Sửa đổi Luật Thủ đô: Trao quyền mạnh mẽ để Hà Nội bứt phá

Với sự tham gia trao đổi trực tiếp của các nhà quản lý, Chương trình thời sự đề cập tới sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện một số cơ chế của Luật Thủ đô năm 2024; đi sâu phân tích những cơ chế đặc thù trong Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm tạo thể chế vượt trội để Hà Nội bứt phá.

Hai vị khách mời tham gia Chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Ngày 17-3-2026, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TW về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Một trong những nhiệm vụ then chốt là hoàn thiện thể chế Thủ đô với tinh thần phân cấp triệt để, phân quyền mạnh mẽ.

Để cụ thể hóa tinh thần đó, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đang được hoàn thiện với tư duy: “Hà Nội quyết - Hà Nội làm - Hà Nội chịu trách nhiệm”. Với sự tham gia của các vị khách mời, chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô, trao quyền mạnh mẽ để Hà Nội bứt phá” sẽ được phân tích trong Chương trình thời sự tối nay.

Tham gia Chương trình tại trường quay S1 của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội có ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) và bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xây dựng chính quyền (Sở Nội vụ thành phố Hà Nội).

Ngoài ra, Chương trình còn có sự kết nối trực tiếp với điểm cầu tại thôn Gò Sống, một điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng rất đặc trưng của bà con dân tộc Mường, Dao ở xã Suối Hai - với khách mời là ông Lê Hào Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai…

Phân quyền để Hà Nội chủ động tháo gỡ các "điểm nghẽn"

Trao đổi về việc phân quyền, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng, khi xây dựng dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã có nhiều quy định, đặc biệt có quy định đột phá đó là trao cho Hà Nội ban hành các văn bản quy phạm pháp luật để tổ chức thực thi Luật Thủ đô đồng thời với tổ chức thi hành các văn bản của các cơ quan nhà nước theo thẩm quyền.

Nội dung tạo ra điểm nhấn cũng như mở rộng không gian phát triển cho Hà Nội, thể hiện ở các điểm cốt lõi.

Thứ nhất, khi chuyển thẩm quyền của các cơ quan Trung ương hoặc là trao cho Hà Nội quyền được ban hành các văn bản khác với các cơ quan của Trung ương thì đây là tiếp cận ở góc độ Hà Nội chuyển từ quản lý theo khuôn mẫu sang quản trị.

Hà Nội có nhiều đặc thù so với các đô thị khác, do đó cần có những công cụ linh hoạt hơn để có thể điều chỉnh và đáp ứng yêu cầu hiện nay. Khi có những quy định như vậy, Hà Nội sẽ có cơ chế đặc biệt để nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong việc thi hành pháp luật cũng như là năng lực để kiến tạo những chủ trương mới.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp. Ảnh: Phạm Hùng

Điểm thứ hai là thúc đẩy cơ chế, giúp Hà Nội chuyển từ một chính quyền thực thi chính sách sang chính quyền thiết kế chính sách. Các quy định của Luật Thủ đô không đơn thuần là những quy định mang tính chất giúp các cơ quan thực thi giống như các luật khác, mà trao quyền cho Hà Nội. Vì vậy, Hà Nội là cơ quan thực thi các quy định, mà cần thiết kế chính sách để tạo ra những đột phá cho sự phát triển của Thủ đô.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn cho rằng, phân quyền cho Hà Nội sẽ tạo điều kiện quan trọng để thành phố chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, giúp có đủ năng lực để tháo gỡ những điểm nghẽn, thực hiện những mục tiêu quan trọng như triển khai một số dự án lớn, cấp thiết; thực thi các chính sách để thu hút các nhà đầu tư, các chuyên gia, các nhà khoa học cống hiến cho Thủ đô.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn cũng khẳng định, cơ chế trao quyền cho Hà Nội giống như sự thí điểm đối với một chủ trương để thành phố có thể trở thành nơi thực hiện thí điểm chính sách, giúp Thủ đô có cơ hội bứt phá, dẫn dắt sự phát triển chung của cả nước.

