Tại sao thuốc tránh thai gây tăng cân? Sự thật và cách khắc phục hiệu quả

Thuốc tránh thai là phương pháp ngừa thai hiện đại có độ tin cậy cao nhưng những tin đồn về việc thuốc tránh thai gây tăng cân, "phá dáng" thường khiến chị em lo lắng.

Thực tế, cơ thể mỗi người phản ứng khác nhau với nội tiết tố ngoại sinh. Việc hiểu rõ cơ chế tác động của hormone không chỉ giúp bạn giải tỏa áp lực tâm lý mà còn giúp chủ động hơn trong việc duy trì vóc dáng cân đối khi sử dụng phương pháp này.

Bên cạnh nỗi lo về vóc dáng, việc hiểu rõ cách sử dụng thuốc tránh thai hàng ngày đúng cách cũng là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả ngừa thai tối ưu.

1. Thuốc tránh thai gây tăng cân: Sự thật hay tâm lý?

Nhiều phụ nữ lo lắng uống thuốc tránh thai gây tăng cân.

Nhiều phụ nữ khẳng định họ tăng từ 2 - 5 kg sau khi bắt đầu sử dụng thuốc tránh thai. Tuy nhiên, hàng loạt nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn lại chỉ ra rằng: Không có bằng chứng rõ ràng cho thấy thuốc tránh thai là nguyên nhân trực tiếp gây tăng cân lâu dài.

Thực tế, hầu hết tình trạng tăng cân trong vài tháng đầu dùng thuốc thường chỉ là "tăng cân giả" do tích nước hoặc do các yếu tố lối sống thay đổi khi người phụ nữ bắt đầu một giai đoạn mới trong mối quan hệ.

2. 3 nguyên nhân chính khiến cân nặng biến động khi dùng thuốc tránh thai

Dù không trực tiếp tạo ra mỡ thừa nhưng thuốc tránh thai có thể tác động đến cơ thể thông qua 3 cơ chế sinh học sau:

2.1. Hiện tượng giữ nước

Thành phần estrogen trong thuốc tránh thai có thể gây giữ muối và nước tại các mô. Đây là lý do cảm thấy cơ thể đầy đặn hơn, ngực căng tức hoặc sưng nhẹ ở bắp chân trong 1 - 3 tháng đầu. Tuy nhiên, đây là hiện tượng tạm thời và thường sẽ tự biến mất khi cơ thể thích nghi với nội tiết tố mới.

2.2. Kích thích cảm giác thèm ăn

Một số loại thuốc tránh thai chứa hàm lượng progestin cao có thể gây kích thích cảm giác thèm ăn ở một số người. Nếu không kiểm soát chế độ ăn, việc nạp nhiều calo hơn mức bình thường chính là thủ phạm thực sự dẫn đến tích tụ mỡ thừa, chứ không phải do bản thân viên thuốc chứa calo.

2.3. Tác động của hormone đến khối lượng cơ

Nội tiết tố trong thuốc có thể ảnh hưởng nhẹ đến sự phát triển của cơ bắp. Trong một số ít trường hợp, nó làm giảm khối lượng cơ và tăng tích trữ mỡ ở vùng hông và đùi do tác động của estrogen, khiến vóc dáng trông có vẻ thay đổi dù cân nặng tổng thể không biến động nhiều.

3. Các yếu tố tác động khác thường bị bỏ qua

Khi tìm câu trả lời cho việc tại sao thuốc tránh thai gây tăng cân, chúng ta thường quên đi các yếu tố khách quan trùng hợp với thời điểm dùng thuốc:

Tuổi tác:Quá trình trao đổi chất tự nhiên chậm lại khi chúng ta già đi.

Stress:Áp lực cuộc sống gây tăng cortisol, dẫn đến tích mỡ bụng.

Thói quen sinh hoạt: Nếu duy trì chế độ ăn uống thiếu kiểm soát như đi ăn ngoài nhiều hơn là nấu ăn tại nhà.

4. Cách sử dụng thuốc tránh thai mà không tăng cân

Nếu thuộc nhóm cơ địa nhạy cảm với nội tiết tố, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ để áp dụng các giải pháp sau:

Chọn thuốc tránh thai thế hệ mới: Các dòng thuốc tránh thai liều thấp (Low-dose) hoặc thuốc chứa progestin thế hệ mới (như Drospirenone) có tác dụng lợi tiểu nhẹ, giúp hạn chế tối đa tình trạng tích nước.

Theo dõi trong 3 tháng: Đừng vội bỏ thuốc ngay. Cơ thể cần ít nhất 90 ngày để điều chỉnh nồng độ nội tiết tố ổn định.

Kiểm soát chế độ ăn: Ưu tiên thực phẩm giàu chất xơ, giảm muối (để tránh giữ nước) và hạn chế đường tinh luyện.

Duy trì vận động:Tập thể dục không chỉ giúp đốt cháy calo mà còn giúp cân bằng nội tiết tố tự nhiên.

Ngoài tăng cân, cũng nên tìm hiểu thêm về các tác dụng phụ của thuốc tránh thai phổ biến khác để có sự chuẩn bị tâm lý tốt nhất.

Việc thuốc tránh thai gây tăng cân phần lớn là do tác dụng phụ tạm thời hoặc thay đổi thói quen ăn uống. Thay vì lo lắng, bạn nên thảo luận kỹ với bác sĩ để tìm ra loại thuốc phù hợp nhất với cơ địa của mình. Một cơ thể khỏe mạnh và một tâm lý thoải mái mới là chìa khóa của sự tự tin.

BS Nguyễn Tuấn Anh