOEFL...). Do đó, việc các em được miễn thi hoặc đơn giản là các em đã có những lựa chọn tổ hợp khác thay vì khối D hay A01 nên số lượng có thể giảm sâu. Cuối cùng, môn Sinh học cũng giảm nhẹ khoảng 3,26%. Con số này là dấu hiệu đáng lo bởi trong những năm gần đây, học sinh chọn môn học này ở lớp 10 cũng đã là môn kén học sinh nhất.

Sự dịch chuyển môn thi tự chọn nói lên điều gì?

Có thể hiểu, những con số thống kê trong cở sở dữ liệu của Bộ Giáo dục và Đào tạo không chỉ là những con số khô khan, mà là minh chứng cho thành công bước đầu của Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Đây là giai đoạn định hướng nghề nghiệp cho học sinh. Các em đã biết gắn kết môn học với nhu cầu xã hội và tư duy kinh tế số; đặc biệt là phù hợp với năng lực cá nhân.

Vì thế, công tác tư vấn chọn tổ hợp cho học sinh đầu cấp ở các trường trung học phổ thông là rất cần thiết. Bên cạnh đó, nhà trường cũng cần có giải pháp linh hoạt trong giảng dạy, đáp ứng nhu cầu thật sự của người học.

Trong kế hoạch giáo dục của nhà trường, nhất là giai đoạn ôn thi nước rút, những môn thi tăng đột biến nhưng số lượng thí sinh còn ít như Công nghệ hay Tin học, thì việc giúp đỡ các em cũng cần xem xét. Có lẽ, giải pháp ôn tập trực tuyến hoặc liên trường là cách tốt nhất để giúp các em tự tin, bản lĩnh trong phòng thi.

Tóm lại, sự dịch chuyển các môn thi tự chọn năm nay là một tín hiệu vui vì tư duy phân biệt môn thời thượng hay môn phụ đã có dấu hiệu xóa bỏ. Có thể nói, Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 đang đi đúng hướng là đào tạo ra những con người hiểu rõ bản thân, làm chủ kiến thức và luôn sẵn sàng thích ứng với một thế giới đầy biến động. Đó mới chính là mục tiêu của một nền giáo dục hiện đại.