Kỳ vọng sẽ xây dựng bộ máy tổng thể đáp ứng yêu cầu phát triển mới của Hà Nội

Bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội tham gia Chương trình thời sự tối 4-4. Ảnh: Phạm Hùng

Dự thảo Luật Thủ đô đã quy định phân quyền toàn diện, tối đa để tăng sự chủ động, tự chủ cho chính quyền thành phố Hà Nội. Việc chuyển mạnh từ cơ chế "phối hợp, xin ý kiến" sang "tự chủ, tự quyết" là định hướng căn bản trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi).

Chia sẻ về lĩnh vực tổ chức bộ máy và biên chế thành phố được trao những thẩm quyền vượt trội, bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội cho rằng, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất trao rất nhiều cơ chế, gần như tạo điều kiện để chuyển hẳn sang mô hình tự chủ trong vấn đề này.

Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố cho biết, đối với nội dung tự chủ, về nguồn lực sẽ gồm hai yếu tố chính, trong đó có nguồn lực con người và công tác cán bộ. Điểm mới trong tổ chức bộ máy là Hà Nội được trao quyền tự quyết toàn bộ việc tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố cũng như các cơ quan chuyên môn thuộc chính quyền cấp xã. Đây là một nội dung được trao quyền rất lớn.

Bên cạnh đó, để thực hiện các mục tiêu phát triển lâu dài, trong đó có định hướng quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội cũng được quyền quyết định số lượng thành viên UBND, bao gồm các Phó Chủ tịch và Ủy viên UBND cấp xã. Đây là điểm rất mới, mang tính đột phá.

Về biên chế, dự thảo Luật cũng đưa ra các quy định để Hà Nội được tự quyết định. Theo bà Vũ Minh Huyền, có ý kiến cho rằng, đây là việc tăng biên chế nhưng thực chất là tổ chức lại toàn bộ nguồn nhân lực. Nhân lực ở đây không chỉ là số lượng con người mà còn bao gồm chất lượng, trình độ của đội ngũ đang đảm nhận công việc.

“Khi có quyền quyết định như vậy, chúng tôi kỳ vọng sẽ xây dựng được một bộ máy tổng thể hiệu quả hơn, đáp ứng yêu cầu phát triển của Hà Nội trong thời gian tới”, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội nói.

Quy định về phạm vi thí điểm cơ chế, chính sách

Cán bộ xã Phúc Thịnh, Hà Nội, giải quyết thủ tục hành chính cho người dân. Ảnh Phạm Hùng

Liên quan đến những điểm mới trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội Vũ Minh Huyền cho biết, khi dự thảo luật được đưa ra, cơ quan dự thảo đã nhận được rất nhiều ý kiến đóng góp về nội dung này.

Bà Vũ Minh Huyền cũng khẳng định, đây là những cơ chế và nội dung mới mà Hà Nội đã sẵn sàng tâm thế để thực hiện. Việc thí điểm các nội dung này sẽ giúp Hà Nội xây dựng được một cơ chế cụ thể về nhân lực trong quá trình phát triển. Theo đó, bộ máy không chỉ bao gồm công chức, viên chức mà còn có cả những trường hợp là hợp đồng lao động nhưng được giao thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn của công chức trong thực thi công vụ.

Ngoài ra, đối với mô hình hiện nay trong dự thảo Luật Thủ đô, Sở Nội vụ đang nghiên cứu để tham mưu cho HĐND và UBND thành phố về việc thí điểm ký kết hợp đồng đối với các vị trí lãnh đạo tại các cơ quan, đơn vị. Đây là một điểm nổi bật vận hành theo cơ chế "có vào, có ra". Với yêu cầu đó, toàn bộ hiệu quả công việc đang được đặt lên rất cao.

"Khi các nội dung công việc đều được cụ thể hóa bằng các chỉ số KPI, chúng tôi tính toán, hiệu quả công việc của đơn vị sẽ đáp ứng tốt nhu cầu phát triển của xã hội và của Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới", bà Vũ Minh Huyền nói.

