Sửa Luật Hải quan: Tạo hành lang pháp lý cho hải quan số và quản trị thông minh

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh phát biểu kết luận phiên họp. Ảnh ST

Hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro, kết nối dữ liệu

Đại diện Bộ Công an cho rằng, dự thảo Luật cần làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp giữa cơ quan hải quan với lực lượng công an trong trao đổi thông tin nghiệp vụ, phát hiện và xử lý các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới.

Cùng với đó, Bộ Công an đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định liên quan đến quản lý rủi ro và kiểm tra, giám sát hải quan đối với nhóm hàng hóa có nguy cơ cao nhằm tăng khả năng phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý vi phạm.

Đối với nội dung kết nối hệ thống thông tin giữa cơ quan hải quan với cơ sở dữ liệu nghiệp vụ của Bộ Công an, đại diện Bộ Công an đề xuất giao một đơn vị đầu mối thực hiện việc tiếp nhận, phân tích và chia sẻ dữ liệu phục vụ đánh giá rủi ro, nhận diện tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động xuất nhập khẩu…

Đối với quản lý hàng hóa giao dịch qua nền tảng thương mại điện tử, đại diện Thanh tra Chính phủ đề xuất bổ sung quy định về xây dựng cổng thông tin hải quan chuyên biệt kết nối trực tiếp với các sàn thương mại điện tử trong và ngoài nước, đồng thời liên thông với hệ thống định danh điện tử quốc gia.

Đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ logistics Việt Nam cho rằng, cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực hải quan thời gian qua đã mang lại hiệu quả rõ rệt cho doanh nghiệp, nhất là ở các khâu xử lý thủ tục điện tử và thông quan trực tuyến.

Tuy nhiên, Hiệp hội kiến nghị dự thảo Luật cần tiếp tục hoàn thiện các quy định về phân cấp, phân quyền; cải cách kiểm tra chuyên ngành; xử lý hàng tồn đọng; nâng cấp cơ chế một cửa quốc gia và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý hải quan để phù hợp với xu hướng thương mại hiện đại.

Thích ứng với thương mại điện tử xuyên biên giới

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Đặng Hoàng Oanh cho biết, Hội đồng thẩm định thống nhất cao về sự cần thiết sửa đổi Luật Hải quan nhằm tiếp tục hoàn thiện thể chế, đáp ứng yêu cầu cải cách quản lý nhà nước và tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình thực thi Luật Hải quan năm 2014.

Theo bà Hoàng Oanh, việc sửa đổi luật còn nhằm phục vụ yêu cầu tái thiết kế quy trình nghiệp vụ, xây dựng mô hình hải quan số và thích ứng với quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh trong hoạt động thương mại, logistics và quản lý nhà nước.

Bên cạnh đó, dự thảo Luật cũng được xây dựng để thể chế hóa các chủ trương lớn của Trung ương, Bộ Chính trị về đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế số, cải cách thể chế và đẩy mạnh phân cấp, phân quyền.

Liên quan đến hoạt động thương mại điện tử xuyên biên giới, bà Hoàng Oanh đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát quy định xác định chủ quản nền tảng thương mại điện tử là chủ thể khai hải quan để bảo đảm thống nhất với quy định của pháp luật chuyên ngành…

Ngoài ra, một số quy định khác cũng cần được nghiên cứu thêm nhằm bảo đảm tính khả thi. Trong đó có quy định yêu cầu doanh nghiệp kinh doanh kho bãi chịu trách nhiệm tiêu hủy hàng hóa gây ô nhiễm môi trường khi chưa xác định được chủ sở hữu. Nội dung này cần được xem xét kỹ trên cơ sở quy định của Bộ luật Dân sự để bảo đảm hài hòa trách nhiệm giữa các bên liên quan.

Đối với thời hạn kiểm tra sau thông quan tối đa 5 năm, cơ quan soạn thảo cũng được đề nghị rà soát để bảo đảm đồng bộ với quy định về thời hiệu xử phạt vi phạm hành chính.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì tiếp thu đầy đủ ý kiến góp ý của Hội đồng thẩm định, tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật và hồ sơ dự án Luật trước khi trình Chính phủ xem xét./.