Tại sao người Nhật thuộc nhóm sống thọ nhất thế giới?

Nhiều năm liền, Nhật Bản nằm trong nhóm quốc gia có tuổi thọ trung bình cao nhất thế giới, đồng thời tỷ lệ mắc nhiều loại ung thư cũng thấp hơn so với không ít nước phương Tây. Điều đáng nói là số người duy trì các hình thức tập luyện bài bản như chạy bộ, tập gym hay nâng tạ không chiếm đa số.

Vì sao một quốc gia không quá "cuồng" thể thao vẫn duy trì được lợi thế về sức khỏe và tuổi thọ?

Tuổi thọ không chỉ được quyết định bởi việc tập thể dục

Không ít người cho rằng chỉ cần chăm chỉ vận động là có thể phòng tránh hầu hết bệnh tật, còn ít tập luyện đồng nghĩa với sức khỏe sẽ suy giảm.

Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu về y tế công cộng cho thấy tuổi thọ và nguy cơ mắc các bệnh mạn tính, trong đó có ung thư, chịu tác động bởi tổng hòa nhiều yếu tố. Bên cạnh vận động, chế độ ăn uống, giấc ngủ, cân nặng, khám sức khỏe định kỳ và trạng thái tinh thần đều đóng vai trò quan trọng, thậm chí ảnh hưởng lớn hơn.

Ảnh minh họa

Một nghiên cứu theo dõi kéo dài 15 năm của Viện Y tế Công cộng, Đại học Tokyo cũng chỉ ra rằng, những người duy trì lối sống lành mạnh ổn định có nguy cơ mắc bệnh mạn tính và ung thư thấp hơn so với những người chỉ tập luyện nhiều nhưng thiếu các thói quen tốt khác.

Thực tế, khi nói người Nhật "ít tập thể dục", điều đó không có nghĩa họ ít vận động. Thay vì dành hàng giờ trong phòng gym, người Nhật thường đi bộ đến ga tàu, leo cầu thang, đạp xe hoặc di chuyển bằng phương tiện công cộng. Những hoạt động cường độ nhẹ nhưng diễn ra liên tục này giúp cơ thể tiêu hao năng lượng, thúc đẩy tuần hoàn và duy trì quá trình trao đổi chất mà không gây áp lực quá lớn lên hệ cơ xương khớp.

Trong khi đó, các yếu tố làm tăng nguy cơ ung thư như chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, béo phì, viêm mạn tính, hút thuốc, lạm dụng rượu bia hay không tầm soát bệnh định kỳ lại không thể được bù đắp chỉ bằng việc tập thể dục.

Nói cách khác, vận động rất quan trọng, nhưng không phải là "chiếc chìa khóa vạn năng" quyết định sức khỏe.

5 thói quen góp phần tạo nên tuổi thọ của người Nhật

Ăn thanh đạm, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn

Bữa ăn của người Nhật thường ít dầu mỡ, ít muối và hạn chế chiên rán. Các món hấp, luộc, hầm hoặc ăn sống được sử dụng phổ biến hơn.

Thực đơn hằng ngày ưu tiên cá biển, đậu nành, rong biển, ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh và trái cây theo mùa, đồng thời hạn chế xúc xích, thịt xông khói và các loại thực phẩm chế biến sẵn.

Nhờ vậy, cơ thể được bổ sung nhiều chất chống oxy hóa, chất béo tốt và chất xơ, góp phần giảm viêm mạn tính – yếu tố liên quan đến nhiều bệnh lý nguy hiểm.

Ăn vừa đủ, không để dạ dày quá tải

Một nét đặc trưng trong văn hóa ẩm thực Nhật Bản là ăn đến khoảng 70-80% no thay vì cố ăn thật nhiều.

Khẩu phần vừa phải cùng sự đa dạng thực phẩm giúp kiểm soát cân nặng, giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa và hạn chế nguy cơ béo phì, đái tháo đường hay các bệnh chuyển hóa.

Coi trọng khám sức khỏe và tầm soát bệnh

Nhật Bản là một trong những quốc gia có tỷ lệ khám sức khỏe định kỳ cao.

Nhiều chương trình tầm soát ung thư được triển khai rộng rãi, giúp phát hiện sớm các tổn thương ngay từ khi chưa có triệu chứng. Việc điều trị sớm không chỉ nâng cao hiệu quả chữa bệnh mà còn góp phần kéo dài tuổi thọ.

Duy trì nhịp sinh hoạt điều độ

Người Nhật khá coi trọng việc ngủ đúng giờ và duy trì đồng hồ sinh học ổn định.

Bên cạnh đó, tỷ lệ hút thuốc và uống rượu quá mức đang có xu hướng giảm trong nhiều năm qua. Đây đều là những yếu tố giúp hạn chế tổn thương tế bào và giảm nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính.

Giữ tinh thần cân bằng

Căng thẳng kéo dài có thể làm suy giảm miễn dịch, rối loạn nội tiết và làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Nhiều người Nhật chú trọng xây dựng nhịp sống ổn định, dành thời gian nghỉ ngơi, đi bộ, chăm sóc cây cối hoặc theo đuổi những sở thích cá nhân. Những thói quen nhỏ này góp phần giảm áp lực tinh thần và hỗ trợ sức khỏe lâu dài.