Bốn "trụ cột" phân quyền trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi)

Thông tin về những nguyên tắc phân quyền cốt lõi trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Nguyễn Quốc Hoàn cho biết, tại Điều 4 của dự thảo Luật Thủ đô sửa đổi, quy định về các nguyên tắc phân quyền và việc thực hiện các nhiệm vụ được phân quyền có 4 nội dung cốt lõi liên quan đến bảo đảm quyền con người, quyền công dân cũng như bảo đảm công bằng xã hội và phát triển bền vững.

Nguyên tắc thứ nhất là tối đa, toàn diện và rõ thẩm quyền. Một trong những điểm mới đột phá là việc giao cho chính quyền thành phố Hà Nội thực hiện tới 192 thẩm quyền. Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, đáng chú ý, những thẩm quyền này vốn đang thuộc về Quốc hội hoặc Chính phủ theo quy định pháp luật hiện hành. Với cơ chế cho phép Hà Nội quyết định các quyết sách mang tính trung ương, dự thảo Luật yêu cầu phải xác định rõ phạm vi và giới hạn cụ thể để đảm bảo tính thực thi minh bạch.

Nguyên tắc tiếp theo là phân quyền đi đôi với công khai, minh bạch và kiểm soát quyền lực. "Lý do phải công khai vì các quyền được trao từ Quốc hội, Chính phủ liên quan trực tiếp đến các quyền cơ bản của công dân và quyền con người. Kèm theo đó là cơ chế giám sát chặt chẽ việc thực thu để bảo đảm không trái với nguyên tắc Hiến pháp khi thực hiện thẩm quyền của Quốc hội", ông Nguyễn Quốc Hoàn nêu.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) trao đổi tại Chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cũng cho biết, việc phân quyền cho Hà Nội được thực hiện theo nguyên tắc không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia, nhằm mục tiêu bảo đảm Hà Nội chủ động trong phạm vi của mình nhưng vẫn nằm trong sự quản lý thống nhất chung của cả nước.

Và nguyên tắc cuối cùng, theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, việc phân quyền theo nguyên tắc lấy con người làm trung tâm của sự phát triển. Mục tiêu xuyên suốt của việc phân quyền là lấy con người làm trung tâm để thực hiện công bằng xã hội và giữ gìn bản sắc văn hóa đặc trưng của Hà Nội.

Trao cơ chế đặc thù, Hà Nội tăng tốc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) quy định phân quyền mạnh mẽ và sâu rộng trên nhiều lĩnh vực.

Đặc biệt, dự thảo Luật được đánh giá có bước đột phá với những quy định về chính sách chủ động phát triển nguồn nhân lực, thu hút trọng dụng nhân tài, cơ chế đãi ngộ.

Bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội. Ảnh: PV

Chia sẻ về những quy định trong lĩnh vực này có tác động tích cực với thành phố Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới, nhất là yêu cầu phát triển nguồn nhân lực số, bà Vũ Minh Huyền, cho biết: Với Hà Nội, giai đoạn phát triển hiện nay xuất hiện nhiều lĩnh vực mới, kéo theo yêu cầu thay đổi về vị trí việc làm trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Các vị trí này không còn mang tính “bất biến” mà cần được điều chỉnh linh hoạt theo từng giai đoạn phát triển.

Trong bối cảnh xây dựng Chính phủ số, chính quyền điện tử, yếu tố nhân lực giữ vai trò then chốt, đòi hỏi phải có chính sách vượt trội để đáp ứng yêu cầu mới.

Hà Nội hiện có nền tảng nguồn nhân lực tương đối vững song để tạo bứt phá, thành phố cần những giải pháp mạnh hơn, đặc biệt là nguồn lực đủ lớn để xây dựng và triển khai các quyết sách, kế hoạch cụ thể.

“Chúng tôi đã nghiên cứu sâu nội dung này. Việc trọng dụng nhân tài, nhất là những người có kinh nghiệm trong các lĩnh vực mới, được Hà Nội đưa vào diện thu hút với các cơ chế đặc thù như đào tạo, nhà ở, an sinh xã hội...”, bà Vũ Minh Huyền cho biết.

