Sửa Luật Thủ đô để Hà Nội bứt phá trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, cùng với sự phát triển rất nhanh của khoa học, công nghệ và các mô hình kinh tế mới, yêu cầu đặt ra là Thủ đô không thể chỉ vận hành theo những cơ chế chung. Hà Nội cần một khuôn khổ pháp lý đủ rộng, đủ linh hoạt và đủ tầm nhìn để vừa giải quyết những vấn đề trước mắt, vừa mở đường cho phát triển lâu dài. Chính vì vậy, việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này không chỉ nhằm bổ sung thêm một số cơ chế riêng, mà còn thể hiện tư duy mới trong xây dựng thể chế: Thủ đô không chỉ thực thi chính sách, mà cần được trao thêm vai trò chủ động trong đề xuất, thiết kế và tổ chức thực hiện những chính sách phù hợp với tính chất của một đô thị đặc biệt. Đây được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu lực quản trị, mở rộng dư địa phát triển và tạo động lực cho tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Một trong những nội dung trọng tâm của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là tháo gỡ "điểm nghẽn" về nguồn lực đầu tư cho hạ tầng giao thông chiến lược. Theo quy hoạch đến năm 2045, Hà Nội dự kiến phát triển 15 tuyến đường sắt đô thị với kinh phí khoảng 55 tỷ USD. Với tầm nhìn quy hoạch tổng thể 100 năm, nhu cầu có thể lên tới 19 tuyến, tổng vốn đầu tư khoảng 86 tỷ USD. Để hiện thực hóa mục tiêu này, dự thảo luật đã đề xuất các cơ chế tài chính, ngân sách đặc thù mang tính đột phá.

Ông Nguyễn Công Anh, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội cho biết: "Luật đã đưa ra đề xuất phân quyền toàn diện cho Thành phố. Bên cạnh đó là quy định về các chính sách thu hút nguồn lực tài chính, cũng như đầu tư để thu hút các doanh nghiệp vào đầu tư cho Thành phố".

Từ thực tiễn phát triển của Hà Nội cho thấy, nếu chỉ áp dụng thể chế chung thì rất khó để Thủ đô phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và vai trò dẫn dắt. Cơ chế đặc thù không phải là đặc quyền, mà là điều kiện cần thiết để Hà Nội có thêm công cụ huy động nguồn lực, nâng cao hiệu quả đầu tư và giải quyết kịp thời những vấn đề của một đô thị đặc biệt.

Ông Tạ Văn Hạ, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Giáo dục của Quốc hội khẳng định: "Đầu tư cho Hà Nội có nghĩa là đầu tư sinh lời, để làm sao thu ngân sách của Hà Nội ngày càng tăng lên và đóng góp cho đất nước ngày càng nhiều hơn. Với vai trò là động lực tăng trưởng, cũng như hỗ trợ và dẫn dắt, tôi cho rằng trách nhiệm của Hà Nội đang được thực hiện rất hiệu quả".

Luật Thủ đô hiện hành, về cơ bản, đã mở đường cho Hà Nội áp dụng một số cơ chế đặc thù. Tuy nhiên, trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền hai cấp, triển khai các nghị quyết thí điểm của Quốc hội, cũng như Nghị quyết của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, việc tiếp tục sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu cấp thiết. Bởi đây sẽ là cơ sở để Hà Nội chủ động hơn trong quản trị, quy hoạch, phân bổ nguồn lực và tổ chức phát triển không gian đô thị theo tầm nhìn dài hạn.

Tiến sĩ Đào Ngọc Nghiêm, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch và Kiến trúc Hà Nội cho biết: "Luật đề cập đến gần 130 chính sách đặc thù. Đây là một yêu cầu rất mới, một sự ưu đãi của cả nước dành cho Hà Nội. Trước đây mỗi lần điều chỉnh quy hoạch Thủ đô, Hà Nội rất vất vả; vì vậy lần này Luật Thủ đô phải làm sao tạo thuận lợi để Hà Nội có tầm nhìn dài hạn hơn".

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng khẳng định, Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ tạo lập nền tảng pháp lý vững chắc để hiện thực hóa tầm nhìn phát triển 100 năm, phát huy vai trò, vị trí là trung tâm chính trị, hành chính của quốc gia và xây dựng Hà Nội thành trung tâm đổi mới sáng tạo, tài chính hàng đầu xứng tầm với đô thị toàn cầu.

Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), thành phố Hà Nội sẽ được trao quyền chủ động trong bốn lĩnh vực lớn, gồm: tổ chức bộ máy và nhân sự; chủ động về thể chế và chính sách; chủ động về quy hoạch, quản lý không gian đô thị; và chủ động về tài chính, đầu tư. Khi Luật được thông qua sẽ là bước đột phá về thể chế, tạo nền tảng để Hà Nội bứt phá mạnh mẽ hơn, tiếp tục khẳng định vai trò đầu tàu phát triển của vùng và cả nước trong kỷ nguyên mới.