Tái thiết Ukraine 600 tỷ USD: Doanh nghiệp Việt có thể tham gia những lĩnh vực nào?

Chiều 2/4 đã diễn ra Hội thảo trực tuyến Doanh nghiệp Việt Nam - Ukraine về cơ hội tham gia tái thiết trong lĩnh vực công nghiệp, thương mại và nông nghiệp.

Quan hệ Việt Nam - Ukraine có nền tảng hữu nghị truyền thống tốt đẹp được vun đắp qua nhiều năm. Trên nền tảng đó, hợp tác kinh tế luôn là trụ cột quan trọng. Năm 2023, kim ngạch thương mại hai chiều đạt khoảng 592 triệu USD; năm 2024 tăng lên 856 triệu USD và đến năm 2025 đã vượt mốc 1 tỷ USD, đạt khoảng 1,162 tỷ USD.

Ông Phạm Hải, Đại sứ Việt Nam tại Ukraine phát biểu tại Hội thảo.

Theo ông Phạm Hải, Đại sứ Việt Nam tại Ukraine, những con số trên cho thấy tín hiệu rất đáng khích lệ cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục là nền tảng quan trọng trong hợp tác kinh tế giữa hai nước.

Đặc biệt, theo Đại sứ, sau chiến tranh Ukraine sẽ bước vào giai đoạn tái thiết quy mô lớn. Đây không chỉ là một quá trình khôi phục mà là cơ hội để nền kinh tế này tái cấu trúc theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng hơn. Đồng thời, quá trình tái thiết này cũng đang mở ra cơ hội hiếm có cho các doanh nghiệp toàn cầu, trong đó có Việt Nam.

Dư địa lớn ở hạ tầng, nông nghiệp và công nghiệp

“Nhu cầu đầu tư và hợp tác trong các lĩnh vực như hạ tầng, năng lượng, xây dựng, nông nghiệp công nghệ cao và công nghiệp chế biến rất lớn”, Đại sứ Phạm Hải cho biết.

Hai nền kinh tế Việt Nam và Ukraine được đánh giá có tính bổ trợ cao. Nếu như Ukraine có thế mạnh về nông nghiệp quy mô lớn, công nghiệp cơ bản, công nghệ kỹ thuật thì Việt Nam có lợi thế về sản xuất, chế biến, xuất khẩu, lực lượng lao động trẻ, năng động và khả năng hội nhập thị trường quốc tế.

Theo Đại sứ Phạm Hải, thời điểm hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở ra cơ hội hợp tác lớn cho cả hai nước. Việc kết nối hiệu quả hai thị trường không chỉ mang lại lợi ích song phương mà còn góp phần đa dạng hóa chuỗi cung ứng và tăng cường khả năng chống chịu trước những biến động toàn cầu.

“Những doanh nghiệp chủ động tìm hiểu thị trường, thiết lập quan hệ đối tác và tham gia sớm ở các lĩnh vực tiềm năng sẽ có lợi thế đáng kể trong giai đoạn sắp tới”, ông Hải cho biết.

Tại Hội thảo, Tham tán Hoàng Đình Chại, Thương vụ Việt Nam tại Ukraine, đã chia sẻ một số thông tin thực tiễn giúp doanh nghiệp hai nước có cái nhìn rõ hơn về hợp tác trong giai đoạn tái thiết hiện nay của Ukraine.

Theo đánh giá mới nhất của Chính phủ Ukraine, Ngân hàng Thế giới và các đối tác quốc tế, tổng nhu cầu tái thiết Ukraine ước tính lên tới gần 600 tỷ USD trong vòng 10 năm tới. Con số này tương đương với 3 lần GDP của Ukraine, cho thấy quy mô tái thiết rất lớn và mang tính dài hạn.

“Cần nhấn mạnh rằng tái thiết Ukraine không chỉ là khôi phục những gì đã bị ảnh hưởng mà là tái thiết cấu trúc toàn bộ nền kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững và hội nhập sâu rộng với châu Âu. Điều này mở ra cơ hội lớn cho các nhà đầu tư quốc tế trong đó có Việt Nam”, ông Chại nói.

Tham tán gợi ý một số hướng hợp tác cụ thể về vận tải và logistics, năng lượng, nhà ở và xây dựng, công nghiệp, nông nghiệp…

“Về nông nghiệp, ước tính cần khoảng trên 50 tỷ USD cho lĩnh vực quan trọng này, đặc biệt là phát triển chế biến sâu và hoàn thiện chuỗi giá trị. Đây là lĩnh vực mà Việt Nam có kinh nghiệm và tiềm năng hợp tác lớn. Ngoài ra khoảng trên 200 tỷ USD khác tập trung vào các lĩnh vực như y tế, giáo dục, hạ tầng văn hóa và công nghệ số. Đây cũng là những mảng mà doanh nghiệp Việt Nam có thể nghiên cứu tham gia”, Tham tán kỳ vọng.

Ông Valeriy Korol, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Ukraine.

Không chỉ doanh nghiệp Việt Nam, phía Ukraine cũng rất quan tâm đến các cơ hội hợp tác kinh tế giữa 2 nước. Ông Valeriy Korol, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Ukraine, cho biết đã ghi nhận hơn 100 công ty Ukraine muốn tham dự hội thảo bàn về thương mại với Việt Nam và muốn tiếp tục sự hợp tác với các doanh nghiệp Việt.

Đại diện Phòng Thương mại và Công nghiệp Ukraine cho biết sẽ có kế hoạch tổ chức một đoàn doanh nghiệp sang Việt Nam vào tháng 9 tới. Đây là bước đi mạnh mẽ nhằm thúc đẩy mạnh quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Ukraine, khuyến khích các doanh nghiệp tìm kiếm thị trường mới, biến tiềm năng thành hiện thực.