Tăng tự chủ tài chính cho Thủ đô

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ được trình Quốc hội khóa XVI tại Kỳ họp thứ nhất sắp tới đã đề xuất nhiều cơ chế mới về quản lý, sử dụng tài chính - ngân sách theo hướng tăng cường phân cấp, mở rộng quyền tự chủ và bảo đảm nguồn lực cho phát triển Thủ đô.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) trao đổi tại Chương trình. Ảnh Duy Hùng

Trao đổi về những điểm đáng chú ý, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết, các quy định trong dự thảo có thể khái quát thành ba nội dung trọng tâm.

Trước hết là khơi thông nguồn lực cho tăng trưởng, gắn với kết quả tăng trưởng thực tế. Dự thảo xác lập cơ chế ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho Hà Nội; đồng thời cho phép thành phố được giữ lại toàn bộ phần tăng thu so với dự toán được giao. Đáng chú ý, Hà Nội cũng được hưởng các khoản thu mới như thu từ tín chỉ carbon, tiền sử dụng đất để đầu tư phát triển.

Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, cơ chế này tạo ra vòng quay tích cực khi tăng trưởng kinh tế sẽ trực tiếp bổ sung nguồn lực tài chính, tiếp tục phục vụ cho tăng trưởng.

Thứ hai là mở rộng không gian tự chủ trong điều hành ngân sách. Dự thảo trao quyền cho HĐND thành phố Hà Nội quyết định cơ cấu chi ngân sách, phù hợp với đặc thù của Thủ đô. Thành phố được linh hoạt điều hành giữa chi đầu tư và chi thường xuyên, từ đó chủ động thiết kế, phân bổ nguồn lực tài chính theo mục tiêu phát triển.

"Quy định này góp phần giảm sự phụ thuộc vào các ràng buộc mang tính cứng nhắc trong điều tiết ngân sách, tạo điều kiện để Hà Nội nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực", Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho biết.

Các cơ chế trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng trở thành "đòn bẩy" quan trọng, giúp Thủ đô huy động nguồn lực lớn cho phát triển. Ảnh: Phạm Hùng

Thứ ba là đa dạng hóa các phương thức huy động nguồn lực tài chính. Bên cạnh các nguồn thu từ thuế theo quy định, Hà Nội có thể huy động thêm nguồn lực thông qua phát hành trái phiếu dự án, trái phiếu đô thị, trái phiếu xanh… nhằm thu hút nguồn lực trong xã hội và từ người dân.

"Các cơ chế trên được kỳ vọng trở thành “đòn bẩy” quan trọng, giúp Thủ đô huy động nguồn lực lớn cho phát triển. Không chỉ đáp ứng yêu cầu trước mắt, đây còn là nền tảng để Hà Nội triển khai các quyết sách dài hạn, thực hiện các dự án quy mô lớn trong thời gian tới", Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Nguyễn Quốc Hoàn đánh giá.

Hà Nội thực hiện công tác chuẩn bị sau khi luật được thông qua

Liên quan đến việc chuẩn bị phương án kiện toàn bộ máy tài chính - kế hoạch nhằm bảo đảm việc sử dụng và quản lý các nguồn lực huy động được sẽ luôn đúng mục tiêu, hiệu quả, không để xảy ra thất thoát, lãng phí, bà Vũ Minh Huyền, cho biết: “Thành phố Hà Nội đã nghiên cứu và đang rà soát để tổ chức lại đối với các cơ quan liên quan đến tài chính kế hoạch, nhất là cấp xã. Bởi hiện nay chúng ta đang thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, đối với cấp xã là mô hình mới. Vì vậy, thời gian đầu có thể có những bỡ ngỡ. Chúng tôi đang thực hiện rà soát và sẽ tổ chức lại đối với các phòng kinh tế, kinh tế hạ tầng đô thị của các xã, phường trong thời gian tới”.

Về vị trí việc làm đối với các phòng chuyên môn đã được phê duyệt, bà Vũ Minh Huyền thông tin, việc bố trí nhân lực, công chức của từng vị trí liên quan đến mảng tài chính kế hoạch sẽ được thực hiện theo đúng yêu cầu. Mỗi công chức sẽ thực hiện việc đánh giá cụ thể, rõ ràng trong toàn bộ các quá trình thực thi nhiệm vụ. Nội dung đánh giá tiến hành hằng tháng, hằng quý và rất cụ thể theo từng nấc, tầng.

