Tái cấu trúc, nâng tầm vận tải công cộng Thủ đô
Dù mạng lưới vận tải hành khách công cộng tại Hà Nội đã có những bước phát triển về quy mô, song sự chênh lệch đáng kể về thời gian di chuyển so với phương tiện cá nhân vẫn là rào cản lớn khiến xe buýt chưa thực sự hấp dẫn người dân.
Hà Nội hiện là địa phương đi đầu cả nước trong việc phát triển vận tải hành khách công cộng với 154 tuyến buýt và 2 tuyến đường sắt đô thị. Tính riêng trong năm 2025, hệ thống tàu điện Cát Linh - Hà Đông và Nhổn - Ga Hà Nội đã phục vụ hơn 20,6 triệu lượt khách, vượt xa kế hoạch đề ra, trong khi mạng lưới xe buýt chủ lực của Transerco cũng vận chuyển hơn 240 triệu lượt hành khách.
Mạng lưới này không chỉ kết nối các khu công nghiệp, bệnh viện, trường đại học mà còn tạo nên sự liên thông linh hoạt giữa tàu trên cao và xe buýt, góp phần giảm tải đáng kể cho giao thông cá nhân.
Tuy nhiên, một thực tế đáng suy ngẫm là tỉ lệ vận tải công cộng hiện mới chỉ dừng lại ở mức 19,5%, cho thấy phương tiện cá nhân vẫn là lựa chọn ưu tiên của đại bộ phận người dân đô thị.
Thực tế cho thấy, một trong những nguyên nhân khiến vận tải công cộng kém hấp dẫn là thời gian di chuyển chậm gấp đôi xe máy. Cùng một quãng đường, nếu đi xe máy chỉ mất 20 phút thì hành khách đi xe buýt phải tiêu tốn tới 43 phút.
Thêm vào đó, hạ tầng nhà chờ còn thiếu và yếu khi chỉ có khoảng 10% điểm dừng có mái che, kết hợp với việc 40% người dùng phải đi bộ hơn 500m để đến điểm dừng xe buýt đã vô tình khiến hình thức đi lại này chưa được phổ biến.
Ảnh minh họa
Để giải quyết “bài toán” này, theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Đào Việt Long, Hà Nội cần áp dụng công nghệ làn ưu tiên theo khung giờ trên các trục đường hướng tâm và các tuyến Vành đai 1,2,3 có từ 3 làn xe trở lên. Đây được coi là giải pháp để xe buýt thoát khỏi dòng phương tiện ùn tắc, đảm bảo tính chính xác về giờ giấc.
Ngoài ra, thành phố cần nghiên cứu đầu tư các dòng xe buýt 4 cửa linh hoạt để phù hợp với điều kiện Hà Nội. Cùng với đó phát triển hệ thống buýt nhỏ từ 6 - 9 chỗ sử dụng năng lượng xanh, có khả năng đi sâu vào các khu dân cư để làm nhiệm vụ gom khách và trung chuyển ra các trục vận tải khối lượng lớn như đường sắt đô thị, buýt BRT…
Mới đây, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Nguyễn Mạnh Quyền đã yêu cầu các sở, ngành nghiên cứu, rà soát, tổ chức hợp lí hóa mạng lưới các tuyến buýt để tăng tính kết nối; phối hợp với UBND các phường, xã và đơn vị liên quan tiếp tục điều chỉnh, mở rộng vùng phục vụ…
Về hạ tầng xe buýt, tổ chức rà soát, hợp lí hóa lại toàn bộ nhà chờ, điểm dừng về khoảng cách, sự phù hợp về vị trí để hành khách dễ dàng tiếp cận và bảo đảm tính liên thông (cự ly trung bình khoảng 500m trong nội thành và khoảng 800m với khu vực ngoại thành).
Đồng thời, bố trí điểm dừng xe buýt theo hướng tích hợp, tiệm cận các nhà ga đường sắt đô thị, các điểm trông giữ phương tiện, bãi đỗ xe, có khả năng kết nối với các loại hình vận tải như taxi, xe đạp công cộng… để đa dạng hóa hình thức tiếp cận của người dân với vận tải công cộng.
Đặc biệt, cần tiếp tục hoàn thiện, phát triển hệ thống thông tin hành khách, bản đồ xe buýt, phần mềm Busmap, quản lí cơ sở hạ tầng vận tải hành khách công cộng.
Việc phát triển hệ thống bảng điện tử tại các nhà chờ, điểm đầu cuối, điểm trung chuyển để thông tin cho hành khách về thời gian xe đến bến; lắp đặt camera tại các điểm trung chuyển để theo dõi, quản lí, bảo đảm an ninh, an toàn cho hành khách… cũng là điều cần thiết.
