Tái cấu trúc thị trường vốn: Mở cửa cho startup, kích hoạt cơ chế bù trừ đối tác trung tâm

Bên cạnh lộ trình vận hành cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) và phát triển hợp đồng quyền chọn chỉ số vào năm 2027, cơ quan quản lý đang xúc tiến xây dựng thị trường vốn dành riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) và thị trường dành riêng cho startup dự kiến đi vào vận hành năm 2027, tạo động lực mới cho dòng vốn dài hạn - ảnh: BN

Cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) và thị trường dành riêng cho startup dự kiến đi vào vận hành năm 2027, tạo động lực mới cho dòng vốn dài hạn - ảnh: BN

Mở lối cho startup và sản phẩm phái sinh mới

Mới đây, tại phiên thảo luận “Capital Market 2027 - Dòng vốn mới - Cấu trúc mới - Cơ hội đầu tư mới” thuộc khuôn khổ Diễn đàn Đầu tư Việt Nam 2027, bà Phạm Thị Thùy Linh, Trưởng ban Phát triển thị trường chứng khoán, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã phác họa những trụ cột chính trong chiến lược nâng tầm thị trường vốn Việt Nam giai đoạn tới.

Theo đại diện UBCKNN, để khơi thông và giữ chân dòng vốn dài hạn, thị trường không thể chỉ trông chờ vào các giải pháp đơn lẻ mà cần phát triển đồng bộ trên cả ba phương diện, mở rộng nguồn cung hàng hóa, đa dạng hóa sản phẩm đầu tư và củng cố cơ sở nhà đầu tư.

Điểm nhấn đáng chú ý trong định hướng phát triển cấu trúc thị trường thời gian tới là kế hoạch hình thành khu vực giao dịch chuyên biệt dành cho cộng đồng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo (startup). UBCKNN dự kiến báo cáo Bộ Tài chính và Chính phủ về đề án này để triển khai vào năm 2027. Dù các thông số kỹ thuật về mô hình tổ chức, tiêu chuẩn niêm yết hay cơ chế giao dịch chưa được công bố chi tiết, động thái này được giới phân tích đánh giá là bước đi chiến lược nhằm khơi thông kênh dẫn vốn công chúng cho khu vực kinh tế đổi mới sáng tạo vốn đang khát vốn trung và dài hạn.

Song song với việc mở rộng phân khúc mới, công tác tạo nguồn hàng hóa chất lượng cao tiếp tục được đẩy mạnh thông qua hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) gắn liền với niêm yết. Bà Linh cho biết, cơ chế hiện hành đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, đồng thời mở rộng cánh cửa cho khối doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đủ điều kiện tham gia huy động vốn và niêm yết công khai.

Về mặt sản phẩm, bức tranh thị trường năm 2027 hứa hẹn sẽ sôi động hơn với sự xuất hiện của hợp đồng quyền chọn chỉ số. Để chuẩn bị hành lang pháp lý cho công cụ phòng ngừa rủi ro này, các thông tư hướng dẫn bổ sung dự kiến sẽ được ban hành ngay trong năm 2026. Ngoài ra, cơ quan quản lý cũng đang phối hợp chặt chẽ với các Sở Giao dịch Chứng khoán và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) để nghiên cứu phát triển thị trường tín chỉ carbon cùng các dịch vụ giao dịch chuyên biệt phục vụ khối định chế.

Những bước tiến về sản phẩm và mô hình mới này càng có thêm bệ đỡ vững chắc khi Luật Chứng khoán sửa đổi chính thức bổ sung quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox). Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, khung khổ sandbox được thiết kế nhằm cụ thể hóa yêu cầu quản lý đặc thù của ngành chứng khoán trên nền tảng pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cơ chế này cho phép các tổ chức ứng dụng công nghệ và mô hình kinh doanh mới trong phạm vi giới hạn về không gian, thời gian dưới sự giám sát chặt chẽ, bảo đảm nguyên tắc tách biệt tài sản, an toàn dữ liệu và bảo vệ quyền lợi nhà đầu tư trước khi nhân rộng chính thức.

Hoàn thiện hạ tầng thanh toán CCP và cân bằng dòng vốn nội - ngoại

Bên cạnh việc làm dày nguồn cung, bài toán khơi thông dòng vốn ngoại tiếp tục được UBCKNN giải quyết quyết liệt thông qua cơ chế đối thoại định kỳ hàng tháng với các tổ chức xếp hạng tín nhiệm và định chế đầu tư quốc tế. Nhiều rào cản kỹ thuật đã được tháo gỡ, nổi bật là việc triển khai cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ đủ tiền trước (Non-Prefunding – NPF) và tạo điều kiện kết nối giao dịch qua các công ty chứng khoán toàn cầu.

Thủ tục gia nhập thị trường cũng được rút ngắn đáng kể. Hiện tại, nhà đầu tư nước ngoài chỉ mất một ngày để hoàn tất mở tài khoản giao dịch chứng khoán, trong khi nút thắt về hợp pháp hóa lãnh sự khi mở tài khoản vốn đầu tư gián tiếp đã được Ngân hàng Nhà nước gỡ bỏ.

Đặc biệt, nút thắt quan trọng nhất trong khâu hạ tầng sau giao dịch là cơ chế bù trừ đối tác trung tâm (CCP) đang tiến sát vạch đích. Sau khi hệ thống kỹ thuật được hoàn thiện và Bộ Tài chính ban hành thông tư hướng dẫn vào tháng 9/2026, UBCKNN hiện đang thẩm định hồ sơ để cấp giấy chứng nhận hoạt động bù trừ theo cơ chế CCP cho các công ty chứng khoán và ngân hàng lưu ký, hướng tới mục tiêu vận hành chính thức trong năm 2027.

Tuy nhiên, nhìn nhận một cách thực tế, đại diện cơ quan quản lý nhấn mạnh dòng vốn ngoại luôn mang tính chu kỳ và chịu tác động mạnh từ biến động tài chính toàn cầu. Do đó, việc phát triển lực lượng nhà đầu tư tổ chức trong nước được xác định là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo lập bệ đỡ thanh khoản bền vững. Sự cộng hưởng giữa việc làm mới cấu trúc hàng hóa, hiện đại hóa hạ tầng thanh toán và củng cố nội lực dòng vốn trong nước sẽ là động lực cốt lõi giúp thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào chu kỳ tăng trưởng chiều sâu từ năm 2027.

Bình Minh

Nguồn TBNH: https://thoibaonganhang.vn/tai-cau-truc-thi-truong-von-mo-cua-cho-startup-kich-hoat-co-che-bu-tru-doi-tac-trung-tam-190739.html