Súng trường lưỡng dụng ADS, vũ khí chiến lược của người nhái Nga

Trong nhiều thập kỷ, các đơn vị người nhái chiến đấu Liên Xô, sau này là Nga, luôn đối mặt với 1 bất cập lớn: phải mang 2 loại vũ khí cho cùng 1 nhiệm vụ. Khi hoạt động dưới nước, họ sử dụng súng trường tấn công dưới nước APS cỡ 5,66 mm.

Nhưng khi nổi lên mặt nước hoặc đột kích lên tàu đối phương, loại súng này giảm mạnh độ bền và hiệu quả, buộc binh sĩ phải mang thêm súng trường tiêu chuẩn.

Dòng sự kiện phát triển ADS bắt đầu tại thành phố Tula, trung tâm công nghiệp quốc phòng nổi tiếng của Nga. Mốc đầu tiên là mẫu súng trường tấn công lưỡng dụng thử nghiệm ASM-DT, xuất hiện vào khoảng năm 2000.

Đây là nỗ lực đầu tiên nhằm tạo ra 1 khẩu súng dùng được cả trên cạn lẫn dưới nước. Tuy nhiên, ASM-DT vẫn phải dùng loại đạn dưới nước có đầu đạn dài bất thường, kéo theo thân súng quá dài và cơ cấu tiếp đạn phức tạp, khiến nó không phù hợp triển khai chiến đấu thực tế.

Đến năm 2005, Cục thiết kế khí tài KBP tại Tula đạt bước đột phá chiến lược khi phát triển thành công đạn 5,45 x 39 mm PSP chuyên dùng dưới nước nhưng vẫn giữ kích thước tương đương đạn súng trường tiêu chuẩn AK-74.

Thành tựu này cho phép sử dụng cùng buồng đạn, cùng nòng súng và cùng hộp tiếp đạn, mở đường cho sự ra đời của súng trường tấn công lưỡng dụng ADS vào năm 2007.

Phân tích dưới góc độ chiến lược, ADS giải quyết trực tiếp bài toán tải trọng cho đặc nhiệm hải quân.

Thay vì phải mang 2 khẩu súng cho 2 môi trường tác chiến, binh sĩ chỉ cần 1 hệ thống duy nhất, từ đó tăng tính cơ động trong các nhiệm vụ chống biệt kích, bảo vệ căn cứ tàu ngầm, đổ bộ đường biển và phản ứng nhanh tại khu vực cảng quân sự.

ADS chính thức được Nga đưa vào trang bị từ năm 2013, trước tiên trong các đơn vị đặc nhiệm hải quân.

Đến tháng 12/2019, lô súng đầu tiên được bàn giao cho lực lượng vũ trang Nga ở quy mô rộng hơn, cho thấy mẫu súng này đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm để bước vào trang bị ổn định.

Về thông số kỹ thuật, ADS là súng trường tấn công lưỡng dụng bố trí bullpup, nghĩa là cụm khóa nòng và hộp tiếp đạn đặt phía sau cò súng để tối ưu chiều dài tổng thể.

Súng có chiều dài 68,5 cm, nòng dài 41,8 cm và khối lượng 4,6 kg. Hệ thống sử dụng đạn 5,45 x 39 mm M74 các biến thể 7N6, 7N10, 7N22 khi bắn trên cạn và đạn 5,45 x 39 mm PSP khi bắn dưới nước.

Tốc độ bắn đạt chính xác 700 viên/phút, vận tốc đầu nòng 900 m/giây, tầm bắn hiệu quả trên cạn 500 m.

Khi hoạt động dưới nước, súng đạt tầm bắn chính xác 25 m ở độ sâu 5 m và 18 m ở độ sâu 20 m.

Điểm đáng chú ý là súng tích hợp súng phóng lựu không vỏ đạn 40 mm, có tầm bắn chính xác 400 m, cho phép hỗ trợ hỏa lực mạnh khi đặc nhiệm vừa rời mặt nước để tác chiến gần bờ.

Một giá trị chiến lược khác của ADS nằm ở cơ chế đẩy vỏ đạn ra phía trước, giúp xạ thủ bắn thuận cả 2 vai trong không gian hẹp như thân tàu, hành lang cảng hoặc khoang tàu ngầm.

Điều này đặc biệt hữu ích trong tác chiến CQB đường biển, nơi góc bắn thay đổi liên tục.

Hiện Nga là quốc gia sử dụng chính thức ADS. Ngoài ra, Triều Tiên cũng được ghi nhận đã tự sản xuất biến thể nội địa không giấy phép, cho thấy sức hút của khái niệm súng trường tấn công lưỡng dụng trong môi trường chiến tranh hải quân hiện đại.