Sửa Luật An toàn thực phẩm phải trả lời được câu hỏi 'thực phẩm đến tay người dân có an toàn không?'

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên trình bày tờ trình về dự án luật

Thống nhất một đầu mối quản lý, phân quyền mạnh về cấp giấy phép

Chiều 24-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật An toàn thực phẩm (ATTP) sửa đổi.

Trình bày Tờ trình về dự án Luật tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, việc xây dựng dự án Luật ATTP (sửa đổi) nhằm kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật ATTP năm 2010.

Trong đó, dự thảo Luật đã bổ sung một số hành vi bị nghiêm cấm cho phù hợp với các văn bản pháp luật hiện hành và thực tiễn; bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp khi kinh doanh theo phương thức thương mại điện tử và bổ sung điều kiện đảm bảo ATTP của các cơ sở giao đồ ăn trực tuyến; bổ sung nghĩa vụ của tổ chức cá nhân, cung cấp suất ăn tập thể không vì mục đích kinh doanh…

Điểm mới nữa là dự thảo Luật đã cụ thể hóa nguyên tắc phân cấp, phân quyền thống nhất một đầu mối, quy định Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về ATTP; Cơ quan quản lý nhà nước về ATTP trung ương là cơ quan chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về ATTP. Phân quyền cho UBND các cấp thực hiện quản lý nhà nước trong phạm vi địa phương…

Dự thảo luật cũng điều chỉnh theo hướng đẩy mạnh phân cấp tối đa cho cơ quan chuyên môn thuộc UBND cấp tỉnh thực hiện tiếp nhận hồ sơ công bố và cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện ATTP…

Trình bày tóm tắt báo cáo thẩm tra dự thảo luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải cho biết, dự thảo Luật cơ bản bám sát và thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng trong giai đoạn hiện nay. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra còn nhiều băn khoăn về tính khả thi của dự thảo Luật.

Phát biểu thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho rằng, dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) quy định Bộ Y tế chịu trách nhiệm chính là đúng định hướng, nhưng về mặt kỹ thuật lập pháp cần chuẩn hóa lại thuật ngữ. Ông đề nghị sửa đổi thành: "Bộ Y tế là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất thực hiện quản lý nhà nước về ATTP" thay vì quy định: “Bộ Y tế chịu trách nhiệm trước Chính phủ...”.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu góp ý, dự thảo luật hiện vẫn chưa phân định thật rạch ròi giữa cơ quan tham mưu giúp Chính phủ quản lý thống nhất với các Bộ chuyên ngành...

Tuyệt đối không vì cải cách thủ tục mà hạ chuẩn an toàn

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho ý kiến tại phiên họp

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu, điểm nghẽn lớn của luật hiện hành và dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) là chưa làm rõ quản lý nhà nước, ranh giới trách nhiệm giữa các bộ, giữa Trung ương và địa phương về quản lý ATTP.

Theo chỉ đạo của Bộ Chính trị, việc kiện toàn tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về ATTP theo hướng thống nhất chỉ một đầu mối chịu trách nhiệm từ Trung ương đến địa phương là Bộ Y tế. Vì thế, luật sửa đổi lần này phải thể hiện thật rõ ràng: cơ quan chủ trì quản lý nhà nước về ATTP, cơ quan phối hợp, cơ quan nào quyết định và khi xảy ra sự cố thì cơ quan nào phải chịu trách nhiệm đến cùng.

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh, việc chuyển đổi từ tiền kiểm sang quản lý theo nguy cơ phải là "xương sống" của Luật sửa đổi, phải quy định theo hướng chuyển từ "tiền kiểm" cơ học sang phân tích nguy cơ và "hậu kiểm" thực chất. Đồng thời phải xác định rõ nhóm nào Nhà nước tiền kiểm, nhóm nào doanh nghiệp chịu trách nhiệm và nhóm nào hậu kiểm; quy định tiêu chí chuyển mức độ kiểm soát.

“Tuyệt đối không lấy lý do quản lý để phục hồi cơ chế "xin - cho", nhưng cũng không vì cải cách thủ tục mà hạ chuẩn an toàn” – Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nói. Ông nhấn mạnh, mọi chính sách can thiệp trực tiếp vào sản phẩm và sức khỏe người dân phải dựa trên bằng chứng khoa học. Tiêu chí phân loại nguy cơ cần được quy định rõ trong luật hoặc giao Chính phủ ban hành kèm danh mục, tránh tùy tiện.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật phải thể hiện rõ ba chuyển đổi: từ phân tán sang một đầu mối chịu trách nhiệm; từ quản thủ tục sang quản nguy cơ và kết quả; từ kiểm tra thủ công sang quản trị bằng dữ liệu, truy xuất theo chuỗi.

Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) khi được ban hành cần phải trả lời 3 vấn đề cốt yếu: Thực phẩm đến tay người dân có an toàn hay không?; Doanh nghiệp tuân thủ tốt có ít thủ tục hơn hay không?; Khi xảy ra sự cố có truy được nguồn gốc, xác định được trách nhiệm và xử lý đủ nhanh hay không?

“An toàn thực phẩm không được bảo đảm bằng việc tạo ra nhiều giấy phép hơn, mà phải bằng chuẩn an toàn rõ hơn, dữ liệu tốt hơn, hậu kiểm mạnh hơn và trách nhiệm không thể né tránh” - Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà giải trình, tiếp thu các ý kiến tại Phiên họp

Kết luận Phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho biết, UBTVQH thống nhất với sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật ATTP năm 2010.

Theo lộ trình, UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến lần đầu dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ 2 (tháng 10-2026) và xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 3 (tháng 5-2027).