Tài chính toàn diện tạo cơ hội cho nữ doanh nhân tham gia kinh tế xanh

Hướng tới tương lai xanh

Sáng 28/9, tại Hà Nội, Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam thuộc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) phối hợp với Chương trình Môi trường Liên hợp quốc tổ chức Hội thảo “Thúc đẩy tài chính toàn diện và cơ hội phát triển kinh doanh của phụ nữ hướng tới tương lai xanh”.

Bà Parimita Mohanty - Quản lý chương trình về năng lượng tái tạo, khối tài chính, Ban Biến đổi khí hậu, Văn phòng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc phát biểu tại sự kiện.

Theo số liệu thống kê, Việt Nam hiện có gần 1,1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, trong đó doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ chiếm khoảng 21-25% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động. Không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm, nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ đang ngày càng quan tâm tới quản trị có trách nhiệm, phát triển bền vững và những mô hình kinh doanh xanh.

Trong bối cảnh các tiêu chuẩn về môi trường, phát thải, truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững ngày càng trở thành yêu cầu phổ biến của thị trường, chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn riêng của các doanh nghiệp lớn. Doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong đó có doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ, cũng phải thay đổi phương thức sản xuất, quản trị và sử dụng nguồn lực để duy trì khả năng cạnh tranh.

Bà Parimita Mohanty - Quản lý chương trình về năng lượng tái tạo, khối tài chính, Ban Biến đổi khí hậu, Văn phòng khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Chương trình Môi trường Liên hợp quốc cho rằng, đây là giai đoạn quan trọng để định hình quá trình chuyển đổi xanh theo hướng bền vững và khả thi về tài chính. Thực tế cho thấy khoảng 50% doanh nghiệp nhỏ và vừa đang mở rộng các hoạt động chuyển đổi xanh, trong đó có nhiều doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ. Tuy nhiên, tài chính vẫn là một trong những trở ngại lớn nhất.

Một trong những vấn đề cần được nhận diện rõ là các trở ngại nữ doanh nhân đang gặp phải khi tiếp cận vốn xanh, công nghệ và kỹ năng. Nếu không tháo gỡ các rào cản này, nhiều doanh nghiệp sẽ khó tận dụng được cơ hội từ xu hướng kinh tế xanh dù nhu cầu thị trường đang tăng lên.

Từ thực tế triển khai các giải pháp chuyển đổi xanh cho doanh nghiệp, bà Ngụy Thị Giang - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Sáng tạo Xanh Việt Nam cho biết, yêu cầu sử dụng năng lượng hiệu quả và giảm phát thải đang đồng thời mở ra những thị trường và cơ hội kinh doanh mới cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Doanh nghiệp hiện có thể tiếp cận nhiều dịch vụ phục vụ chuyển đổi xanh như tư vấn và đào tạo ESG (Môi trường, Xã hội, Quản trị), kiểm kê khí nhà kính, xây dựng kế hoạch giảm phát thải, khai báo Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), định lượng dấu chân carbon sản phẩm, phát triển tín chỉ carbon hay xây dựng lộ trình trung hòa carbon, Net Zero.

Đáng chú ý, bài toán vốn cũng đang được giải quyết bằng những mô hình linh hoạt hơn. Cụ thể, trong lĩnh vực điện mặt trời mái nhà, bên cạnh phương án doanh nghiệp tự đầu tư toàn bộ, mô hình 50-50 cho phép khách hàng trả trước 50% chi phí, phần còn lại được trả dần trong 3-5 năm, qua đó giảm đáng kể áp lực vốn ban đầu.

Với mô hình ESCO (Công ty dịch vụ năng lượng), nhà đầu tư có thể tài trợ toàn bộ dự án, doanh nghiệp không phải bỏ chi phí đầu tư ban đầu và không phải chịu chi phí bảo dưỡng, vận hành. Tiền điện được thanh toán theo sản lượng đã cam kết. Những mô hình này cho thấy khi được thiết kế phù hợp, tài chính xanh có thể trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi thay vì tạo thêm gánh nặng chi phí.

Bà Mai Thị Diệu Huyền - Phó Chủ tịch phụ trách điều hành Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam (VWEC) phát biểu tại sự kiện.

