Tại sao Apple vẫn cần Tim Cook?

Apple vừa trải qua đợt chuyển giao lãnh đạo chủ chốt, khi John Ternus tiếp quản vị trí CEO sau gần 15 năm dưới sự dẫn dắt của Tim Cook. Tuy nhiên, Apple không hoàn toàn tạm biệt ông Cook. Thay vào đó, ông sẽ đảm nhiệm vai trò Chủ tịch điều hành, mặc dù với mức lương thấp hơn.

Economics Times nhận định chức vụ và mức lương thể hiện vị thế quyền lực của ông Cook dù không còn giữ chức CEO.

Tầm ảnh hưởng sâu rộng

Theo Bloomberg, trong các cuộc gặp gỡ công khai và nội bộ, Tim Cook và John Ternus dành lời có cánh cho nhau. Ông Ternus nhiều lần nhấn mạnh ông Cook là một trong những doanh nhân vĩ đại nhất thời hiện đại và biết ơn sự dẫn dắt của ông Cook, trong khi ông Cook tái khẳng định niềm tin to lớn vào người kế nhiệm do chính mình lựa chọn.

Vào ngày cuối cùng trên cương vị CEO, ông Cook nói với nhân viên rằng mình sẽ "nhớ công việc này" và vị trí lãnh đạo, nhưng đồng thời cảm thấy nhẹ nhõm với quyết định của mình. Dù hài lòng khi chuyển giao trọng trách cho một trong những cấp phó thân thiết, một số dấu hiệu cho thấy Tim Cook hoàn toàn chưa sẵn sàng muốn đứng sau hậu trường.

Theo cách hiểu khác, kế hoạch diễn ra sớm hơn so với dự kiến. Ông Cook đã nêu rõ lý do Apple chuyển giao quyền lực vào thời điểm này, tất cả đều nhằm tạo lợi thế cho người kế nhiệm. Nếu ông Cook chờ thêm 2-3 năm nữa mới từ chức, kho sản phẩm mới và ấn tượng có thể sẽ cạn kiệt. Ngoài ra, không rõ Apple sẽ đứng ở vị trí nào trong giới công nghệ sau khi OpenAI và Anthropic trở thành công ty đại chúng và các đối thủ Trung Quốc nhanh chóng mở rộng.

Bloomberg cho rằng đây là thời điểm thích hợp nhất, cho phép người kế nhiệm tiếp quản với đà phát triển và giới thiệu một kỷ nguyên sản phẩm mới. Ngoài ra, ông Cook biết Apple có lẽ cần lãnh đạo trẻ trung, năng động hơn để giúp công ty định hướng trong thế giới mới của trí tuệ nhân tạo.

Mặc dù không còn giữ chức CEO, Tim Cook vẫn là nhân vật quan trọng ở Apple. Ảnh: Reuters.

Tuy nhiên, ngay cả khi ông Ternus nhanh chóng tạo dấu ấn riêng, Apple sẽ cần một thời gian dài để thoát khỏi cái bóng của ông Cook.

Tim Cook gia nhập năm 1998 với tư cách Phó chủ tịch cấp cao phụ trách hoạt động toàn cầu, với nhiệm vụ chính là mở rộng quy mô công ty. Ông đã hoàn thành xuất sắc mục tiêu này, khi Apple củng cố mạng lưới sản xuất và phân phối, xây dựng một trong những chuỗi cung ứng tinh vi nhất thế giới, đồng thời hiện diện mạnh mẽ tại Trung Quốc.

Apple cũng mở rộng hoạt động ra ngoài phân khúc cao cấp để tiếp cận giới trung lưu toàn cầu. Loạt sáng kiến mới được triển khai, phù hợp với sở thích và nhu cầu người tiêu dùng vào từng thời điểm, đưa Apple dẫn đầu về công nghệ so với các đối thủ.

Dưới sự lãnh đạo của Tim Cook, Apple phát triển và đạt được nhiều cột mốc quan trọng về tài chính, như trở thành công ty có giá trị nhất thế giới theo vốn hóa thị trường hồi tháng 7.

Tim Cook đã khéo léo điều hướng mối quan hệ chiến lược với các thị trường quan trọng. Ông duy trì liên kết chặt chẽ với Trung Quốc - trung tâm sản xuất chính của Apple, đồng thời tăng cường hợp tác với Ấn Độ - quốc gia đang nổi lên như một thị trường tiêu dùng lớn, trung tâm về chất bán dẫn và trí tuệ nhân tạo mới. Với Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông Cook được xem là một trong những nhà lãnh đạo công nghệ được ưu ái nhất.

Do đó, quyết định giữ ông Cook ở vị trí then chốt của Apple phản ánh chiến lược nhằm cân bằng giữa ngoại giao toàn cầu, khả năng tiếp cận thị trường và chuỗi cung ứng. Cựu CEO sẽ đóng vai trò đặc biệt ở một số lĩnh vực nhất định, như trao đổi giữa công ty với Nhà Trắng và Bắc Kinh, và xử lý tình trạng thiếu hụt chip.

