Với việc dịch ra nhiều thứ tiếng trên thế giới, Truyện Kiều của Đại thi hào Nguyễn Du (quê Hà Tĩnh) đã trở thành cầu nối văn hóa Việt với bạn bè quốc tế.
Dịch 'Truyện Kiều' luôn được xem là thử thách lớn của dịch thuật văn học Việt Nam. Không chỉ là chuyển ngữ, đó là công cuộc bảo tồn tinh thần, nhạc tính, mã văn hóa người Việt và tư tưởng của Nguyễn Du trong một ngôn ngữ khác – nơi từng câu thơ phải tìm được đời sống mới mà không đánh mất bản sắc Việt.
Là một trong 2 danh tác 'quốc bảo' của dân tộc cùng với Truyện Kiều, truyện thơ Lục Văn Tiên của Nguyễn Đình Chiểu được phần lớn người miền Nam biết và thuộc lòng, vận dụng trong cuộc sống. Tuy nhiên, có một số điều mới lạ của tác phẩm ít được biết đến.
Nguyễn Du và 'Truyện Kiều' là hiện tượng văn học, văn hóa có ý nghĩa đặc biệt, hàm chứa giá trị bất tận ở mọi thời đại, mọi không gian. Gần 140 năm kể từ bản dịch đầu tiên của Abel des Michels xuất bản vào năm 1884, đến nay, các dịch giả trên khắp thế giới đã và đang không ngừng vượt qua các rào cản ngôn ngữ, khác biệt văn hóa để giới thiệu đến độc giả năm châu tác phẩm nổi bật này của văn học Việt Nam.
Người Việt Nam hầu như ai cũng biết, cũng thuộc (ít nhất là dăm ba câu) trong Truyện Kiều - tác phẩm nổi tiếng của Đại thi hào Nguyễn Du. Đến nay đã có hơn 2.000 thư mục nghiên cứu về tác phẩm bất hủ này. Nhưng chắc chắn sẽ còn nhiều công trình tiếp tục tìm hiểu, đào sâu mọi khía cạnh về giá trị trường tồn của nó. 'Hiểu sao cho đúng?' luôn là câu hỏi đặt ra trong quá trình khám phá Nguyễn Du và Truyện Kiều. Trong bài này, tôi xin góp vui vài câu chuyện liên quan.