Tái hiện Tết cung đình Thăng Long xưa và các nghi lễ 'tống cựu nghinh tân'

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và các đại biểu tham dự chương trình. Ảnh: Viết Thành

Đến dự có: Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam Ngô Lê Văn; Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Đạo Cương; Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà; Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker và đại diện lãnh đạo các bộ, sở, ngành của Trung ương và thành phố Hà Nội.

Bảo tồn, phát huy giá trị của kinh đô Thăng Long

Phát biểu tại sự kiện, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cho biết, Hoàng thành Thăng Long, Di sản Văn hóa Thế giới, không chỉ là nơi lưu giữ những dấu ấn vàng son của lịch sử, mà còn là linh hồn của Thủ đô ngàn năm văn hiến. Việc tổ chức các nghi lễ truyền thống tái hiện trong cung đình thể hiện quyết tâm của thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc, đồng thời, quảng bá hình ảnh Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo”.

Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội Nguyễn Văn Phong và Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà cùng các đại biểu tham dự các nghi thức "Tống cựu nghinh tân". Ảnh: Viết Thành

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội cũng nhấn mạnh, để có được thành quả trong việc gìn giữ và quảng bá giá trị di sản như ngày hôm nay, thành phố Hà Nội luôn trân trọng sự phối hợp chặt chẽ, hiệu quả từ Bộ Ngoại giao, Ủy ban Quốc gia UNESCO Việt Nam, cùng sự cố vấn của các nhà khoa học, sự ủng hộ của bạn bè quốc tế. Chính sự hợp tác chiến lược này đã giúp các giá trị văn hóa của Thăng Long - Hà Nội không ngừng tỏa sáng, trở thành cầu nối hữu nghị bền chặt giữa Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà phát biểu. Ảnh: Viết Thành

“Chúng tôi rất tự hào khi được cùng quý vị trải nghiệm những nét đẹp của Tết truyền thống Việt Nam trong không gian di sản. Sự hiện diện của các quý vị đại biểu, các vị khách quốc tế, các nhà khoa học, Nhân dân và du khách không chỉ minh chứng cho sức lan tỏa của văn hóa Việt Nam mà còn khẳng định cam kết chung của chúng ta trong việc bảo tồn, phát huy các giá trị di sản - tài sản vô giá của nhân loại”, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội bày tỏ.

Tại sự kiện, Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker đánh giá, sự kiện hôm nay là sự kết hợp hài hòa và giàu ý nghĩa giữa các nghi lễ cung đình truyền thống với những hình thức trải nghiệm văn hóa đương đại. Thông qua nghi lễ tiễn đưa Táo quân - một nghi lễ tâm linh gắn bó sâu sắc với đời sống tinh thần của người Việt - chúng ta cùng nhau tôn vinh những giá trị văn hóa phi vật thể đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Những nghi lễ này phản ánh mối quan hệ bền chặt giữa con người với gia đình, tổ tiên và thiên nhiên, đồng thời gửi gắm kỳ vọng về những khởi đầu tốt đẹp cho năm mới.

Trưởng đại diện UNESCO tại Việt Nam Jonathan Wallace Baker phát biểu. Ảnh: Viết Thành

“UNESCO luôn đánh giá cao những sáng kiến giúp di sản văn hóa được bảo tồn và phát huy một cách sống động, dễ tiếp cận và gắn bó mật thiết với cộng đồng. Việc kết hợp hài hòa giữa nghi lễ truyền thống, không gian di sản và sự tham gia tích cực của công chúng trong chương trình hôm nay là minh chứng rõ nét cho thấy di sản văn hóa phi vật thể không chỉ được gìn giữ mà còn tiếp tục phát triển và thích ứng trong bối cảnh đời sống đô thị hiện đại. UNESCO cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong công tác bảo tồn, phát huy và lan tỏa những giá trị di sản văn hóa phong phú tới các thế hệ hôm nay và mai sau”, ông Jonathan Wallace Baker bày tỏ.

Độc đáo nghi thức Tết cung đình

Năm nay, nghi lễ “tống cựu nghinh tân” được tổ chức trang trọng với nhiều điểm mới. Không gian Hoàng thành Thăng Long được trang hoàng rực rỡ với con đường hoa trải dài từ cổng Đoan Môn đến điện Kính Thiên, trở thành điểm check-in hấp dẫn, thu hút đông đảo người dân và du khách.