Cần hệ sinh thái tài chính phù hợp với doanh nghiệp nữ

Ở góc độ chính sách, bà Trần Thanh Hương - Phó Trưởng phòng Chính sách, môi trường kinh doanh và hợp tác quốc tế, Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và Kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) cho rằng, kinh doanh bền vững đã trở thành yêu cầu thực tế đối với doanh nghiệp. Sức mua suy yếu tại một số thị trường lớn, biến động địa chính trị, chi phí sản xuất - kinh doanh gia tăng cùng các yêu cầu chặt chẽ hơn về xuất xứ và truy xuất nguồn gốc đang buộc doanh nghiệp phải thay đổi.

Trong nước, định hướng phát triển khu vực kinh tế tư nhân cũng tạo thêm không gian cho doanh nghiệp phát triển, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu chính sách hỗ trợ phải chuyển từ chú trọng gia tăng số lượng sang nâng cao chất lượng doanh nghiệp, khả năng thích ứng và năng lực phát triển bền vững.

Thời gian qua, nhiều chương trình đào tạo, tư vấn ESG và chuyển đổi xanh đã được triển khai. Bộ Tài chính đã đào tạo 240/500 tư vấn viên ESG miễn phí nhằm hình thành đội ngũ chuyên gia nòng cốt hỗ trợ doanh nghiệp. Khoảng 5.800 học viên tham gia 130 khóa đào tạo ESG tại các tỉnh, thành; 10.700 doanh nghiệp được đào tạo, trong đó doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm 65%. Khoảng 1.500 doanh nghiệp được tư vấn chuyển đổi xanh toàn diện và 320 doanh nghiệp hoàn thiện báo cáo phát triển bền vững theo chuẩn toàn cầu. Cùng với đó, 58 mô hình kinh tế tuần hoàn thí điểm đã được triển khai trong các lĩnh vực sản xuất, nông nghiệp và chế biến.

Đại biểu tham gia hội thảo “Thúc đẩy tài chính toàn diện và cơ hội phát triển kinh doanh của phụ nữ hướng tới tương lai xanh”.

Tuy nhiên, những con số này cũng cho thấy dư địa hỗ trợ vẫn còn rất lớn. Số doanh nghiệp tiếp cận các công cụ đánh giá, công nhận về kinh doanh bền vững chưa cao; nhân lực tư vấn ESG còn thiếu; quá trình chuyển từ nhận thức sang hành động còn chậm và khả năng huy động tài chính cho chuyển đổi bền vững còn hạn chế.

Trong định hướng giai đoạn 2026-2030, mục tiêu đặt ra là tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng theo hướng chất lượng, hiệu quả và bền vững, đồng thời hình thành hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp kinh doanh bền vững. Đáng chú ý, định hướng chính sách cũng đặt vấn đề ưu tiên doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ trong các chương trình hỗ trợ, bên cạnh doanh nghiệp của người khuyết tật và đồng bào dân tộc thiểu số.

Theo bà Mai Thị Diệu Huyền - Phó Chủ tịch phụ trách điều hành Hội đồng Doanh nhân nữ Việt Nam (VWEC), để các định hướng này đi vào thực tế cần có sự tham gia đồng bộ của Chính phủ, ngân hàng, các tổ chức trung gian và cộng đồng doanh nghiệp. Các chính sách hỗ trợ cần tránh tạo thêm gánh nặng thủ tục cho doanh nghiệp, đồng thời có yếu tố lồng ghép giới và những cơ chế phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ.

Điều này càng cho thấy, tài chính toàn diện không thể chỉ dừng ở việc mở rộng tín dụng. Doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ cần một hệ sinh thái hỗ trợ kết nối vốn với công nghệ, tư vấn, đào tạo và thị trường. Khi tiếp cận được nguồn tài chính phù hợp, doanh nghiệp có thêm điều kiện đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả, giảm phát thải và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Đồng thời, việc được hỗ trợ về kỹ năng và tư vấn cũng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro khi đầu tư vào các dự án xanh. Theo đó, tài chính toàn diện có thể trở thành “đường dẫn” để doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ bước vào những lĩnh vực kinh doanh mới, nâng cao sức cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị xanh.