Sửa Luật Nhà ở:Hoàn thiện hành lang pháp lý đối với căn hộ du lịch, căn hộ khách sạn

Tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định cho phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở

Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam vừa tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi).

Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi)

Phát biểu tại Hội nghị, bà Hà Thị Nga, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho biết, nhà ở là một trong những nhu cầu thiết yếu của mỗi người dân, đồng thời là một chính sách an sinh xã hội lớn của Đảng và Nhà nước. Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định: “Nhà nước có chính sách phát triển nhà ở, tạo điều kiện để mọi người dân có chỗ ở”.

“Những năm qua, hệ thống chính sách, pháp luật về nhà ở đã từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để phát triển thị trường bất động sản, nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của đất nước”, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Hà Thị Nga nhấn mạnh.

Tuy nhiên, theo bà Hà Thị Nga, sau gần 2 năm thi hành, Luật Nhà ở năm 2023 đã bộc lộ một số hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới của đất nước.

Đặc biệt, trong bối cảnh tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh gọn bộ máy, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số; đồng thời triển khai các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước về phát triển nhà ở xã hội, việc sửa đổi, bổ sung một số quy định của Luật là cần thiết.

Bà Hà Thị Nga, Ủy viên BCH Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu

Vì vậy, việc xây dựng dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) là hết sức cần thiết trong bối cảnh hiện nay, nhằm thể chế đầy đủ các chủ trương của Đảng và đặc biệt là khắc phục những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, ổn định, khả thi cho công tác phát triển, quản lý và sử dụng nhà ở trong giai đoạn mới hiện nay.

Trình bày về những điểm mới của dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh nêu rõ, dự thảo được xây dựng theo hướng luật khung, phát huy vai trò kiến tạo của Nhà nước, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa các thủ tục đầu tư, kinh doanh.

Dự thảo gồm 13 chương, 149 điều, giảm 49 điều so với luật hiện hành, đồng thời bổ sung và hoàn thiện chính sách đối với bốn nhóm nhà ở gồm nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách nhằm thể chế hóa quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Một trong những điểm mới đáng chú ý là bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê, quy định rõ nguồn vốn, đối tượng, điều kiện, hình thức đầu tư và cơ chế ưu đãi; đồng thời bổ sung loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp nhằm tăng nguồn cung nhà ở, đáp ứng khả năng chi trả của người dân.

Ông Nguyễn Văn Sinh, Thứ trưởng Bộ Xây dựng phát biểu

Dự thảo cũng hoàn thiện hành lang pháp lý đối với các loại hình nhà có mục đích lưu trú như căn hộ du lịch, căn hộ khách sạn, nhà ở kết hợp văn phòng; luật hóa các chính sách ưu đãi đối với nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang và các nhóm đối tượng chính sách.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung cơ chế linh hoạt về đất đai, quy hoạch và hình thức đầu tư để thúc đẩy cải tạo, xây dựng lại chung cư cũ; cho phép thuê đơn vị chuyên nghiệp hỗ trợ quản lý, vận hành nhà chung cư; xử lý các vướng mắc liên quan đến kinh phí bảo trì, sở hữu chung, sở hữu riêng và bổ sung yêu cầu về hạ tầng giao thông xanh, khu vực sạc xe điện.

Các quy định về sở hữu nhà ở của cá nhân nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài có hai quốc tịch, đối tượng được sử dụng nhà ở công vụ và quyền tự do thỏa thuận trong giao dịch nhà ở cũng được rà soát, điều chỉnh nhằm bảo đảm đồng bộ với hệ thống pháp luật và phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Tạo điều kiện để các nhóm khó khăn tiếp cận nhà ở xã hội thuận lợi

Tại Hội nghị, các đại biểu tập trung góp ý, phản biện về tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và đồng bộ của Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) với các luật có liên quan; đồng thời đánh giá tính khả thi và tác động của dự thảo đối với người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước.

Các ý kiến đi sâu vào phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng, các khái niệm mới; quy định về sở hữu, phát triển và giao dịch nhà ở; nhà ở thương mại giá phù hợp, nhà có mục đích lưu trú, nhà cho thuê, nhà ở công vụ và nhà ở chính sách.

Đại biểu cũng thảo luận về việc luật hóa các cơ chế phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho lực lượng vũ trang, người có công và các đối tượng chính sách; cải tạo, xây dựng lại chung cư; bồi thường, tái định cư, di dời; quản lý, vận hành nhà chung cư, sở hữu chung - riêng và sử dụng kinh phí bảo trì.