Cuộc sống "bán nghỉ hưu" vẫn xoay quanh Apple

Trong thông báo cuối cùng trên cương vị CEO, ông Cook nói mong muốn tiếp tục gặp các nhân viên tại trụ sở của Apple trên toàn thế giới. Điều này không có nghĩa ông thiếu niềm tin vào người kế nhiệm, mà cho thấy Apple vẫn sẽ giữ vị trí quan trọng trong cuộc sống của cựu CEO.

Ông Cook sẽ rời văn phòng tại Khu 7 của Apple Park để bàn giao không gian này cho CEO mới. Đây cũng là lần đầu tiên Ternus chuyển vào khu điều hành cấp cao. Trước khi được bổ nhiệm làm CEO, ông làm việc cùng với bộ phận kỹ thuật phần cứng trong một văn phòng tách biệt khỏi trung tâm quyền lực của Apple.

Có nhiều dấu hiệu cho thấy ông Cook sẽ không chỉ dành thời gian đi du lịch vòng quanh thế giới, leo núi với vệ sĩ mới hay làm việc tại nhà riêng gần Palm Springs ở Nam California. Trên kim cương chủ tịch điều hành, ông sẽ có một văn phòng mới trong khuôn viên của Apple. Nhưng gói lương khổng lồ mới là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy ông Cook vẫn tham gia sâu rộng trong Apple.

Tim Cook và John Ternus. Ảnh: Bloomberg.

Mức lương của các CEO cấp cao Apple được chia thành lương cơ bản, tiền thưởng và cổ phiếu được phân bổ theo thời gian.

Theo tài liệu của Apple, ông sẽ nhận mức lương cơ bản 2 triệu USD, giảm so với mức lương 3 triệu USD trước đó. Con số mới gấp đôi mức lương cơ bản thông thường của các Phó chủ tịch cấp cao và thành viên trong ban điều hành cấp cao.

Về cổ phiếu cho năm 2027, ông Ternus dự kiến nhận 55 triệu USD, còn ông Cook nhận 45 triệu USD. Con số này biến động tùy thuộc vào diễn biến giá cổ phiếu của Apple. Nhìn chung, tổng thu nhập của cựu CEO thấp hơn 11 triệu USD so với CEO mới được bổ nhiệm.

Gói thù lao của ông Cook ở một tầm khác so với những chủ tịch điều hành khác. Ông Art Levinson được nhận thù lao dưới 560.000 USD vào năm 2025, gồm lương, cổ phiếu và các hình thức khác.

Một trường hợp tương tự về mức lương là ở Walt Disney. Bob Iger được trả 46 triệu USD với tư cách là chủ tịch điều hành một năm sau khi rời chức vụ CEO. Ông nhận được nhiều hơn tới 13,4 triệu USD so với người kế nhiệm.

Trên thực tế, ông Cook sẽ tiếp tục kiếm được nhiều tiền hơn hầu hết CEO tại các tập đoàn đại chúng lớn, và gần gấp đôi so với thu nhập lịch sử của các lãnh đạo cấp cao khác tại Apple, bao gồm cả Giám đốc Tài chính lẫn Giám đốc Vận hành.

Cơ cấu gói thù lao của hai người cũng có sự khác biệt. 75% số cổ phiếu thưởng của ông Ternus gắn liền với hiệu suất hoạt động của Apple so với các đối thủ cạnh tranh, trong khi chỉ một nửa gói thưởng của Cook phụ thuộc vào hiệu suất. Do sự khác biệt này, một kịch bản hy hữu hoàn toàn có thể xảy ra: Ông Cook nhận nhiều hơn cả tân CEO.

Bản thân ông Cook từng chia sẻ dự định đảm nhiệm vai trò Chủ tịch trong một thời gian dài, và giờ đây ai cũng thấy rõ đó sẽ là vị trí thực quyền chứ không hề mang tính hình thức.

Liệu điều đó có trở thành rào cản cho ông Ternus? Trước mắt có lẽ là không. Ông Cook sở hữu phong cách quản trị mang tính hợp tác, và ông hoàn toàn tin tưởng vào năng lực của ông Ternus. Ông Cook cũng thể hiện rõ quan điểm: “Chỉ có duy nhất một CEO tại một thời điểm”.

Dù có thể dành chút thời gian tận hưởng cuộc sống “bán nghỉ hưu”, ông Cook vẫn khẳng định “ưu tiên hàng đầu” trong đời mình là Apple. Điều này đặt ra những dấu hỏi lớn cho tập đoàn, nhân viên lẫn nhà đầu tư: Đâu là điểm dừng cuối cùng cho Tim Cook, và khi nào thì Apple mới thực sự mang dấu ấn Ternus?