Sức bật mới nơi cội nguồn cách mạng

Hát then, đàn tính “Từ suối nguồn Pác Bó” do Đội văn nghệ xã Trường Hà biểu diễn tại Lễ hội về nguồn Pác Bó năm 2025.

Cuộc chuyển mình của tư duy, tạo sinh kế bền vững

Con đường từ trung tâm xã Hà Quảng dẫn vào Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó rộng thênh thang, trải nhựa phẳng lì. Hai bên đường, những ngôi nhà xây kiên cố, khang trang, nhiều nhà có ô tô đỗ trước cửa. Cờ đỏ sao vàng tung bay phấp phới trước hiên nhà, báo hiệu một mùa xuân mới đang về.

Chúng tôi ghé thăm xóm Pác Bó - nơi từng che chở Bác Hồ trong những ngày đầu về nước. Không khí ở đây nhộn nhịp khác hẳn vẻ tĩnh lặng của núi rừng. Bí thư Chi bộ xóm Pác Bó Dương Thị Hợp, hồ hởi khoe: Xóm bây giờ khác xưa nhiều lắm. Cả xóm có 100 hộ tham gia kinh doanh dịch vụ phục vụ du khách. Bà con không chỉ trông chờ vào cây lúa, cây ngô nữa mà biết làm du lịch để làm giàu.

Trước đây bà Lô Thị Hính, một trong những hộ kinh doanh tại khu vực suối Lê-nin cũng như bao hộ dân khác, quanh năm bán mặt cho đất, bán lưng cho trời mà vẫn thiếu trước hụt sau. Được Ban Quản lý di tích tạo điều kiện bố trí ki-ốt bán hàng, bà Hính đã mạnh dạn vay vốn từ Ngân hàng Chính sách xã hội. Bà Hính chia sẻ: Có vốn rồi, tôi không bán mấy thứ lặt vặt nữa. Tôi nhập đa dạng hàng hóa, từ quần áo thổ cẩm, khăn mũ đến các món đồ lưu niệm thủ công, đặc sản OCOP của địa phương về bán. Khách du lịch đến đây thích mua được đồ mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc.

Gian hàng của bà Hính giờ đây không chỉ là nơi mưu sinh, mà còn là một "trạm văn hóa" nhỏ. Du khách vừa uống nước giải khát, vừa được bà kể chuyện về văn hóa Tày, Nùng. Nguồn thu nhập ổn định từ dịch vụ này giúp gia đình bà Hính và nhiều hộ dân khác trong xóm thoát nghèo, vươn lên làm giàu chính đáng ngay trên mảnh đất quê hương.

Ki ốt bà Lô Thị Hính tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Pác Bó hiện bán đa dạng các mặt hàng quần áo, đồ lưu niệm, sản phẩm đạt OCOP của địa phương.

Không chỉ bán hàng, tư duy làm dịch vụ của người dân Pác Bó cũng ngày càng chuyên nghiệp. Bà Đàm Thị Hoa, một thợ chụp ảnh tại khu di tích đã không ngần ngại đầu tư mấy ảnh tốt để làm dịch vụ chụp ảnh lưu niệm. Bà Hoa bảo, khách bây giờ yêu cầu cao lắm. Muốn họ hài lòng thì ảnh phải đẹp, phải sắc nét. Tôi đã vay vốn ưu đãi để đầu tư máy ảnh loại chất lượng cao. Mình phục vụ tốt, khách vui họ mới quay lại, mới giới thiệu cho người khác.

Anh Nguyễn Văn Thông, một du khách đến từ Tuyên Quang, không giấu được sự hài lòng: Tôi đến đây 2 - 3 lần rồi, nhưng lần nào cũng thấy mới mẻ. Dịch vụ tốt, người bán hàng thân thiện, thật thà. Về Pác Bó vừa được ngắm cảnh đẹp, vừa được sống lại những giây phút lịch sử thiêng liêng, cảm giác rất xúc động.

Pác Bó là "báu vật" của quốc gia, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích gắn với đời sống người dân là bài toán quan trọng. Ông Đào Văn Mùi, Giám đốc Ban Quản lý Các di tích quốc gia đặc biệt tỉnh cho biết, đơn vị luôn ưu tiên tạo sinh kế cho người dân địa phương. Hiện nay, Ban Quản lý đã bố trí việc làm cho hơn 100 lao động là con em địa phương, trong đó 34 hộ kinh doanh tại ki-ốt, số còn lại bán hàng tại khu vực bảo tàng và người lái xe điện. Khi người dân có thu nhập từ di tích, họ sẽ là những người bảo vệ di tích tốt nhất.

Để chuẩn bị cho Lễ kỷ niệm 85 năm ngày Bác Hồ về nước, không khí tại khu di tích đang khẩn trương hơn bao giờ hết. Các hạng mục đền thờ Bác Hồ được tu sửa, cảnh quan môi trường được chỉnh trang xanh - sạch - đẹp. Những việc làm này không chỉ để phục vụ ngày lễ, mà là để tri ân Bác, để mỗi du khách khi đến đây đều cảm nhận được sự trang nghiêm và lòng thành kính.

Bác Đoàn Hồng Ngọc, một cựu chiến binh đến từ Hà Nội, rưng rưng xúc động khi dâng hương tại đền thờ Bác: Mỗi lần về Pác Bó, nhìn những kỷ vật đơn sơ của Người, tôi lại thấy mình phải sống tốt hơn, cống hiến nhiều hơn để xứng danh Bộ đội Cụ Hồ.