GS.TS Trần Ngọc Đường - Ủy viên Đoàn Chủ tịch, Chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về Dân chủ và Pháp luật Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu

Nêu ý kiến tại Hội nghị, GS.TS Trần Ngọc Đường, Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn về Dân chủ và Pháp luật cho rằng, về phạm vi điều chỉnh, cách liệt kê các nhóm nội dung như sở hữu, phát triển, quản lý, sử dụng và giao dịch nhà ở chưa bao quát đầy đủ các quan hệ pháp luật được dự thảo điều chỉnh.

Khái niệm “phát triển nhà ở” còn quá rộng, chưa thể hiện rõ các hoạt động quan trọng như cải tạo, xây dựng lại, phá dỡ nhà ở, tái định cư và phát triển quỹ nhà ở quốc gia; quy định về “giao dịch nhà ở” chưa phân định rõ phạm vi điều chỉnh giữa Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản.

Khoản 1 xác định giao dịch nhà ở thuộc phạm vi của Luật Nhà ở, nhưng khoản 2 lại loại trừ nhiều giao dịch quan trọng để áp dụng Luật Kinh doanh bất động sản, dễ dẫn đến mâu thuẫn, chồng chéo và khó xác định luật ưu tiên áp dụng. Do đó, cần làm rõ từng loại giao dịch, bổ sung nguyên tắc áp dụng pháp luật khi các luật có quy định khác nhau.

Bên cạnh đó, GS.TS Trần Ngọc Đường cho rằng, cần làm rõ đối tượng và điều kiện được hưởng nhà ở đối với lực lượng vũ trang; xác định nhà chung cư dựa trên đặc điểm sở hữu chung, sở hữu riêng và quy chuẩn kỹ thuật thay vì chỉ căn cứ số tầng; phân biệt thời hạn sử dụng công trình với thời hạn sở hữu căn hộ.

Tiêu chí xác định “nhà ở cũ” cũng nên dựa trên tình trạng kỹ thuật thay vì lấy mốc xây dựng trước năm 1994. Đối với quỹ nhà ở quốc gia, dự thảo cần quy định rõ mục tiêu, nguồn hình thành, cơ quan quản lý, nguyên tắc sử dụng và cơ chế giám sát.

Ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam phát biểu

Đánh giá Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) có nhiều quy định và tư duy mới, bám sát chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, ông Ngọ Duy Hiểu, Phó Chủ tịch Thường trực Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị nội dung dự thảo Luật phải thực sự thúc đẩy phát triển nhà ở nhanh hơn, đa dạng hơn nhưng vẫn bảo đảm chất lượng, quy hoạch, không gian sống và kết nối giao thông; đồng thời cần có chính sách ưu tiên đối với nhu cầu thuê, thuê mua của công nhân, người lao động và tạo điều kiện để các nhóm khó khăn tiếp cận nhà ở xã hội thuận lợi hơn.

Về nội dung cụ thể, ông Ngọ Duy Hiểu đề nghị cần nghiên cứu lại tên gọi “nhà ở thương mại giá phù hợp” theo hướng phản ánh rõ tính chất được Nhà nước hỗ trợ, điều tiết.

Các nhóm hộ nghèo, cận nghèo nên được quy định thống nhất, tránh trùng lặp; phạm vi đối tượng thụ hưởng cần mở rộng cho người lao động tại cơ quan, tổ chức, đơn vị và lao động tự do, đồng thời không giới hạn công nhân, người lao động trong hay ngoài khu công nghiệp.

Về nhà ở công vụ, ông Ngọ Duy Hiểu đề nghị cần mở rộng đối tượng được hưởng cho một số chức danh tương đương như người công tác tại vùng khó khăn và các đặc khu; đồng thời ưu tiên sĩ quan, bác sĩ, giáo viên làm việc tại những địa bàn này. Bên cạnh đó, cần có cơ chế xử lý, chuyển đổi hoặc cấp bán các căn nhà công vụ nhỏ lẻ, bỏ hoang hoặc sử dụng không hiệu quả, nhằm tránh lãng phí tài sản nhà nước.

Bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phát biểu kết luận Hội nghị

Tiếp thu ý kiến của đại biểu tham dự Hội nghị, bà Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam nhấn mạnh, đây là những ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, thẳng thắn và nghiêm túc của các chuyên gia, nhà khoa học; đồng thời giao Ban Dân chủ, Giám sát và Phản biện xã hội tổng hợp đầy đủ các ý phản biện xã hội của các đại biểu, khẩn trương hoàn thiện văn bản phản biện xã hội đối với dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, Chính phủ, Bộ Xây dựng.