Tại sao khai khoáng tại Greenland không hề dễ dàng?

Quang cảnh thành phố Nuuk, Greenland. Ảnh: THX/TTXVN

Theo kênh CNN,các quan chức Mỹ coi kho báu nằm dưới lòng đất của Greenland là một cách để giảm phụ thuộc Trung Quốc về kim loại đất hiếm, những vật liệu then chốt trong sản xuất mọi thứ từ máy bay chiến đấu và laser đến xe điện và máy chụp MRI.

Đầu tháng 1, Tổng thống Trump nói với các phóng viên trên chuyên cơ Không lực Một: “Chúng ta cần Greenland… Lúc này hòn đảo có ý nghĩa chiến lược rất lớn”.

Phát biểu tại một cuộc họp báo với các lãnh đạo ngành dầu mỏ, ông Trump nói: “Chúng ta sẽ làm điều gì đó với Greenland, dù họ thích hay không. Nếu không làm theo cách dễ dàng, chúng ta sẽ làm theo cách khó khăn”.

Dù gần đây ông Trump hạ thấp vai trò của tài nguyên thiên nhiên Greenland, nhưng cố vấn an ninh quốc gia trước đây là ông Mike Waltz nói với Fox News năm 2024 rằng trọng tâm của chính quyền đối với Greenland là khoáng sản then chốt và tài nguyên thiên nhiên.

Thực tế cho thấy quyền sở hữu Greenland của Đan Mạch không phải là rào cản khiến Mỹ không thể khai thác kho báu của hòn đảo này. Môi trường Bắc Cực khắc nghiệt mới là trở ngại.

Các nhà nghiên cứu cho biết việc khai thác khoáng sản ở Greenland sẽ vô cùng khó khăn và tốn kém vì nhiều mỏ nằm ở các khu vực xa xôi phía trên Vòng Bắc Cực, nơi có tảng băng dày cả km và bóng tối bao trùm phần lớn thời gian trong năm.

Không chỉ vậy, Greenland thiếu hạ tầng và nhân lực cần thiết để biến giấc mơ khai khoáng này thành hiện thực.

Ông Malte Humpert, nhà sáng lập và nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Bắc Cực, nói: “Ý tưởng biến Greenland thành nhà máy đất hiếm của Mỹ là khoa học viễn tưởng. Điều đó hoàn toàn điên rồ. Khai thác trên Mặt trăng cũng khó khăn như vậy. Ở một số khía cạnh, còn khó hơn cả Mặt trăng”.

Dù tên gọi nghĩa là vùng đất xanh, nhưng khoảng 80% diện tích Greenland bị băng bao phủ. Hoạt động khai thác khoáng sản hoặc hầu như bất kỳ hoạt động nào ở Bắc Cực đều có chi phí cao gấp 5 đến 10 lần so với những nơi khác trên hành tinh.

Đây không phải là lần đầu Tổng thống Trump quan tâm tới đảo Greenland và ông cũng không phải là tổng thống Mỹ đầu tiên thèm muốn hòn đảo này.

Tuy nhiên, việc ông Trump can thiệp gây sốc vào Venezuela và quyết định nắm quyền kiểm soát nguồn dầu mỏ khổng lồ của quốc gia Nam Mỹ này đã khiến ông lại nhấn mạnh mối quan tâm tới Greenland.

Khả năng Mỹ kiểm soát Greenland đã tăng lên khoảng 40% trên thị trường dự đoán Kalshi, so với khoảng 20% vào giữa năm 2025.

Dĩ nhiên, có những khác biệt lớn giữa tình hình ở Venezuela và Greenland. Greenland là lãnh thổ của một thành viên NATO là Đan Mạch và không giống Venezuela, nơi đây thực sự mở cửa cho hoạt động kinh doanh, đồng thời có lịch sử ổn định chính trị lâu dài.

Trong nhiều năm, thậm chí nhiều thập kỷ, các quan chức Greenland đã thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài. Người dân Greenland nói rằng họ đã sẵn sàng cho các cơ hội kinh doanh mà không cần bất kỳ hành vi hiếu chiến nào.