“Chúng tôi cũng đề nghị các doanh nghiệp Việt Nam hãy nhìn lại một lần nữa kế hoạch của mình và tăng chất lượng sản phẩm để có thể hợp tác thương mại với Ukraine trong giai đoạn mới", ông Valeriy Korol nhấn mạnh.

Không chỉ là cơ hội: Bài toán chiến lược, tiêu chuẩn và rủi ro thị trường

Ở góc độ của Vụ Phát triển thị trường ngoài nước, Bộ Công Thương, ông Nguyễn Việt San, Phó Vụ trưởng, cho rằng đây là thời điểm cần được nhìn nhận với cách tiếp cận thực chất, thận trọng và có trọng tâm.

Ông San gợi ý doanh nghiệp Việt Nam có thể quan tâm đến một số hướng hợp tác phù hợp với nhu cầu thực tế của quá trình phục hồi hiện nay tại Ukraine gồm: Các hoạt động gắn với khôi phục điều kiện dân sinh và hỗ trợ cộng đồng; các công trình hạ tầng dân sinh quy mô phù hợp như nhà ở, trường học, cơ sở y tế và các hạng mục thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân; nông nghiệp, chế biến thực phẩm; dịch vụ số, logistics, kho vận và các giải pháp hỗ trợ lưu chuyển hàng hóa, kết nối thị trường; đào tạo nghề, phát triển nhân lực kỹ thuật và các hoạt động hỗ trợ nâng cao năng lực lao động; các phân khúc có tính thực tiễn cao như cung ứng hàng tiêu dùng thiết yếu, vật tư phục vụ sửa chữa, bảo trì và các dịch vụ kỹ thuật phù hợp.

“Đây là những lĩnh vực tương đối thiết thực, có tính khả thi, vừa phù hợp với nhu cầu phục hồi của phía Ukraine, vừa gần với năng lực và kinh nghiệm của nhiều doanh nghiệp Việt Nam. Quan trọng hơn, nếu được tiếp cận đúng cách, đây có thể là những bước đi ban đầu để doanh nghiệp hai nước từng bước mở rộng hợp tác lâu dài trong tương lai”, ông San nói.

Tuy nhiên, Phó Vụ trưởng nhấn mạnh, để chuyển hóa tiềm năng thành kết quả cụ thể, doanh nghiệp hai nước cần chú trọng một số điểm. Trong đó, cần tiếp cận thị trường với tầm nhìn trung và dài hạn trên cơ sở tìm hiểu kỹ nhu cầu của đối tác với các điều kiện thị trường, yêu cầu kỹ thuật, khuôn khổ pháp lý và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.

Theo Phó Vụ trưởng, việc lựa chọn đối tác có uy tín, có năng lực và có hiểu biết thực tế về thị trường là yếu tố hết sức quan trọng. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần quan tâm đầy đủ hơn đến các vấn đề về tiêu chuẩn, chất lượng, logistics, truy xuất nguồn gốc và quản trị rủi ro. Bởi đây sẽ là những điều kiện ngày càng có ý nghĩa trong quá trình triển khai hợp tác.

Đồng quan điểm, Tham tán Hoàng Đình Chại cho rằng mỗi lĩnh vực đều có cơ hội đi kèm với những yêu cầu và mức độ rủi ro khác nhau. Điều quan trọng là doanh nghiệp cần lựa chọn đúng những lĩnh vực phù hợp với năng lực của mình và cách tiếp cận phù hợp ngay từ những ngày đầu.

Từ kinh nghiệm thực tế, Tham tán lưu ý doanh nghiệp đặc biệt quan tâm kiểm tra kỹ đối tác và tình trạng pháp lý, tuân thủ các quy định thanh toán, xem xét hợp đồng đầy đủ đặc biệt là các biên bản nghiệm thu, tính toán kỹ chi phí logistics. Ngoài ra doanh nghiệp cần tính đến yếu tố bảo hiểm rủi ro, biến động thị trường và các yêu cầu ngày càng cao về minh bạch tiêu chuẩn trong bối cảnh Ukraine hội nhập sâu rộng với EU.

“Đây là những vấn đề hoàn toàn mang tính thực tiễn không phải lý thuyết”, ông Chại nói.

Chuyên gia nhấn mạnh tiếp cận thị trường Ukraine trong giai đoạn hiện nay không chỉ là câu chuyện cơ hội mà là câu chuyện lựa chọn chiến lược đúng.

“Tôi xin nhấn mạnh rằng cơ hội hiện nay là có thật, nhu cầu hợp tác là có thật và đây là thời điểm rất quan trọng để doanh nghiệp hai nước chủ động kết nối với nhau. Những doanh nghiệp đi sớm, chuẩn bị sớm và tiếp cận đúng hướng sẽ có lợi thế".

Hội thảo nhất trí không dừng lại ở trao đổi thông tin mà cần chuyển sang hành động cụ thể. Doanh nghiệp hai bên cần trao đổi trực tiếp ngay tại hội thảo, xác định rõ lĩnh vực hợp tác cụ thể và tiếp tục làm việc sau hội thảo.

Đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Ukraine, Đại sứ quán Ukraine tại Việt Nam, Thương vụ Việt Nam tại Ukraine, Phòng Thương mại và Công nghiệp Ukraine đều khẳng định sẵn sàng đồng hành, hỗ trợ doanh nghiệp hai nước kết nối, cung cấp thông tin thị trường, xác minh doanh nghiệp, hỗ trợ xúc tiến thương mại…