Tái cấu trúc hoạt động bancassurance

Theo ABBank, doanh số kinh doanh bảo hiểm trong quý I/2026 tăng gấp 10 lần so với cùng kỳ năm trước, trong khi lãi thuần từ hoạt động dịch vụ tăng khoảng 2,4 lần. Kết quả này được ghi nhận sau gần 4 năm ABBank tái cấu trúc hoạt động bancassurance, bao gồm việc chấm dứt trước hạn hợp đồng phân phối bảo hiểm độc quyền với FWD vào năm 2022 và chuyển sang hợp tác với Dai-ichi Life Việt Nam.

Kết quả tương tự cũng diễn ra tại Techcombank. Cuối năm 2024, ngân hàng này chấm dứt hợp tác phân phối bảo hiểm độc quyền với Manulife trước thời hạn và ghi nhận khoản chi phí khoảng 1.808 tỷ đồng. Sau khi kết thúc hợp tác với Manulife, Techcombank tiếp tục mở rộng hiện diện trong lĩnh vực bảo hiểm thông qua Techcom Life.

Số liệu của Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam (IAV) cho thấy, đến hết tháng 4/2026, Techcom Life đạt khoảng 570 tỷ đồng doanh thu khai thác mới và đứng trong nhóm 5 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ có doanh thu khai thác mới lớn nhất thị trường. Báo cáo tài chính quý I/2026 của Techcombank cũng cho thấy thu từ phí dịch vụ bảo hiểm đạt hơn 429 tỷ đồng, tăng trên 100% so với cùng kỳ năm trước.

Từ hai ví dụ trên có thể thấy, sau giai đoạn tăng trưởng nóng dựa trên các hợp đồng bảo hiểm độc quyền có giá trị lớn, thị trường đang chuyển sang giai đoạn chú trọng hơn đến chất lượng tư vấn, khả năng duy trì hợp đồng và hiệu quả khai thác khách hàng dài hạn.

Theo IAV, nhóm doanh nghiệp bảo hiểm có liên kết với ngân hàng hiện chiếm khoảng 25% doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ toàn thị trường. Sau giai đoạn điều chỉnh mạnh, bảo hiểm vẫn là một trong những mảng dịch vụ được các ngân hàng tiếp tục đầu tư, dù cách tiếp cận đã thay đổi đáng kể.

Theo phân tích của Công ty Chứng khoán DNSE, quá trình này diễn ra đồng thời với việc khung pháp lý đối với hoạt động bán bảo hiểm qua ngân hàng được siết chặt hơn. Từ năm 2023, NHNN đã yêu cầu các TCTD rà soát, chấn chỉnh hoạt động cung ứng dịch vụ liên quan đến bảo hiểm, không để xảy ra tình trạng ép khách hàng mua bảo hiểm dưới mọi hình thức. Quy định này tiếp tục được luật hóa trong Luật Các TCTD năm 2024: Nghiêm cấm việc gắn bán sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng.

Cùng với yêu cầu tuân thủ ngày càng cao, áp lực đa dạng hóa nguồn thu cũng đang thúc đẩy các ngân hàng điều chỉnh chiến lược đối với lĩnh vực bảo hiểm. Khi biên lãi thuần không còn thuận lợi như giai đoạn trước, thu nhập từ dịch vụ ngày càng đóng vai trò quan trọng trong cơ cấu lợi nhuận. Thay vì tiếp tục phụ thuộc vào các khoản phí trả trước từ hợp đồng độc quyền, nhiều ngân hàng đang chuyển sang khai thác sâu hơn tập khách hàng hiện hữu, mở rộng hệ sinh thái tài chính và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị bảo hiểm thông qua các mô hình hợp tác hoặc đầu tư mới.

Theo phân tích của DNSE, những thay đổi trong hoạt động bancassurance 2-3 năm gần đây được thể hiện khá rõ ở nhóm NHTMCP. Điểm khác biệt của làn sóng đầu tư hiện nay là hoạt động bảo hiểm đang được tái cấu trúc theo hướng gắn chặt hơn với hệ sinh thái khách hàng của từng TCTD.

Sau giai đoạn tăng trưởng dựa nhiều vào các hợp đồng độc quyền có phí trả trước lớn, động lực phát triển của bancassurance đang chuyển dần sang chất lượng khách hàng và khả năng tạo nguồn thu dịch vụ dài hạn. Trong khi đó, các ngân hàng vẫn sở hữu lợi thế lớn về dữ liệu khách hàng, hệ thống phân phối và nền tảng ngân hàng số. Đây là những yếu tố giúp giảm chi phí khai thác khách hàng và mở rộng khả năng cung cấp các sản phẩm tài chính tích hợp.

Ghi nhận từ thị trường cho thấy, tại Đại hội đồng cổ đông thường niên năm 2026, TPBank đã trình cổ đông kế hoạch thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ với tỷ lệ sở hữu tối thiểu 50%. Cùng thời điểm, ACB cũng thông qua chủ trương thành lập công ty bảo hiểm phi nhân thọ riêng, đặt mục tiêu đạt quy mô tài sản khoảng 2.000 tỷ đồng sau 5 năm hoạt động. Trước đó, VPBank đã được cổ đông thông qua kế hoạch góp vốn thành lập công ty bảo hiểm nhân thọ với vốn điều lệ dự kiến 2.000 tỷ đồng.

Việc nhiều ngân hàng không còn dừng ở vai trò cung cấp dịch vụ bảo hiểm liên kết (bancassurance) mà đã thành lập, tham gia sở hữu doanh nghiệp bảo hiểm cho thấy các ngân hàng đang hướng tới nguồn thu ổn định hơn từ dịch vụ thông qua hệ sinh thái khách hàng và các dịch vụ bảo hiểm dài hạn. Đây cũng được xem là một trong những hướng đi giúp các NHTM mở rộng nguồn thu dịch vụ khi dư địa tăng trưởng tín dụng và biên lãi thuần không còn thuận lợi như giai đoạn trước.