Bà Vũ Minh Huyền cũng khẳng định, Hà Nội đã chuẩn bị xong cho việc thực hiện Luật Thủ đô ngay sau khi luật được thông qua.

Việc trao quyền chủ động giúp tiết kiệm nguồn lực, kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển

Trao đổi về việc Hà Nội sẽ được tự phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch, ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cho rằng, việc trao quyền cho Hà Nội, cụ thể là Chủ tịch UBND thành phố được phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch là bước ngoặt rất quan trọng, mang tính đặc thù của Thủ đô.

Hà Nội đang dần hiện thực hóa mô hình đô thị đa trung tâm. Ảnh: Phạm Hùng

Trước hết có thể thấy rõ, việc này giúp đơn giản hóa thủ tục, đặc biệt là rút ngắn quy trình hành chính. Theo quy định hiện hành, thẩm quyền phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch của các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, thuộc Thủ tướng Chính phủ. Tuy nhiên, từ năm 2025, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết đặc thù cho Hà Nội, qua đó trao quyền cho Chủ tịch UBND thành phố được phê duyệt, điều chỉnh quy hoạch. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) tiếp tục kế thừa quy định này.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn trao đổi tại Chương trình thời sự tối 4-4. Ảnh: Phạm Hùng

Với cơ chế đó, khi phát sinh những vấn đề cấp bách cần điều chỉnh quy hoạch, Hà Nội không phải trải qua nhiều tầng nấc thủ tục như trước mà có thể chủ động quyết định trong khuôn khổ pháp luật. Điều này tạo điều kiện thuận lợi để thành phố linh hoạt điều chỉnh quy hoạch, phục vụ việc phát triển các đô thị mới, trong đó có mô hình đô thị đa trung tâm.

Cơ chế trao quyền giúp hiện thực hóa định hướng phát triển đô thị đa trung tâm. Thành phố có thể chủ động hình thành các trung tâm đô thị mới, qua đó giảm áp lực cho khu vực nội đô lịch sử. Khi các điều kiện kinh tế - xã hội thay đổi hoặc phát sinh những yêu cầu mới, việc điều chỉnh quy hoạch kịp thời sẽ giúp Hà Nội đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển.

Dù được trao quyền mạnh mẽ, nhưng việc điều chỉnh quy hoạch vẫn đi kèm cơ chế kiểm soát chặt chẽ. Dự thảo Luật dự kiến quy định một số trường hợp cụ thể mà Hà Nội được phép điều chỉnh quy hoạch, như: Để phục vụ lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, đặc biệt là các trường hợp quan trọng; để đáp ứng yêu cầu về quốc phòng, an ninh, phù hợp với vị trí đặc biệt của Thủ đô - trung tâm chính trị, hành chính của cả nước; trong trường hợp có những biến động lớn về kinh tế - xã hội, những yếu tố khó dự báo trong dài hạn.

Trong những trường hợp này, việc điều chỉnh quy hoạch vẫn phải có sự tham vấn ý kiến của các cơ quan Trung ương, các bộ, ngành; đồng thời cần có sự thống nhất của HĐND thành phố. Điều đó nhằm bảo đảm tính kiểm soát, sự đồng bộ của hệ thống quy hoạch, tránh tình trạng điều chỉnh tùy tiện hoặc quá thường xuyên.

Thực tế cho thấy, có nhiều quy hoạch kéo dài nhưng không triển khai được dự án, trong khi nhu cầu điều chỉnh lại mất nhiều thời gian, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Vì vậy, việc trao thẩm quyền chủ động cho Hà Nội sẽ giúp tiết kiệm nguồn lực, kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Khẳng định mạnh mẽ vai trò và tính cạnh tranh của Thủ đô trên mọi lĩnh vực

Bà Vũ Minh Huyền, Phó Trưởng phòng phụ trách phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội trao đổi tại Chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Liên quan đến quy định về việc Hà Nội chủ động quy hoạch và xây dựng các khu chức năng, khu thương mại tự do, trung tâm tài chính, và các khu vực có cơ chế đặc thù, bà Vũ Minh Huyền cho biết, đối với dự thảo Luật Thủ đô, Hà Nội sẽ được trao quyền chủ động toàn diện trong các công tác quy hoạch và xây dựng các trung tâm, khu chức năng, khu thương mại cũng như các trung tâm tài chính.

