Sửa đổi Luật Bưu chính bảo đảm 'dòng chảy vật chất' bên cạnh 'dòng chảy dữ liệu'

Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long - Ảnh: MST.

Tại Hội nghị trực tuyến lấy ý kiến 34 Sở Khoa học và Công nghệ đối với dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long nhấn mạnh, sau 16 năm thực thi, Luật Bưu chính năm 2010 đã bộc lộ những điểm bất cập, cần được sửa đổi, bổ sung kịp thời, để lĩnh vực bưu chính thực sự trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số.

Theo đại diện Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Luật Bưu chính năm 2010 là cơ sở pháp lý quan trọng cho sự hình thành và phát triển lĩnh vực bưu chính trong 16 năm qua, từ 40 doanh nghiệp bưu chính năm 2010, lên 760 doanh nghiệp bưu chính năm 2025 (tăng 19 lần).

Doanh thu dịch vụ bưu chính tăng từ khoảng 4000 tỷ đồng năm 2010, lên hơn 87.000 tỷ đồng năm 2025 (tăng hơn 21 lần). Sản lượng bưu gửi tăng từ 330 triệu bưu gửi năm 2010 lên hơn 4,1 tỷ bưu gửi năm 2025 (tăng hơn 12 lần).

Những con số trên cho thấy Luật Bưu chính năm 2010 đã phát huy vai trò hết sức quan trọng, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp bưu chính, thị trường bưu chính tại Việt Nam phát triển nhanh và lành mạnh trong 16 năm qua.

Dù vậy, bên cạnh những kết quả đạt được, sau 16 năm thực thi, Luật Bưu chính năm 2010 cũng đã bộc lộ những điểm bất cập, cần được sửa đổi, bổ sung kịp thời, để lĩnh vực bưu chính tiếp tục duy trì đà tăng trưởng đã có trong thời gian qua và phát triển nhanh hơn nữa trong những năm tới, để bưu chính thực sự trở thành hạ tầng thiết yếu của quốc gia và của nền kinh tế số, đặc biệt là của thương mại điện tử, bảo đảm "dòng chảy vật chất" bên cạnh "dòng chảy dữ liệu", theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long.

Ngày 17/5/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 129/NQ-CP thông qua các chính sách của Luật Bưu chính (sửa đổi). Căn cứ 4 chính sách được Chính phủ thông qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng dự thảo Luật Bưu chính (sửa đổi), bao gồm: 09 Chương, 62 Điều, đang gửi lấy ý kiến trên Cổng Pháp luật quốc gia, Cổng Thông tin điện tử của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Luật Bưu chính năm 2010 được ban hành trong bối cảnh ngành bưu chính chủ yếu cung cấp các dịch vụ truyền thống như chuyển phát thư, phát hành báo chí và chuyển phát các gói, kiện nhỏ; thương mại điện tử và kinh tế số chưa phát triển. Sau 15 năm, cấu trúc thị trường đã có sự dịch chuyển căn bản: dịch vụ thư suy giảm nhanh chóng, dịch vụ gói, kiện hàng hóa phục vụ thương mại điện tử trở thành động lực tăng trưởng chủ yếu.

Giai đoạn 2020 - 2025, tổng sản lượng bưu gửi tăng hơn 4 lần, trong đó bưu gửi là gói, kiện hàng hóa chiếm hơn 90%. Sự tăng trưởng nhanh dẫn đến xu hướng tất yếu của các doanh nghiệp là chuyển hoạt động lên môi trường số, tổ chức khai thác, quản lý trên các nền tảng số, dựa trên dữ liệu bưu chính; bưu chính truyền thống đang chuyển dịch thành bưu chính số.

Hiện nay, bưu chính có tiềm năng sử dụng thiết bị bay không người lái, robot để giao hàng trong khu vực đô thị. Vì vậy, cần có các quy định cho phép doanh nghiệp bưu chính áp dụng tối đa các mô hình, công nghệ mới trong kinh doanh dịch vụ bưu chính, đồng thời vẫn bảo đảm kiểm soát rủi ro có thể xảy ra trong quá trình triển khai.

Do đó, xuất phát từ thực tiễn quản lý, thực trạng thi hành pháp luật và bối cảnh hiện nay, việc xây dựng Luật Bưu chính (sửa đổi) nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật về bưu chính, bổ sung các chính sách mới nhằm giải quyết các vướng mắc, bất cập phát sinh trong thực tiễn, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, ổn định, khả thi, phù hợp với các cam kết quốc tế của Việt Nam trong lĩnh vực bưu chính, thương mại và đầu tư; bảo đảm thống nhất với pháp luật về dữ liệu, cạnh tranh, đất đai, tài chính và các pháp luật có liên quan.