Tái định hình không gian đô thị, nông thôn

Rà soát, tổ chức lại không gian phát triển

Từ ngày 1/7/2025, khi sắp xếp, sáp nhập đơn vị hành chính cấp xã, dẫn đến các quy hoạch trước đây bị phá vỡ về không gian, cấu trúc, chức năng..., cần thiết phải nghiên cứu tính toán, lập lại toàn bộ các đồ án quy hoạch đô thị và nông thôn cho phù hợp với thực tiễn.

Xã Chiềng Mung thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã: Chiềng Mung, Mường Bằng và Mường Bon; tổng diện tích tự nhiên 142.14 km², quy mô dân số 27.797 người. Theo ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã, thông tin: Các đồ án quy hoạch nông thôn của 3 xã trước khi sắp xếp được lập ở những thời điểm khác nhau, một số đã hết thời hạn; chỉ tiêu dân số, sử dụng đất, hệ thống bản và danh mục dự án không còn phù hợp với địa giới hành chính mới. Trung tâm hành chính, công trình công cộng và hạ tầng được tổ chức riêng cho từng xã cũ nên còn phân tán, có nội dung trùng lặp; nhiều công trình chưa được thực hiện, chưa hoàn chỉnh hoặc đã xuống cấp. Việc rà soát, kế thừa các yếu tố phù hợp và điều chỉnh quy hoạch là nhiệm vụ cấp thiết, tạo không gian phát triển đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển.

Sau khi sáp nhập 3 xã Mường Bú, Mường Chùm và Tạ Bú thành xã Mường Bú mới, hiện có diện tích tự nhiên 213,65 km², quy mô dân số trên 25.300 người. Đứng trước không gian phát triển mới, địa phương đang gấp rút lập quy hoạch chung, phục vụ cho công tác quản trị và đầu tư xây dựng. Việc quy hoạch kịp thời, không chỉ giải bài toán thiếu hụt hạ tầng công cộng, trụ sở làm việc hay không gian xanh, mà còn giúp bảo tồn giá trị văn hóa - kiến trúc truyền thống, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Khu dân cư và khu sản xuất vùng trung tâm xã Mai Sơn.

Xác định tầm quan trọng của công tác quy hoạch, tỉnh Sơn La khẩn trương rà soát, ban hành Kế hoạch lập quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh Sơn La giai đoạn 2025-2030 nhằm đảm bảo sự đồng bộ, thống nhất giữa các loại quy hoạch; theo đó, có 52 xã, phường thực hiện lập quy hoạch chung (giai đoạn năm 2025-2026 có 46 xã, phường; giai đoạn 2027-2028 có 6 xã, phường); 23 xã, phường không tổ chức lập quy hoạch chung.

Mục tiêu lập quy hoạch đô thị và nông thôn trong giai đoạn hiện nay là rà soát, tổ chức lại không gian phát triển của tỉnh và từng địa phương phù hợp với địa giới hành chính mới; bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ giữa Quy hoạch tỉnh với quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch sử dụng đất và các quy hoạch chuyên ngành có liên quan. Trên cơ sở đó, xác định rõ các khu vực có tiềm năng, lợi thế để ưu tiên phát triển, khai thác hiệu quả nguồn lực đất đai, hạ tầng, tài nguyên và tạo điều kiện thu hút đầu tư.

Yêu cầu lập quy hoạch phải kế thừa những định hướng đã được xác định và còn phù hợp, đồng thời cập nhật đầy đủ những yêu cầu mới phát sinh sau sắp xếp đơn vị hành chính. Quy hoạch phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về quy hoạch đô thị và nông thôn; bảo đảm tính định hướng, ổn định, đồng bộ và khả thi, tránh tình trạng quy hoạch chồng chéo, thiếu liên kết hoặc phải điều chỉnh nhiều lần trong quá trình thực hiện. Về nội dung, quy hoạch phải xác định được cấu trúc không gian phát triển phù hợp với đặc điểm của từng địa bàn, trong đó làm rõ định hướng phát triển đô thị, khu dân cư nông thôn, các khu vực sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, du lịch; hệ thống giao thông, cấp nước, thoát nước, xử lý chất thải; các công trình hạ tầng xã hội và các khu vực có yêu cầu bảo vệ về môi trường, cảnh quan, di sản, quốc phòng, an ninh.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô không gian của các xã được mở rộng, vì vậy quy hoạch phải có tầm nhìn tổng thể đối với toàn bộ địa bàn xã mới, xác định rõ khu vực trung tâm hành chính, các khu vực dân cư, các vùng sản xuất, khu vực phát triển đô thị trong tương lai và mạng lưới hạ tầng kết nối giữa các khu vực.

Quy hoạch đi trước, mở đường

Để công tác quy hoạch đô thị và nông thôn đúng tiến độ, đảm bảo chất lượng, tỉnh tập trung một số nhiệm vụ trọng tâm: Đẩy nhanh tiến độ lập quy hoạch chung cấp xã theo Kế hoạch; rà soát, điều chỉnh các quy hoạch đô thị không còn phù hợp; tăng cường sự phối hợp giữa các sở, ngành và UBND cấp xã; nâng cao chất lượng công tác thẩm định, phê duyệt và tổ chức thực hiện quy hoạch. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin địa lý trong lập và quản lý quy hoạch; nâng cao chất lượng dự báo và bảo đảm quy hoạch gắn với khả năng cân đối, huy động, bố trí nguồn lực thực hiện.