Đây là bước ngoặt quan trọng giúp thay đổi phương thức quản trị từ những khuôn mẫu, quy trình cứng nhắc trước đây sang một cơ chế mở và linh hoạt hơn. Việc gỡ bỏ các rào cản về định hướng cũ không chỉ tạo không gian cho sự chủ động mà còn tạo cho Hà Nội sự chủ động hơn, khẳng định mạnh mẽ vai trò và tính cạnh tranh của Thủ đô trên mọi lĩnh vực.

Đặc biệt, với tầm nhìn quy hoạch tổng thể 100 năm, quyền chủ động này được thể hiện rõ nét qua việc tổ chức bộ máy, điều phối nguồn lực và đặc biệt là cơ chế thu hút nhân tài, từ những chuyên gia có năng lực đến đội ngũ kiến trúc sư, công trình sư cho các dự án trọng điểm.

"Đây là những điểm mới mang tính đột phá được kỳ vọng tạo đà phát triển mạnh mẽ, hiện thực hóa những mục tiêu tăng trưởng mà Hà Nội đang hướng tới sau khi dự thảo luật chính thức được thông qua", Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Xây dựng chính quyền, Sở Nội vụ thành phố Hà Nội nêu quan điểm.

Khi được trao quyền phù hợp, HĐND, UBND cấp xã sẽ trở thành “mắt xích” quan trọng

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã mang lại những thay đổi căn bản và sâu sắc về vai trò, vị trí của HĐND và UBND cấp xã. Không còn đơn thuần là cấp thực thi, chính quyền cấp xã hiện nay đã vươn mình trở thành cấp quyết định và trực tiếp tổ chức thực hiện nhiều chính sách sát sườn với đời sống nhân dân.

Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, điểm thay đổi đáng chú ý nhất là việc mở rộng thẩm quyền cho cơ sở. Với quyền hạn mới, HĐND cấp xã đã có đủ điều kiện pháp lý để ban hành các quyết định quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống dân sinh tại địa phương. Song hành với đó, UBND cấp xã cũng đứng trước yêu cầu cấp thiết phải nâng cao năng lực điều hành và quản trị để đáp ứng phạm vi chức năng, nhiệm vụ ngày càng mở rộng.

Việc phân quyền mạnh mẽ được xem là giải pháp then chốt để "kéo gần" khoảng cách giữa chính quyền và người dân. Trước đây, nhiều vấn đề thuộc quyền lợi của người dân phải chuyển lên cấp huyện mới đủ thẩm quyền xử lý thì nay đã giải quyết tại chỗ, góp phần tiết kiệm thời gian.

“Hiện nay, với mô hình hai cấp, hầu hết các yêu cầu và vấn đề phát sinh hằng ngày của người dân có thể được giải quyết ngay tại xã, phường. Sự hiện diện sát sao này không chỉ giúp giải quyết công việc nhanh chóng mà còn tăng mức độ hài lòng và củng cố niềm tin của nhân dân vào bộ máy chính quyền cơ sở”, ông Nguyễn Quốc Hoàn phân tích.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp trao đổi tại Chương trình. Ảnh: Phạm Hùng

Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp nhấn mạnh, việc tăng quyền cho chính quyền cấp xã đòi hỏi sự chuyển mình mạnh mẽ về tính chuyên nghiệp của đội ngũ cán bộ. Để giải quyết khối lượng công việc và thẩm quyền lớn hơn so với trước đây, cả HĐND và UBND cấp xã đều phải tập trung nâng cao năng lực quản trị, bảo đảm đủ khả năng thực thi các nhiệm vụ mới một cách hiệu quả.

Trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính, vai trò của chính quyền cấp xã càng trở nên đặc biệt quan trọng. Việc tăng cường cung cấp dịch vụ công trực tuyến đặt ra yêu cầu cao hơn trong công tác phục vụ, bảo đảm các thủ tục hành chính đến với người dân một cách thuận tiện và chất lượng nhất.

