Sức bật thể chế định vị TP.HCM trên bản đồ tài chính toàn cầu

Với sức bật từ nhiệm kỳ hành động và sự đồng lòng của hệ sinh thái mới, TP.HCM hôm nay đang đứng trước cơ hội viết tiếp câu chuyện kỳ tích Đông Nam Á, trở thành trung tâm tài chính quốc tế (IFC) đẳng cấp, đủ sức định vị Việt Nam thứ hạng cao trên bản đồ kinh tế - tài chính thế giới.

Trung tâm tài chính quốc tế sẽ là giải pháp chiến lược giúp TP.HCM khơi thông các nguồn lực dồi dào, kết nối hiệu quả dòng vốn toàn cầu và tài chính xanh. Ảnh: NGUYỆT NHI

IFC tại TP.HCM - kết nối dòng chảy vốn toàn cầu

Khi nhìn vào bản đồ tài chính thế giới, những bài học nổi bật từ Singapore và Hong Kong cho thấy cốt lõi thành công không chỉ nằm ở vị trí địa lý, mà nằm ở sự minh bạch về thể chế và khả năng quản trị dòng vốn vượt trội.

Đối với một siêu đô thị như TP.HCM, dòng chảy tài chính đóng vai trò như hệ tuần hoàn. Nếu dòng chảy này bị tắc nghẽn hoặc thiếu hụt, mọi kế hoạch về hạ tầng chiến lược, chuyển đổi số hay phát triển xanh đều trở thành những bản thảo nằm trên giấy.

TP.HCM hiện sở hữu những “mỏ vàng” tài chính dồi dào nhưng còn rời rạc, thiếu sự dẫn dắt chiến lược. Đáng chú ý, kiều hối với con số hàng chục tỉ USD đổ về mỗi năm (chiến hơn 1/4 GDP cả nước). Đây là nguồn vốn ngoại lực quý báu nhưng phần lớn lại đang chảy vào tiêu dùng hoặc đầu cơ bất động sản cá thể thay vì được dẫn dắt, “số hóa” để trở thành nguồn vốn đầu tư trực tiếp vào các dự án hạ tầng công cộng quy mô lớn.

Hay thị trường vốn (HOSE) dù đã có những bước trưởng thành nhất định, tuy nhiên trong vai trò là kênh huy động vốn dài hạn cho các doanh nghiệp và dự án hạ tầng thì chưa đạt tới kỳ vọng của một trung tâm tài chính khu vực.

Với năng lực của hệ thống ngân hàng và các định chế tài chính khác hiện nay, dù sở hữu mạng lưới năng động nhất cả nước, sự kết nối giữa dòng vốn tín dụng và các dự án đột phá vẫn còn gặp nhiều rào cản về thủ tục hành chính và các quy định quản trị rủi ro truyền thống.

Chính vì vậy, IFC tại TP.HCM ra đời sẽ góp phần giải bài toán nêu trên. Khi có IFC, TP.HCM sẽ chủ động điều tiết nguồn lực thông qua các công cụ tài chính hiện đại, sàn giao dịch hàng hóa và các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Việc phát hành trái phiếu chính quyền địa phương trên thị trường quốc tế cũng là bước đi quan trọng để TP.HCM trực tiếp “chào sân” với các nhà đầu tư tổ chức toàn cầu. Đồng thời, khi IFC hình thành, TP.HCM phải là nơi đặt đại bản doanh của các quỹ tài sản chủ quyền, ngân hàng đầu tư lớn nhưng nguồn vốn thông minh, không chỉ mang tiền đến mà còn mang theo kinh nghiệm quản trị và mạng lưới kết nối thị trường toàn cầu.

Ngoài ra, TP.HCM phải khai thác nguồn lực tài chính xanh theo hướng chuẩn hóa các dự án hạ tầng theo tiêu chuẩn ESG (môi trường - xã hội - quản trị). Đồng thời, tiếp cận các nguồn vốn tín dụng xanh giá rẻ, bền vững để hiện thực hóa khát vọng siêu đô thị sinh thái thông minh.

TP.HCM đang có nhu cầu vốn khổng lồ để đầu tư vào các dự án metro, đường vành đai, hệ thống cảng biển nước sâu, các công trình chống ngập quy mô lớn... Ảnh: THUẬN VĂN

Kiến nghị hình thành đặc khu tham vấn chính sách

Hiện nay, TP.HCM đang có nhu cầu vốn khổng lồ để đầu tư vào hạ tầng chiến lược ước tính lên tới hàng triệu tỉ đồng cho các dự án metro, đường vành đai, hệ thống cảng biển nước sâu, các công trình chống ngập quy mô lớn... Để giải quyết bài toán này, TP.HCM cần dũng cảm đi tiên phong trong đổi mới các mô hình đối tác công tư. Trong đó, khi thực hiện PPP, cần xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro công bằng và minh bạch.

Còn với mô hình BT thế hệ mới, cần triển khai hình thức thanh toán bằng quyền khai thác giá trị thặng dư từ đất đai theo mô hình TOD. Tại các nhà ga metro hay nút giao vành đai, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo quy hoạch, tư nhân đầu tư hạ tầng và cùng chia sẻ lợi nhuận từ sự gia tăng giá trị của quỹ đất xung quanh một cách minh bạch qua các sàn giao dịch.

Để thu hút đầu tư, TP.HCM cũng cần công khai mọi chỉ số về dự án, quy hoạch và dòng tiền trên không gian số để bất kỳ nhà đầu tư ở London hay New York cũng có thể theo dõi và đánh giá. Đặc biệt cần để nhà đầu tư thấy họ được bảo hộ pháp lý đẳng cấp quốc tế bằng việc thiết lập các cơ chế giải quyết tranh chấp thông qua trọng tài quốc tế ngay tại IFC ở TP.HCM.

Tôi cũng kiến nghị áp dụng cơ chế sandbox ngay tại khu vực trung tâm TP.HCM và khu vực Thủ Thiêm để thử nghiệm các dịch vụ tài chính mới, từ ngân hàng số, thanh toán xuyên biên giới đến việc mã hóa tài sản.

Sandbox chính là phòng thí nghiệm đề TP.HCM đo lường rủi ro và điều chỉnh chính sách, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh so với các trung tâm tài chính đang hình thành khác.

Đặc biệt, chúng ta cần một khung pháp lý đặc thù trong Luật Đô thị đặc biệt, với mô hình mới là “đặc khu tham vấn chính sách”. Quyền tự chủ của hội đồng tham vấn đặc thù này cho phép TP chủ động trong ban hành các ưu đãi thuế, quản lý ngoại hối và các quy định về đầu tư mạo hiểm phù hợp với thông lệ quốc tế. Khi có quyền tự chủ, TP.HCM sẽ trở thành nơi kiến tạo chính sách, dẫn dắt các xu hướng kinh tế mới tầm quốc gia.

Định vị TP.HCM trên bản đồ thế giới bắt đầu từ việc định vị lại tư duy thể chế. Khi TP.HCM cất cánh bằng đôi cánh thể chế vững chãi, đó cũng chính là lúc khát vọng về một Việt Nam hùng cường trở thành hiện thực sinh động ở tầm khu vực và thế giới.