Ông Nguyễn Văn Chính, Phó Giám đốc Sở Xây dựng, cho biết: Sở đã tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch quy hoạch đô thị và nông thôn giai đoạn 2025-2030; đồng thời, phối hợp tích cực với các ngành, địa phương lồng ghép định hướng phù hợp vào Quy hoạch tỉnh Sơn La thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Bên cạnh đó, Sở đồng hành, hướng dẫn sát sao các xã, phường quy trình lập quy hoạch chung, từ khâu chuẩn bị nhiệm vụ, chọn tư vấn đến hoàn thiện hồ sơ trình phê duyệt.

Sở Xây dựng sẽ siết chặt kiểm tra, giám sát chất lượng hồ sơ, bảo đảm tính đồng bộ với Quy hoạch tỉnh và các đồ án liên quan. Qua đó, khắc phục tình trạng quy hoạch thiếu thực tế, phải chỉnh sửa nhiều lần gây lãng phí. Quan điểm xuyên suốt của Sở là công tác lập quy hoạch phải đúng quy định, đúng tiến độ và có tính khả thi cao. Đồ án sau khi phê duyệt phải là công cụ pháp lý hữu hiệu, giúp địa phương quản lý không gian, đất đai, thu hút đầu tư và thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển.

Khu vực quy hoạch phát triển đô thị và vùng sản xuất chè phường Thảo Nguyên.

Theo Kế hoạch lập quy hoạch đô thị và nông thôn trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2025-2030, đến nay, 46/46 xã được phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch; 21/46 xã trình hồ sơ quy hoạch chung để tổ chức thẩm định. Đối với 21 xã đã trình hồ sơ, quá trình thẩm định được thực hiện theo quy định; các địa phương tiếp tục phối hợp với đơn vị tư vấn và cơ quan chuyên môn để tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến tham gia của các sở, ngành, đơn vị liên quan và Hội đồng thẩm định. Đối với các xã chưa trình hồ sơ, Sở Xây dựng tiếp tục theo dõi, hướng dẫn và đôn đốc, tập trung tháo gỡ các vấn đề liên quan đến số liệu hiện trạng, ranh giới, định hướng sử dụng đất, tổ chức không gian, kết nối hạ tầng và sự phù hợp với các quy hoạch cấp trên.

Thực hiện nhiệm vụ quy hoạch, xã Chiềng Mung chủ động triển khai lập và rà soát quy hoạch bám sát các định hướng của tỉnh. Ông Trần Xuân Hiệp, Chủ tịch UBND xã Chiềng Mung, thông tin: Trong quy hoạch, xã đánh giá đầy đủ điều kiện tự nhiên, hiện trạng sử dụng đất, hiện trạng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, đặc điểm dân cư, bản sắc văn hóa các dân tộc và nhu cầu phát triển của địa phương; bảo đảm sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên đất đai, bảo vệ môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới phát triển bền vững. Định hướng xã Chiềng Mung trở thành khu vực phát triển tổng hợp, kết hợp của công nghiệp - logistics - dịch vụ - nông nghiệp công nghệ cao, gắn với Khu công nghiệp Mai Sơn, hành lang quốc lộ 6 và khu vực Cảng hàng không Nà Sản. Hình thành không gian đô thị - dịch vụ gắn với khu công nghiệp, bao gồm các khu dân cư mới, nhà ở công nhân, trung tâm thương mại, dịch vụ lưu trú và các tiện ích đô thị.

Mường Bú là một trong những xã đi đầu hoàn thành đồ án quy hoạch chung giai đoạn mới. Ông Nguyễn Sơn Lâm, Chủ tịch UBND xã cho biết: Quy hoạch chung xã hoàn thành, là định hướng quan trọng giúp xã đạt chuẩn nông thôn mới; đồng thời, từng bước đưa khu trung tâm phát triển theo tiêu chí đô thị loại III. Đây cũng là căn cứ pháp lý để địa phương triển khai quy hoạch chi tiết, chỉnh trang dân cư, thu hút đầu tư vào các dự án thương mại - dịch vụ và hạ tầng kỹ thuật.

Khu trung tâm hành chính xã Vân Hồ.

Hiện nay, các xã đang tập trung cao công tác quy hoạch. Tuy nhiên, quá trình thực hiện gặp nhiều khó khăn, do khối lượng công việc lớn, thời gian thực hiện yêu cầu khẩn trương, trong khi nguồn nhân lực thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế; kinh phí lập quy hoạch còn khó khăn; việc cập nhật, đồng bộ dữ liệu sau sắp xếp đơn vị hành chính cần thêm thời gian và nguồn lực...

Để bảo đảm tiến độ hoàn thành trong năm 2026, Sở Xây dựng tăng cường hướng dẫn chuyên môn, thường xuyên theo dõi, đôn đốc các địa phương; kịp thời tổng hợp, tham mưu UBND tỉnh chỉ đạo giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Các địa phương nâng cao trách nhiệm, chủ động phối hợp với đơn vị tư vấn và cơ quan chuyên môn, bảo đảm tiến độ và chất lượng quy hoạch, tạo cơ sở pháp lý và không gian phát triển ổn định, lâu dài trong giai đoạn mới.