Ông Christian Keldsen, Giám đốc điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Greenland, nhận định với CNN trong một cuộc phỏng vấn qua điện thoại: “Tôi không thấy cần phải tiếp quản Greenland. Chúng tôi mở cửa cho đầu tư và hợp tác với người Mỹ. Tại sao lại nói những điều như tiếp quản khi có thể đạt được điều mình muốn chỉ bằng cách cư xử đúng mực”.

Các chuyên gia cho rằng việc thuyết phục doanh nghiệp Mỹ chấp nhận rủi ro tại Greenland có thể chỉ là một ảo tưởng. Ông Jacob Funk Kirkegaard, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Kinh tế Quốc tế Peterson, nói: “Nếu ở Greenland có cơ hội kinh doanh béo bở, các doanh nghiệp tư nhân đã đến đó từ lâu rồi”.

Tuy nhiên, ông Funk Kirkegaard cho biết rất khó chứng minh về mặt kinh tế rằng việc đổ một lượng vốn khổng lồ ban đầu vào khai khoáng ở Greenland là hợp lý, sinh lời với doanh nghiệp.

Có khả năng ông Trump sẽ tìm cách cung cấp các ưu đãi tài chính và bảo đảm để khuyến khích doanh nghiệp Mỹ thực hiện những khoản đầu tư khổng lồ đó, tương tự các bảo đảm mà các tập đoàn dầu khí lớn đang tìm kiếm để khoan dầu mạnh mẽ ở Venezuela.

Ông Funk Kirkegaard nói: “Nếu được cấp đủ tiền, doanh nghiệp tư nhân sẵn sàng làm gần như bất cứ điều gì. Nhưng đó có phải là nền tảng tốt để mua một lãnh thổ hay không? Câu trả lời là không, cả ở Greenland cũng như ở Venezuela”.

Khủng hoảng khí hậu đã khiến băng tan và nhiệt độ ở Bắc Cực tăng nhanh, dẫn đến hy vọng về những cơ hội kinh tế mới. Tuy nhiên, còn quá sớm để nói rằng điều đó đủ sức tạo ra bước ngoặt nhằm vượt qua các thách thức môi trường khi muốn khai khoáng tại Greenland. Dù băng tan đã mở ra một số tuyến vận tải biển, nhưng quá trình này cũng làm nền đất kém ổn định cho hoạt động khoan và làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Ông Humpert nói: “Biến đổi khí hậu không có nghĩa là mọi thứ trở nên dễ dàng… Chỉ đơn giản là băng đóng ít hơn”.

Bên cạnh đó, các quy định môi trường nghiêm ngặt của Greenland sẽ làm gia tăng chi phí và độ khó của hoạt động khai thác trên diện rộng.

Những quy định này phản ánh mong muốn của người dân địa phương trong việc giữ môi trường nguyên sơ. Nếu chính quyền Tổng thống Trump bằng cách nào đó khiến các quy định đó biến mất, động thái này có thể gây phản ứng dữ dội.

Việc bán Greenland cho Mỹ nhiều khả năng sẽ cần một cuộc trưng cầu dân ý. Tuy nhiên, một cuộc thăm dò công bố tháng 1/2025 cho thấy chỉ 6% ủng hộ việc Greenland trở thành một phần của Mỹ. Một tỷ lệ áp đảo người Greenland (85%) nói rằng họ không muốn điều đó xảy ra.

Ông Adam Lajeunesse, Chủ nhiệm chính sách Canada và Bắc Cực tại Đại học St. Francis Xavier, cho rằng những phát ngôn về việc tiếp quản Greenland có nguy cơ làm suy yếu các mục tiêu kinh tế và chiến lược của các quan chức Mỹ vì gây tổn hại quan hệ với Greenland và Đan Mạch.

Ở một mức độ nào đó, điều này có thể đã bắt đầu xảy ra. Ông Keldsen cảnh báo các quan chức Mỹ đang đối mặt nguy cơ làm tổn hại quan hệ với người dân địa phương.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc