Sửa đổi Luật Phòng, chống thuốc lá, tập trung kiểm soát sản phẩm mới

Kiểm soát thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng; tăng diện tích cảnh báo sức khỏe trên bao bì; hạn chế trưng bày sản phẩm tại điểm bán và điều chỉnh chính sách thuế là những nội dung được đặt ra trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Tại Hội thảo cung cấp thông tin về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong tiến trình sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá ngày 17/11, ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí, cho biết sau hơn 13 năm triển khai Luật năm 2012, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá đã đạt được những kết quả nhất định. Tuy nhiên, thực tiễn phát sinh nhiều vấn đề mới, đòi hỏi các quy định pháp luật phải tiếp tục được hoàn thiện.

Toàn cảnh hội thảo.

Toàn cảnh hội thảo.

Theo số liệu được nêu tại hội thảo, mỗi năm Việt Nam có khoảng 103.000 người tử vong do các bệnh liên quan đến sử dụng thuốc lá, trong đó khoảng 84.500 người tử vong do hút thuốc chủ động và 18.800 người do hút thuốc thụ động. Chi phí y tế và tổn thất kinh tế ước tính khoảng 108.700 tỷ đồng, tương đương 1,14% GDP.

Trước thực trạng này, việc sửa đổi luật được đặt ra theo hướng tăng cường các biện pháp phòng ngừa, kiểm soát sản phẩm thuốc lá và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Kiểm soát thuốc lá mới, ngăn chặn mua bán trá hình

Một trong những nội dung đáng chú ý là hoàn thiện quy định pháp luật đối với các sản phẩm thuốc lá mới, nhất là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội quy định cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, chứa chấp, vận chuyển và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ ngày 1/1/2025. Theo thông tin tại hội thảo, sau khi quy định này có hiệu lực, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh từ 13 - 17 tuổi giảm từ 8,1% năm 2023 xuống dưới 1% năm 2025; ở nhóm 18 - 24 tuổi giảm từ hơn 7% xuống 3,3%.

Tuy nhiên, hoạt động mua bán các sản phẩm này đang có xu hướng chuyển sang hình thức kín đáo, đặc biệt trên môi trường mạng. Kết quả nghiên cứu và giám sát không gian mạng năm 2025 của Trường Đại học Y tế công cộng cho thấy, 34,9% cửa hàng chuyển sang hoạt động mua bán ngầm trực tuyến.

Các đối tượng sử dụng nhiều cách thức ngụy trang, đổi tên sản phẩm thành những mặt hàng thông thường như "đầu bàn chải điện", "tinh dầu thơm phòng" để né tránh kiểm duyệt trên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội. Đáng chú ý, còn xuất hiện tình trạng chất cấm THC núp bóng thuốc lá điện tử.

Thực tế này đặt ra yêu cầu tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý, lực lượng chức năng và các nền tảng số trong phát hiện, ngăn chặn hoạt động quảng cáo, kinh doanh trái phép. Đồng thời, các quy định sửa đổi cần làm rõ khái niệm, phạm vi điều chỉnh đối với thuốc lá truyền thống và các sản phẩm thuốc lá mới, bảo đảm không để phát sinh khoảng trống pháp lý.

Tăng cảnh báo sức khỏe, hạn chế sức hấp dẫn của thuốc lá

Bên cạnh kiểm soát sản phẩm mới, đổi mới cảnh báo sức khỏe trên bao bì và kiểm soát hoạt động trưng bày thuốc lá tại điểm bán cũng là những nội dung được đặt ra trong quá trình sửa đổi luật.

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí phát biểu tại hội thảo.

Ông Đặng Khắc Lợi, Phó Cục trưởng Cục Báo chí phát biểu tại hội thảo.

Theo ông Đặng Khắc Lợi, Việt Nam hiện duy trì 6 mẫu cảnh báo sức khỏe với diện tích chiếm 50% trên bao bì thuốc lá từ năm 2013. Trong khi đó, việc nâng diện tích cảnh báo bằng hình ảnh lên tối thiểu 85% trên mỗi mặt chính của bao bì được đặt ra nhằm tăng khả năng nhận diện tác hại của thuốc lá. Các giải pháp khác gồm thay đổi hình ảnh cảnh báo định kỳ, hướng tới bao bì trơn và bổ sung thông tin hỗ trợ cai nghiện.

Cùng với cảnh báo trên bao bì, việc kiểm soát hoạt động trưng bày sản phẩm thuốc lá tại điểm bán cũng cần được xem xét. Trong bối cảnh quảng cáo thuốc lá đã bị cấm, bao bì và tủ trưng bày vẫn có thể trở thành kênh giới thiệu sản phẩm, tác động đến nhận thức và hành vi của người tiêu dùng. Vì vậy, tiến tới cấm trưng bày sản phẩm thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ là một trong những giải pháp được đề cập.

Một nội dung khác là điều chỉnh chính sách thuế, giá thuốc lá. Theo số liệu tại hội thảo, tỷ trọng thuế trong giá bán lẻ thuốc lá ở Việt Nam hiện khoảng 36%. Việc nghiên cứu điều chỉnh thuế theo lộ trình được đặt ra nhằm góp phần hạn chế khả năng tiếp cận thuốc lá, nhất là đối với thanh thiếu niên.

Ngoài ra, cần tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu tại các địa điểm cấm hút thuốc, gắn trách nhiệm quản lý với việc kiểm tra, giám sát và thực hiện các quy định về môi trường không khói thuốc.

Các nội dung trên cho thấy yêu cầu sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá không chỉ tập trung vào việc kiểm soát những sản phẩm mới, mà còn hướng tới hoàn thiện đồng bộ các biện pháp giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá, hạn chế khả năng tiếp cận và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Hoàng Bằng/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN: https://baotintuc.vn/sua-doi-luat-phong-chong-thuoc-la-tap-trung-kiem-soat-san-pham-moi-post1403481.html