Tại sao Hezbollah vẫn quan trọng đối với Iran?

Các chiến binh Hezbollah. Ảnh: EPA

Theo báo DW, tình hình an ninh ở Trung Đông vẫn căng thẳng khi thỏa thuận ngừng bắn mong manh giữa Iran và Mỹ ngày càng bấp bênh vì cả hai bên thường đe dọa và tấn công nhau.

Hôm 8/6, Mỹ đã đổ lỗi cho Iran về vụ rơi trực thăng tấn công ở ngoài khơi Oman và thực hiện các cuộc tấn công "tự vệ" nhằm vào Iran. Tehran đã giáng đòn đáp trả vào các mục tiêu Mỹ ở Bahrain và Kuwait.

Tuy nhiên, cuộc xung đột không chỉ giới hạn ở Mỹ và Iran. Bất chấp một thỏa thuận ngừng bắn trên danh nghĩa giữa Israel và lực lượng dân quân Hezbollah được Iran hậu thuẫn ở Lebanon, quân đội Israel đã tấn công các mục tiêu ở ngoại ô Beirut. Ngay sau đó, Tehran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng tên lửa vào lãnh thổ Israel. Các lực lượng Tel Aviv đã trả đũa bằng cách bắn phá các mục tiêu ở Iran.

Cuộc giao tranh tiếp diễn giữa Hezbollah và Israel đã làm gián đoạn những nỗ lực đàm phán thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran của Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Hezbollah là một nhóm chiến binh Hồi giáo dòng Shi'ite được Iran hậu thuẫn ở Lebanon. Nhóm này bị các nước phương Tây, Israel, các quốc gia Ảrập ở Vùng Vịnh và Liên đoàn Ảrập liệt vào danh sách tổ chức khủng bố.

Hezbollah là ưu tiên hàng đầu của Iran

Ông Arman Mahmoudian, chuyên gia về Trung Đông thuộc Đại học Nam Florida nhận xét: "Từ góc độ của Iran, ưu tiên hàng đầu hiện nay là đảm bảo Hezbollah được đưa vào bất kỳ thỏa thuận chính trị và đàm phán hòa bình tiềm năng nào".

Bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ đòi hỏi sự nhượng bộ lẫn nhau. Tuy nhiên, đối với Tehran, điều quan trọng là Hezbollah không trở thành con bài mặc cả, mà vấn đề cốt lõi là ảnh hưởng của nước này trong khu vực.

Ông Mahmoudian cho biết: "Nếu Hezbollah tiếp tục bị Israel tấn công trong khi Iran lại tạo ra cảm giác rằng họ đang bỏ rơi đồng minh, điều này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho Tehran và làm suy giảm lòng tin của các lực lượng đồng minh khác của họ trong vùng, chẳng hạn như lực lượng Houthi ở Yemen hoặc các lực lượng dân quân người Shi'ite ở Iraq".

Theo ông Mahmoudian, xét cho cùng, Hezbollah tham gia cuộc xung đột chủ yếu vì trung thành với Iran và tấn công Israel sau khi Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị sát hại.

Sau cái chết của ông Khamenei, Hezbollah đã bắn rocket vào Israel, qua đó đứng về phía Iran tham gia vào cuộc xung đột. Israel đã đáp trả bằng các cuộc không kích vào ngoại ô phía nam Beirut và các khu vực khác của nước láng giềng phía bắc, khiến xung đột lan rộng sang Lebanon. Quân đội Israel cũng đã kiểm soát một dải đất ở miền nam Lebanon, tạo thành một "vùng an ninh" tại khu vực mà họ cho rằng Hezbollah đã phát động các cuộc tấn công vào lãnh thổ Israel.

Trụ cột chính trong chiến lược khu vực của Iran

Trong nhiều thập niên, Hezbollah là trụ cột chính trong chiến lược khu vực của Iran. Arash Azizi, chuyên gia nghiên cứu về Iran mô tả cách tiếp cận này là "phòng thủ từ xa". Theo chiến lược này, thông qua các đồng minh, Iran tìm cách ngăn chặn các mối đe dọa tiềm tàng càng xa lãnh thổ của mình càng tốt.

Tuy nhiên, chiến lược này hiện đã phần nào bị đảo ngược. Hiện nay, thay vì sử dụng các lực lượng đồng minh để ngăn chặn mối đe dọa từ xa, Iran ngày càng buộc phải chủ động bảo vệ các đồng minh, ngay cả khi điều đó đồng nghĩa với việc tấn công trực tiếp Israel và hứng chịu các cuộc phản kích vào lãnh thổ và hạ tầng trong nước".

Ông Azizi tin bộ máy lãnh đạo mới của Iran đang nỗ lực lý giải sự ủng hộ của nước này đối với Hezbollah dựa trên lợi ích an ninh quốc gia hơn là các lập luận về hệ tư tưởng. "Tuy nhiên, lập luận vẫn là Iran, với tư cách là một quốc gia tự coi mình đang xung đột với Israel, không thể đơn giản từ bỏ các đồng minh trong khu vực".

Ông Azizi cho rằng trong khi Tehran tiếp tục duy trì mạng lưới đồng minh khu vực, cái giá của việc đối đầu hơn nữa với Israel cũng ngày càng lớn. Cuộc xung đột đã gây ra những tổn thất đáng kể cho nền kinh tế Iran, trong bối cảnh điều kiện sống của người dân suy giảm và triển vọng kinh tế vẫn hết sức khó khăn. "Vì vậy, ban lãnh đạo mới không chỉ phải giải quyết các thách thức về an ninh và đối ngoại, mà còn phải trả lời câu hỏi về tầm nhìn tương lai mà họ có thể mang lại cho người dân Iran".