Cú hích từ kinh tế cửa khẩu và diện mạo nông thôn mới hiện đại

Xã Trường Hà hôm nay không chỉ có Pác Bó. Sau khi sáp nhập từ thị trấn Xuân Hòa, xã Sóc Hà, Trường Hà (cũ) và Quý Quân, xã Trường Hà mới đã trở thành một đơn vị hành chính lớn với diện tích 144 km² và dân số gần 13.000 người. Sự sáp nhập này đã mở ra một dư địa phát triển vô cùng lớn, đặc biệt là kinh tế cửa khẩu.

Việc cửa khẩu Sóc Giang (trước thuộc xã Sóc Hà) nay thuộc xã Trường Hà là một lợi thế chiến lược. Năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu qua cửa khẩu này đạt gần 9,6 triệu USD, vượt gần 160% chỉ tiêu. Phó Chủ tịch UBND xã Trường Hà Triệu Văn Thuận, chia sẻ về tầm nhìn chiến lược: Tuy Sóc Giang không phải là cửa khẩu chính, nhưng tiềm năng rất lớn. Phía bạn Trung Quốc đã làm đường cao tốc thông tuyến đến huyện Nà Po. Tới đây, chúng tôi sẽ đẩy mạnh hợp tác, tạo cơ chế thông thoáng để thu hút doanh nghiệp. Kinh tế cửa khẩu sẽ là "cú hích" để người dân biên giới nâng cao thu nhập.

Hạ tầng cửa khẩu cũng đang được tỉnh Cao Bằng quan tâm đầu tư. Trạm kiểm soát liên hợp Cửa khẩu Sóc Giang vừa được đưa vào sử dụng với cơ sở vật chất hiện đại, khang trang, đáp ứng tiêu chí của một cửa khẩu quốc tế song phương, sẵn sàng cho những bước tiến dài trong giao thương.

Nếu như kinh tế cửa khẩu và du lịch là mũi nhọn, thì nông nghiệp vẫn là bệ đỡ vững chắc cho đời sống của người dân Trường Hà. Trên những cánh đồng, cây thuốc lá - loài cây được ví là "vàng nâu" đang giúp bà con đổi đời.

Năm 2025, diện tích trồng thuốc lá của xã đạt gần 309 ha, sản lượng hơn 824 tấn. Nhiều hộ dân thu nhập từ 60 - 80 triệu đồng/vụ, cá biệt có hộ thu nhập hàng trăm triệu. Ông Bế Văn Thuyết, xóm Nà Vạc phấn khởi khoe: Cây này giá trị kinh tế cao lắm, chưa cây nào thay thế được đâu. Năm ngoái tôi trồng 1 vạn cây, thu hơn 100 triệu. Năm nay tôi mở rộng lên 1 vạn 4 cây. Nhờ sự hỗ trợ của Chi nhánh Viện thuốc lá, tôi trồng đúng quy trình, bón phân cân đối nên cây nào cũng to khỏe, lá dày, đạt chất lượng loại 1, loại 2.

Kinh tế phát triển, đời sống đi lên, công tác an sinh xã hội cũng được xã Trường Hà đặc biệt chú trọng. Năm 2025, xã hoàn thành xóa 38/38 nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo. Những ngôi nhà mới khang trang mọc lên thay thế cho những nếp nhà tranh vách đất là minh chứng rõ nhất cho sự quan tâm của Đảng và Nhà nước. Ông Triệu Văn Thuận cho biết, trong năm 2026, xã tiếp tục đề nghị hỗ trợ xây mới và sửa chữa nhà cho 22 hộ nữa với mức hỗ trợ 100 triệu đồng/hộ. Mục tiêu là không để ai bị bỏ lại phía sau. An cư mới lạc nghiệp, có nhà kiên cố thì bà con mới yên tâm sản xuất, bám biên giữ đất.

Pác Bó sẵn sàng Lễ kỷ niệm 85 năm Ngày Bác Hồ về nước trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam (28/1/1941 - 28/1/2026).

Trường Hà hôm nay, 100% xóm có đường ô tô, điện lưới quốc gia, sóng điện thoại phủ khắp các thung lũng. Hàng loạt công trình đang được thi công hối hả: Đường nội đồng Lũng Pươi, mương Nà Tọ - Nà Cọn, nhà văn hóa xóm Nà Cháo, bể nước tập trung Mã Lịp... Những công trình này như những mạch máu nối liền các bản làng, đưa nước về ruộng, đưa văn hóa về xóm, tạo đà cho sản xuất phát triển.

Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã nhiệm kỳ 2025 - 2030 đã đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng: Thu nhập bình quân đầu người đạt 40 triệu đồng/năm; thu ngân sách 14 tỷ đồng; giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống còn 3%. Để đạt được điều đó, Trường Hà xác định sẽ tiếp tục khuyến khích các thành phần kinh tế đầu tư, mở rộng tiểu thủ công nghiệp, nâng cao chất lượng sản phẩm làng nghề và kiên quyết đấu tranh chống buôn lậu, giữ vững an ninh biên giới.

85 năm trước, Bác Hồ về đây nhen nhóm ngọn lửa cách mạng. Hôm nay, ngọn lửa ấy vẫn đang cháy sáng trong tim mỗi người dân Trường Hà, nhưng là ngọn lửa của ý chí vươn lên, của khát vọng làm giàu và xây dựng quê hương. Trường Hà - nơi cội nguồn cách mạng đang viết tiếp bản hùng ca của thời đại mới. Một bản hùng ca về sự no ấm, hạnh phúc và phát triển bền vững nơi biên cương Tổ quốc.

Hoàng Ngơi