Các đại biểu thực hiện nghi thức thả cá chép. Ảnh: Viết Thành

Đường hoa Tết Hoàng thành Thăng Long 2026 được triển khai với sự phối hợp giữa Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội, Tập đoàn SOVICO và Công ty cổ phần Địa ốc Phú Long. Đây là lần đầu tiên, mô hình đường hoa Tết được tổ chức tại Hoàng thành, đặt ra yêu cầu cao về sự hài hòa giữa cảnh quan mùa xuân và công tác bảo tồn, bảo đảm tuyệt đối việc tôn trọng các giá trị lịch sử, kiến trúc và trục không gian đặc thù của khu di sản.

Độc đáo đường hoa tại Hoàng thành Thăng Long. Ảnh: Viết Thành

Với chủ đề “Bình Minh Khát Vọng”, đường hoa gợi mở khoảnh khắc chuyển giao mang tính biểu tượng giữa ký ức kinh đô ngàn năm và khát vọng phát triển của Thủ đô Hà Nội trong thời đại mới. Không gian trải nghiệm được cấu trúc thành bốn chương Kinh - Kỳ - Vọng - Hội, dẫn dắt du khách đi qua các lớp ký ức di sản, chiều sâu lịch sử và tinh thần hướng tới tương lai.

Với chủ đề “Bình Minh Khát Vọng”, đường hoa gợi mở khoảnh khắc chuyển giao năm cũ và năm mới, trở thành điểm check-in hấp dẫn. Ảnh: Viết Thành

Theo quan niệm truyền thống, Tết Nguyên đán bắt đầu từ ngày 23 tháng Chạp của năm cũ và kết thúc vào ngày mùng 7 tháng Giêng năm mới. Trong khoảng thời gian này, hàng loạt nghi lễ, phong tục được tổ chức trang trọng cả trong cung đình lẫn ngoài dân gian. Đặc biệt, tại mảnh đất kinh kỳ ngàn năm văn hiến - Thăng Long xưa, Hà Nội nay - văn hóa Tết càng trở nên phong phú, đặc sắc, là nơi giao thoa hài hòa giữa văn hóa cung đình và văn hóa dân gian truyền thống. Chính vì vậy, các nghi lễ Tết trong cung đình không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng mà còn thể hiện quyền uy tối cao của triều đình, sự trật tự, chuẩn mực của xã hội phong kiến.

Nghi thức dựng cây nêu ngày Tết. Ảnh: Viết Thành

Vào thời Lê Trung hưng, hệ thống nghi lễ Tết cung đình được tổ chức quy củ, bài bản với một chuỗi nghi lễ nối tiếp nhau, diễn ra từ cuối tháng Chạp năm cũ đến mùng 7 tháng Giêng năm mới. Có thể kể đến như: Lễ cúng Táo quân, lễ tiến lịch, lễ tiến xuân ngưu (rước trâu đất và thần Câu Mang), lễ phất thức (lau rửa và niêm phong ấn), lễ cáp hưởng (mời các vị tiên đế về ăn Tết), lễ thướng tiêu (dựng cây nêu), lễ trừ tịch (cúng giao thừa), lễ tế tổ tiên, lễ chính đán, lễ chúc thọ nhà vua, lễ tế Giao (tế trời), lễ khai hạ (hạ cây nêu), lễ khai ấn (mở ấn)…

Trong số đó, lễ tiến lịch, lễ tiến xuân ngưu, lễ thướng tiêu (dựng cây nêu) và lễ chính đán được xem là bốn nghi lễ quan trọng bậc nhất trong dịp Tết Nguyên đán của triều đình.

Chương trình nghệ thuật và nghi thức đổi gác. Ảnh: Viết Thành

Trong chương trình “Tống cựu nghinh tân”, các đại biểu và người dân được trải nghiệm các nghi thức này theo hình thức sân khấu hóa và trải nghiệm trực tiếp. Sau khi xem Lễ tiến lịch, các đại biểu tham gia thực hiện nghi thức thả cá chép; dựng cây nêu trước cổng Đoan Môn với ý nghĩa cầu mong một năm mới an lành, mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và lễ đổi gác.

Ngày nay, thông qua các hoạt động nghiên cứu, phục dựng và giới thiệu tại Khu di sản Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, những nghi lễ Tết cung đình xưa đang dần được tái hiện, giúp công chúng hiểu sâu hơn về giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của Thăng Long - Hà Nội, đồng thời, góp phần gìn giữ, phát huy di sản văn hóa truyền thống của dân tộc.

Hoàng Quyên