Tạo cơ chế thúc đẩy mạnh mẽ công nghiệp văn hóa

Tại điểm cầu xã Suối Hai ở khu nhà sàn thôn Gò Sống, một điểm sinh hoạt văn hóa cộng đồng đặc trưng của bà con người dân tộc Mường, Dao - Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai Lê Hào Quang cho biết, địa phương đã thống kê và có biện pháp bảo tồn đối với 18 di tích được lập danh mục trên địa bàn.

Cùng với đó, xã cũng quan tâm, định hướng xây dựng dự án đầu tư, bảo tồn, duy trì và phát triển, biến nơi đây thành điểm đến trong phát triển du lịch tâm linh. Với 11 thiết chế phi vật thể, xã tiếp tục bảo tồn và phát huy, đưa vào các sản phẩm du lịch để thu hút khách thập phương đến với địa phương.

Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai Lê Hào Quang trao đổi tại Chương trình. Ảnh: Khuất Duyên

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai Lê Hào Quang, sản phẩm văn hóa còn gắn liền, chứa đựng trong các sản phẩm nông nghiệp khác. Ví dụ như văn hóa về thưởng thức trà, nằm trong mô hình sản xuất, chế biến trà của địa phương. Hoặc văn hóa thưởng thức sinh vật cảnh, ở địa phương có ngành sản xuất, trồng cây mai trắng và cây cảnh, cây công trình trên địa bàn. Đó là những ví dụ về sản phẩm văn hóa đã và đang được duy trì, phát huy, tạo ra giá trị cho địa phương trong thời gian qua. Cùng với đó, nét văn hóa về hát, múa, biểu diễn cồng chiêng cũng được đưa vào các tour du lịch phục vụ du khách khi đến với địa phương.

Vào cuối tuần, thôn Gò Sống thường tổ chức bán sản vật địa phương và biểu diễn cồng chiêng, múa sạp cho du khách thập phương. Ảnh: Khuất Duyên

Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai cho biết thêm, thôn, tổ dân phố là thiết chế tự quản của cộng đồng dân cư, giữ vai trò trực tiếp triển khai, là cầu nối giữa chính quyền và nhân dân.

Với những quy định trong Dự thảo Luật cho phép thành phố Hà Nội có thẩm quyền quy định cơ chế, biện pháp phát huy dân chủ ở cơ sở và huy động sự tham gia của người dân trong quản trị địa phương, thể hiện định hướng quản trị hiện đại, lấy người dân làm trung tâm.

"Quy định này có ý nghĩa tích cực trong việc thúc đẩy dân chủ cơ sở tại địa phương. Người dân không chỉ được biết, được bàn mà còn chủ động tham gia sâu hơn vào quá trình quản lý, giám sát và thực hiện công việc tại cộng đồng dân cư. Từ đó, nâng cao tính minh bạch, tạo sự đồng thuận trong xã hội và tăng cường niềm tin của nhân dân với chính quyền. Phát huy tinh thần dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra và dân thụ hưởng”, Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai nêu quan điểm.

Phó Chủ tịch UBND xã Suối Hai Lê Hào Quang cho biết thêm, cơ chế khoán việc và các cơ chế khác trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cũng góp phần tăng cường tính chủ động của cộng đồng dân cư, giảm gánh nặng hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý tại cơ sở. Đây là một bước tiến trong đổi mới phương thức quản lý, cơ chế này cho phép giao nhiệm vụ gắn với kết quả cụ thể, qua đó nâng cao hiệu quả công việc, tiết kiệm chi phí và phát huy tính chủ động sáng tạo của các cá nhân, tổ chức cơ sở. Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu xây dựng nền hành chính hiện đại.

Ngoài ra, quy định này còn góp phần phát huy vai trò tự quản của cộng đồng dân cư tại thôn, tổ dân phố. Khi người dân được trao cơ hội tham gia và có cơ chế phù hợp để đóng góp, họ sẽ chủ động hơn trong việc giải quyết các vấn đề quản trị ở địa phương, từ đó giảm tải cho bộ máy hành chính và nâng cao hiệu quả.

