Sửa đổi Luật Đất đai, hài hòa lợi ích và bảo đảm quyền lợi người dân

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) sáng 22-10. Ảnh: QUANG PHÚC

Sửa đổi để khắc phục dứt điểm các điểm nghẽn

Nêu quan điểm tổng quát về sửa đổi Luật Đất đai, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định, mục tiêu là xây dựng luật khung, mang tính nguyên tắc kết hợp cơ chế linh hoạt để luật có "tuổi thọ" lâu dài từ 10 đến 15 năm. Khắc phục dứt điểm các "điểm nghẽn" bộc lộ sau hơn 1 năm thực hiện Luật Đất đai 2024 và vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Đồng tình với quy định mở rộng các trường hợp thu hồi đất vì lợi ích quốc gia, dự án công cộng đặc thù (như khu thương mại tự do, trung tâm tài chính quốc tế...), Chủ tịch Quốc hội đề nghị khi dự án đã thỏa thuận đạt từ 75% diện tích hoặc 75% số hộ trở lên, Nhà nước sẽ thu hồi phần diện tích còn lại. Tuy nhiên, phải kèm điều kiện chặt chẽ về giá thỏa thuận hợp lý và bảo vệ quyền lợi người còn lại. Đặc biệt là đối với hộ dân sống lâu đời chưa có sổ đỏ nhưng sử dụng đất ổn định, không vi phạm.

Chủ tịch Quốc hội cũng đề xuất phải lượng hóa tiêu chí "ngang bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ". Nêu rõ chất lượng sống nơi ở mới không chỉ đo bằng diện tích m² đất/nhà, mà phải được lượng hóa bằng hệ thống hạ tầng đồng bộ (trường học, trạm xá, khu thương mại, nhà trẻ...). “Có thể rút ngắn thời gian thông báo vận động nhưng bắt buộc phải hoàn thành phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trước khi giao đất”, Chủ tịch Quốc hội góp ý.

Xử lý mâu thuẫn bằng cơ chế bồi thường hợp lý

Phiên thảo luận tổ ĐB Quốc hội TPHCM. Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Tạ Văn Đẹp (TPHCM) phân tích, việc sử dụng công cụ tài chính sẽ chống lãng phí, điều tiết phần giá trị đất tăng thêm từ quy hoạch, hạ tầng do Nhà nước đầu tư và áp dụng mức phụ thu hoặc tiền sử dụng đất tăng dần đối với diện tích đất bỏ hoang, chậm tiến độ. Vì vậy, ĐB đề xuất siết chặt trách nhiệm và điều kiện giao đất, cho thuê đất gắn với năng lực tài chính và tiến độ của nhà đầu tư, xử lý nghiêm hành vi găm đất chờ tăng giá.

ĐB Võ Hoàng Ngân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐB Quốc hội TPHCM. Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Võ Hoàng Ngân, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM cũng góp ý, đề nghị giữ chu kỳ ổn định tiền thuê đất hàng năm để tránh tạo gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp. Cũng về vấn đề này, ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM) đề xuất cho phép điều chỉnh bảng giá đất và hệ số điều chỉnh bất cứ lúc nào khi thấy cần thiết (thay vì áp dụng cứng nhắc theo chu kỳ). Mục đích là để phù hợp với thực tế, tránh ách tắc hồ sơ của người dân và doanh nghiệp

ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM). Ảnh: QUANG PHÚC

ĐB Trần Anh Tuấn (TPHCM) cũng cho rằng đang xảy ra bất cập lớn trong việc bồi thường đất nông nghiệp xen kẽ đất ở. Cụ thể, mức chênh lệch quá lớn giữa 2 loại đất này khiến người dân không đồng thuận, dẫn đến khiếu kiện và làm ách tắc các dự án.

“Cần giải quyết bài toán mâu thuẫn này bằng cơ chế bồi thường hợp lý. Đối với đất nông nghiệp xen kẽ đất ở, giá bồi thường nên được tính theo giá đất ở trừ đi chi phí chuyển mục đích sử dụng đất từ đất nông nghiệp sang đất ở”, ĐB góp ý.

ĐB Tạ Thị Yên (Điện Biên) nhận xét, tiêu chuẩn tái định cư không chỉ dừng lại ở việc xây xong nhà bố trí vào ở. Việc hỗ trợ sinh kế không thể bằng cách chỉ chi trả tiền một lần, mà phải tính đến cả các điều kiện làm ăn, buôn bán và tạo sinh kế bền vững cho người dân.