Sửa Luật Kiến trúc: Phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc

Sáng 8/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ 4, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc

Tham gia góp ý kiến vào Điều 5, bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị nghiên cứu bổ sung vào khoản 2, Điều 5 quy định về nhận diện các yếu tố kiến trúc truyền thống của cộng đồng dân tộc thiểu số để phản ánh đa dạng về kiến trúc truyền thống của cộng đồng các dân tộc thiểu số cùng sinh sống trong một địa bàn.

Ông Nguyễn Đắc Vinh cũng đề nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung một số quy định nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc bảo tồn bản sắc kiến trúc ở nông thôn.

Quang cảnh phiên họp (Ảnh: Media Quốc hội).

Đối với quy định về quản lý công trình kiến trúc có giá trị và mối quan hệ với pháp luật về di sản văn hóa, ông Nguyễn Đắc Vinh cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc chưa có quy định mang tính nguyên tắc về việc lấy ý kiến cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa khi lập hoặc điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc tại các khu vực có di sản văn hóa.

Đồng thời, dự thảo cũng chưa có quy định về công khai giám sát cộng đồng với danh mục công trình kiến trúc có giá trị.

Do đó, ông đề nghị bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về việc lấy ý kiến cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa khi xây dựng, điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc tại khu vực có di sản văn hóa.

Bên cạnh đó, quy định về công khai danh mục giám sát cộng đồng công trình kiến trúc có giá trị cao, giao Chính phủ quy định chi tiết.

Về thi tuyển, tuyển chọn phương án kiến trúc, ông Nguyễn Đắc Vinh cho rằng cần bổ sung quy định mang tính nguyên tắc về thành phần Hội đồng thi tuyển đối với các công trình văn hóa quốc gia như Bảo tàng quốc gia, Nhà hát quốc gia, công trình kỷ niệm, tượng đài… phải có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý văn hóa và chuyên gia quản lý văn hóa.

Góp ý kiến tại phiên họp, Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương cho biết, hiện các công trình có giá trị đã được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa được quản lý theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa.

Thứ trưởng Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương (Ảnh: Media Quốc hội).

Tuy nhiên, Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch đề nghị bổ sung vào phạm vi quản lý đối với các công trình thuộc danh mục kiểm kê và các công trình nằm trong khu vực có yếu tố di sản văn hóa, nhằm bảo đảm tính thống nhất trong công tác quản lý.

Theo Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương, đề xuất này xuất phát từ thực tiễn công tác bảo tồn di sản trong thời gian qua. Một số công trình thuộc diện kiểm kê di tích đã phát sinh sai phạm trong quá trình tu bổ, tôn tạo, thu hút sự quan tâm của dư luận, như đình Lương Xá, nhà thờ Bùi Chu...

Thứ trưởng cho biết, dù chưa được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa, các công trình này đều thuộc diện kiểm kê và có giá trị cần được bảo vệ. Bên cạnh đó, nhiều công trình nằm trong khu vực danh lam thắng cảnh hoặc đô thị di sản cũng cần được đưa vào phạm vi quản lý.

Về quy chế quản lý kiến trúc, Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương cho biết, Bộ VHTTDL thống nhất với chủ trương phân cấp cho địa phương, đồng thời đề nghị trong quá trình xây dựng và thực hiện quy chế cần lấy ý kiến của cơ quan quản lý Nhà nước về văn hóa theo thẩm quyền đối với các công trình có tác động trực tiếp đến di sản.

Theo Thứ trưởng, đối với các khu di tích, không chỉ từng công trình riêng lẻ mà không gian cảnh quan, tương quan kiến trúc, điểm nhìn và tổng thể khu vực đều có ý nghĩa quan trọng. Do đó, việc xây dựng quy chế quản lý kiến trúc cần bảo đảm sự phối hợp giữa các ngành, lĩnh vực liên quan.

Đối với quy định về thi tuyển kiến trúc, ông đề nghị nghiên cứu bổ sung đối tượng áp dụng đối với các công trình có giá trị đặc biệt quốc gia và các công trình trong khu du lịch quốc gia.

Đây là những công trình có ý nghĩa quan trọng, góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa, phát huy giá trị truyền thống và nâng cao sức hấp dẫn của điểm đến du lịch, vì vậy cần được tổ chức thi tuyển phương án kiến trúc để bảo đảm chất lượng và hiệu quả đầu tư.

Phải có những công trình kiến trúc đẹp, nhân văn

Phát biểu ý kiến về bảo tồn bản sắc văn hóa trong kiến trúc, ông Hoàng Thúc Hào - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, việc phân cấp đến xã, phường thì một số điểm là quá tải.

Ông cho rằng, Hội Kiến trúc sư cấp tỉnh và Hội Kiến trúc sư Trung ương có thể tham gia góp phần vào khung tiêu chí, khung nguyên tắc chung trong việc lựa chọn bản sắc văn hóa phù hợp với từng vùng miền cụ thể.

Ông Hoàng Thúc Hào - Phó Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam (Ảnh: Media Quốc hội).

"Bản sắc văn hóa thì bao giờ cũng là giao lưu văn hóa và không đứng yên. Vì thế, trong nội dung bảo tồn và bảo vệ bản sắc văn hóa dân tộc, có sự giao lưu là hiển nhiên. Giao lưu nhưng cần giữ vững bản sắc của mình", ông Hào nói.

Cuối cùng theo ông, sửa đổi luật nói chung và trong đó có những điểm về thi tuyển, về hành nghề, về bản sắc văn hóa, để cuối cùng là chúng ta phải có những công trình kiến trúc đẹp, công trình nhân văn và công trình đẹp. "Kiến trúc Việt Nam nếu không đẹp, thì giới kiến trúc sư Việt Nam đã thất bại", ông Hào nói.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên (Ảnh: Media Quốc hội).

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ tính thống nhất, đồng bộ của dự thảo Luật với các luật có liên quan như Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Nhà ở cùng các luật khác có liên quan.

Đồng thời, bảo đảm phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Liên quan đến bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên cho rằng, cần chú trọng bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, đồng thời tiếp thu tinh hoa kiến trúc hiện đại; trong đó chú ý giữ gìn phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, bản sắc văn hóa vùng miền, thích ứng với biến đổi khí hậu, kiến trúc xanh, kiến trúc phù hợp với yêu cầu bảo đảm quốc phòng, an ninh và bối cảnh phát triển mới của khu vực, thế giới.