Cùng chia sẻ tại điểm cầu xã Suối Hai, bà Đinh Thị Nhã, người dân tộc Mường, trú tại xã Suối Hai cho biết, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và phát triển công nghiệp văn hóa là định hướng quan trọng trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm trao truyền bản sắc văn hóa dân tộc. Thông qua hoạt động này để tăng cường gắn kết cộng đồng và phát triển du lịch xanh, tạo sinh kế cho bà con.

Tăng cường tự chủ, khơi thông các nguồn lực - động lực mới cho Hà Nội phát triển bứt phá

Đánh giá về cơ chế “giải trình” được quy định trong Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp, cho biết: Phải khẳng định, cơ chế giải trình trong dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là nội dung đặc biệt quan trọng. Việc thiết kế cơ chế này cần tương xứng với mức độ phân cấp, phân quyền; quyền hạn càng lớn thì trách nhiệm kiểm tra, giám sát và giải trình càng phải chặt chẽ, rõ ràng.

Theo ông Nguyễn Quốc Hoàn, về nguyên tắc, cơ chế giải trình cần làm rõ hai vấn đề: Khi nào phải giải trình và giải trình với ai. Trước hết, ngay từ giai đoạn xây dựng chính sách, các cơ quan trình phải làm rõ sự cần thiết, đánh giá tác động, rủi ro và hiệu quả dự kiến; đồng thời tham vấn đầy đủ các đối tượng chịu tác động, báo cáo cơ quan có thẩm quyền trước khi ban hành.

Ông Nguyễn Quốc Hoàn, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) trao đổi tại Chương trình. Ảnh: PV

Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp cho rằng, trong quá trình thực hiện, các cơ quan được giao nhiệm vụ, đặc biệt là người đứng đầu, phải chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả triển khai, bảo đảm không chỉ đúng quy trình mà còn đạt hiệu quả cao nhất. Sau khi chính sách được thực hiện cần tổ chức đánh giá trên cơ sở mục tiêu đề ra và hiệu quả thực tế. Đối với các chính sách thí điểm, dự thảo Luật quy định khi có nguy cơ không đạt mục tiêu phải kịp thời điều chỉnh hoặc chấm dứt nhằm tránh rủi ro lớn cho xã hội.

Về giải trình, ông Nguyễn Quốc Hoàn cho rằng, các cơ quan được trao quyền có trách nhiệm giải trình trước các cơ quan có thẩm quyền liên quan trong quá trình thực thi quyền được giao. Đồng thời, việc giải trình cũng phải được thực hiện công khai, minh bạch trước người dân, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí, truyền thông.

Tại Chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội, các khách mời đã đề cập tới sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện một số cơ chế của Luật Thủ đô năm 2024; đi sâu phân tích những cơ chế đặc thù trong Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm tạo thể chế vượt trội để Hà Nội phát triển bứt phá. Ảnh: Phạm Hùng

"Như vậy, cơ chế giải trình trong dự thảo Luật Thủ đô không mang tính hình thức mà hướng tới thiết lập một quy trình rõ ràng, có địa chỉ, thời hạn và trách nhiệm cụ thể", Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Bộ Tư pháp nhận định.

Đồng thời ông cho rằng, đây là nền tảng quan trọng để bảo đảm phân quyền mạnh mẽ đi đôi với kỷ cương, kỷ luật, tạo điều kiện để chính quyền thành phố Hà Nội thực thi hiệu quả các thẩm quyền được giao, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Qua các tư liệu và trao đổi của khách mời tại Chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội cho thấy, việc trao quyền mạnh mẽ cho chính quyền thành phố Hà Nội trong Luật Thủ đô (sửa đổi) là sự thay đổi mạnh mẽ về mặt hành chính, bước chuyển căn bản sang tư duy kiến tạo phát triển, tạo cơ chế đặc thù để Hà Nội phát triển bứt phá. Những cơ chế này định hình lại cách thức vận hành, tăng cường tự chủ, trách nhiệm giải trình và khơi thông các nguồn lực, đưa Thủ đô đi trước trong đổi mới sáng tạo, quản lý đô thị.