Sức mạnh tiêm kích hạm tàng hình của Mỹ vừa bắn hạ UAV Iran áp sát tàu sân bay

"Một tiêm kích F-35C từ chiến hạm Abraham Lincoln đã bắn rơi máy bay không người lái (UAV) Iran, nhằm mục đích tự vệ và bảo vệ tàu sân bay cùng nhân sự trên tàu", Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cho biết hôm 3/2. CENTCOM là cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ ở Trung Đông.

UAV Iran, được Washington xác định là dòng Shahed-139, "đã tiếp tục bay về phía tàu bất chấp các biện pháp giảm leo thang do lực lượng Mỹ thực hiện", ông Hawkins cho biết.

Sự việc xảy ra trong lúc chiến hạm Abraham Lincoln đang di chuyển trên Biển Arab, cách bờ biển Iran khoảng 800 km.

Hãng thông tấn Tasnim của Iran cho biết nước này đã mất liên lạc với một UAV ở vùng biển quốc tế, song chưa rõ nguyên nhân. Phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc từ chối đưa ra bình luận.

Được thiết kế để hoạt động trên boong tàu sân bay giữa sóng gió và không gian hạn chế, tiêm kích hạm tàng hình F-35C đang trở thành trụ cột sức mạnh không quân hải quân Mỹ, kết hợp khả năng tàng hình, cảm biến hợp nhất và hỏa lực chính xác cao trong một khung thân duy nhất.

Trên boong tàu sân bay, nơi mặt sàn thép chỉ dài vài trăm mét và máy bay phải cất cánh bằng máy phóng rồi hạ cánh bằng móc hãm, mỗi thiết kế đều phải đánh đổi giữa độ bền, trọng lượng và sức mạnh.

Trong bối cảnh đó, F-35C Lightning II, biến thể hải quân của dòng tiêm kích tàng hình thế hệ 5 F-35, được xem là lời giải mà Mỹ theo đuổi để thay thế các phi đội tiêm kích F/A-18 đời cũ.

Khác với biến thể cất hạ cánh thông thường F-35A hay biến thể cất cánh đường băng ngắn F-35B, phiên bản F-35C có cánh lớn hơn và càng đáp gia cường, giúp tăng lực nâng khi bay chậm và chịu được va đập mạnh khi móc hãm trên boong.

Sải cánh đạt khoảng 13,1 m, chiều dài thân 15,7 m, chiều cao gần 4,4 m. Diện tích cánh lớn cho phép máy bay mang nhiều nhiên liệu hơn, nâng bán kính chiến đấu lên khoảng 1.200 km mà không cần tiếp dầu.

Trái tim của F-35C là động cơ phản lực tuốc bin cánh quạt đẩy Pratt and Whitney F135, lực đẩy tối đa khoảng 191 kN, đủ giúp máy bay đạt tốc độ gần 1.930 km/h.

Trọng lượng cất cánh tối đa xấp xỉ 31 tấn. Với cấu trúc thân phủ vật liệu hấp thụ sóng radar và khoang vũ khí trong thân, tiêm kích F-35C giảm đáng kể tín hiệu phản xạ radar, cho phép tiếp cận mục tiêu mà ít bị phát hiện hơn so với tiêm kích thế hệ trước.

Tuy nhiên, chương trình F-35C cũng đối mặt chi phí lớn. Giá mỗi máy bay ước tính hơn 100 triệu USD, đòi hỏi bảo dưỡng phức tạp và hạ tầng kỹ thuật cao. Dù vậy, giới quân sự Mỹ cho rằng khoản đầu tư này cần thiết để duy trì ưu thế công nghệ trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi radar, tên lửa tầm xa và chiến tranh điện tử ngày càng phát triển.

Radar mảng pha quét điện tử chủ động AN/APG-81 kết hợp cảm biến hồng ngoại, hệ thống cảnh báo tên lửa và liên kết dữ liệu chiến thuật giúp phi công có bức tranh chiến trường toàn diện trên màn hình buồng lái.

Máy bay có thể phát hiện, theo dõi và chia sẻ dữ liệu mục tiêu cho tàu chiến, tiêm kích khác hoặc máy bay cảnh báo sớm.

Về hỏa lực, tiêm kích F-35C mang vũ khí theo 2 cấu hình. Khi cần tàng hình, máy bay đặt vũ khí trong khoang trong thân, gồm 2 tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar chủ động AIM-120 AMRAAM và 2 bom dẫn đường vệ tinh GBU-31 nặng 900 kg hoặc bom dẫn đường laser GBU-12 nặng 230 kg.

Khi ưu tiên tải trọng, 6 giá treo ngoài cánh và thân cho phép tổng khối lượng vũ khí hơn 8 tấn, bao gồm tên lửa không đối không tầm nhiệt AIM-9X, tên lửa chống hạm tầm xa AGM-158C LRASM, bom đường kính nhỏ GBU-39 và bom thông minh nhiều chế độ dẫn đường.

Phiên bản này cũng trang bị pháo 25 mm 4 nòng GAU-22/A gắn ngoài trong pod, dùng cho tác chiến tầm gần.

Trong thực tế triển khai, tiêm kích F-35C thường hoạt động theo biên đội cùng máy bay tiếp dầu trên không và máy bay cảnh báo sớm cánh quạt E-2D Hawkeye.

Sự kết hợp này biến nhóm tàu sân bay thành một cụm tác chiến có thể tấn công mục tiêu cách hàng nghìn km, đồng thời duy trì ưu thế trên không.

Khả năng chia sẻ dữ liệu thời gian thực giúp một chiếc F-35C có thể dẫn bắn cho tên lửa phóng từ tàu chiến, mở rộng vai trò vượt ra ngoài khuôn khổ tiêm kích thuần túy.

Tuy nhiên, chương trình F-35C cũng đối mặt chi phí lớn. Giá mỗi máy bay ước tính hơn 100 triệu USD, đòi hỏi bảo dưỡng phức tạp và hạ tầng kỹ thuật cao.

Dù vậy, giới quân sự Mỹ cho rằng khoản đầu tư này cần thiết để duy trì ưu thế công nghệ trong môi trường tác chiến hiện đại, nơi radar, tên lửa tầm xa và chiến tranh điện tử ngày càng phát triển.

Từ boong tàu chật hẹp giữa đại dương, tiêm kích F-35C đại diện cho xu hướng không chiến mới, nơi dữ liệu và tàng hình quan trọng không kém tốc độ.

Với thiết kế dành riêng cho hải quân, mẫu tiêm kích này đang trở thành mũi nhọn chủ lực, định hình cách Mỹ triển khai sức mạnh trên biển trong nhiều thập kỷ tới.

Việt Hùng